Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 46
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
बृहस्पतिरुवाच कथ यिष्यामि ते तात यन्मां त्वं परिपृच्छसि / विनयेन यथान्यायं गम्भीरं प्रश्नमुत्तमम्
Transliteration
bṛhaspatiruvāca katha yiṣyāmi te tāta yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi / vinayena yathānyāyaṃ gambhīraṃ praśnamuttamam
Translation
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದರು—ತಾತಾ, ನೀನು ವಿನಯದಿಂದ ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ ಈ ಗಂಭೀರವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Word by Word
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (वचने)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कथम्how
कथम्:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb: how)
वक्ष्यामिshall I tell
वक्ष्यामि:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (वचने)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (Dative) एकवचन (तुभ्यम्)
तातO dear one/son
तात:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
यत्since/that
यत्:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक अव्यय (relative particle: since/that)
माम्me
माम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
परिपृच्छसिask (thoroughly)
परिपृच्छसि:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√प्रच्छ् (प्रश्ने) उपसर्गः परि-
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
विनयेनwith humility
विनयेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्
यथाas
यथा:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (as)
अन्यायम्according to propriety/justice
अन्यायम्:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअन्याय (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः (यथा + अन्यायम्), अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः ‘अन्यायेन’ इत्यस्य विरोधेन ‘न्यायानुसारम्’
गम्भीरम्profound
गम्भीरम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम्भीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘deep, profound’
प्रश्नम्question
प्रश्नम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रश्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘excellent’