Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 24
Jayā-devāḥ Mantraśarīratvaṃ, Vairāgya, and Brahmā’s Śāpa
The Jayas’ Refusal of Progeny
Devanagari script
त्रयी विद्या ब्रह्ममयप्रसूतिः श्राद्धं तपो यज्ञमनुप्रदानम् / एतानि नित्यैः महसा रजोभिर्भूत्वा विभुर्वसते ऽन्यत्प्रशस्तम्
Transliteration
trayī vidyā brahmamayaprasūtiḥ śrāddhaṃ tapo yajñamanupradānam / etāni nityaiḥ mahasā rajobhirbhūtvā vibhurvasate 'nyatpraśastam
Translation
ತ್ರಯೀ ವಿದ್ಯೆ ಬ್ರಹ್ಮಮಯ ಪ್ರಸೂತಿ; ಶ್ರಾದ್ಧ, ತಪಸ್ಸು, ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ದಾನ—ಈ ನಿತ್ಯ ತೇಜಸ್ವಿ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ವಿಭು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿದೆ।
Word by Word
त्रयीthe triad (Vedic threefold)
त्रयी:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootत्रयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
विद्याknowledge
विद्या:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
ब्रह्ममयप्रसूतिःorigin made of Brahman
ब्रह्ममयप्रसूतिः:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootब्रह्ममय + प्रसूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ब्रह्ममयी प्रसूतिः = origin consisting of Brahman)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
तपःausterity
तपः:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karma (कर्म; object within compound/list)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd); एकवचन
अनुप्रदानम्supplementary giving/offerings
अनुप्रदानम्:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootअनु-प्र-दा (धातु) → अनुप्रदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; भाववाचक (action noun: giving as accompaniment)
एतानिthese (things)
एतानि:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
नित्यैःeternal
नित्यैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; (with ‘rajobhiḥ’: by eternal...)
महसाby splendour/power
महसा:
Karana (करण; means)
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया; एकवचन
रजोभिःby the guṇas of rajas / by rajas-particles
रजोभिः:
Karana (करण; means)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having become’
विभुःthe all-pervading Lord
विभुः:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
वसतेdwells/abides
वसते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
अन्यत्other
अन्यत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया/प्रथमा; एकवचन; (here with ‘praśastam’: other)
प्रशस्तम्praised/excellent
प्रशस्तम्:
Karma (कर्म; object/complement)
TypeAdjective
Rootप्र-शंस् (धातु) → प्रशस्त (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त; क्त (past passive participle used adjectivally); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन