Adhyaya 39
Kārttavīrya’s Allied Kings Confront Jāmadagnya Rāma (Bhārgava-Charita)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠರ ವೃತ್ತಾಂತದೊಳಗೆ ಭಾರ್ಗವ-ಚರಿತ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ಸ್ಯರಾಜನ ಪತನಾನಂತರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹೈಹಯಾಧಿಪತಿ ಕಾರ್ತ್ತವೀರ್ಯ ಅರ್ಜುನನು ಅನೇಕ ರಾಜೇಂದ್ರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಬೃಹದ್ಬಲ, ಸೋಮದತ್ತ, ವಿದರ್ಭಾಧಿಪ, ಮಿಥಿಲೇಶ, ನಿಷಧರಾಜ ಮತ್ತು ಮಗಧರಾಜ ಮೊದಲಾದ ರಾಜರ ಹೆಸರುಗಳು ಅವರ ರಾಜ್ಯಗಳೊಡನೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತವೆ—ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಜಾಲದ ವಂಶ-ರಾಜಕೀಯ ಸೂಚಿಪಟ್ಟಿಯಂತೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾಗಪಾಶ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಗಾರುಡಾಸ್ತ್ರ ಅದನ್ನು ಛೇದಿಸುತ್ತದೆ; ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ-ಕೋವಿದನಾದ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ರಾಮ (ಪರಶುರಾಮ) ರುದ್ರದತ್ತ ಶೂಲ ಹಾಗೂ ಇತರ ನೇರ ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ವಾಯವ್ಯಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಶರಜಾಲವನ್ನು ಚದುರಿಸಿ ಮಂಜಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಹೈಹಯರ ಪರಾಜಯ ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यम भागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते अष्टात्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३८// वसिष्ठ उवाच मत्स्यराजे निपतिते राजा युद्धविशारदः / राजेन्द्रान्प्रेरयामास कार्त्तवीर्यो महाबलः
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ... ೩೮ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು: ಮತ್ಸ್ಯರಾಜನು ಬಿದ್ದಾಗ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಮಹಾಬಲಿ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನು ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
Verse 2
बृहद्बलः सोमदत्तो विदर्भो मिथिलेश्वरः / निषधाधिपतिश्चैव मगधाधिपतिस्तथा
ಬೃಹದ್ಬಲ, ಸೋಮದತ್ತ, ವಿದರ್ಭ, ಮಿಥಿಲಾಧೀಶ, ನಿಷಧಾಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಮಗಧಾಧಿಪತಿ.
Verse 3
आययुः समरे योद्धं भार्गवेद्रेण भूपते / वर्षन्तः शरजालानि नानायुद्धविशारदाः
ಓ ಭೂಪತೇ! ಭಾರ್ಗವಶ್ರೇಷ್ಠನೊಂದಿಗೆ ಸಮರಕ್ಕೆ ನಾನಾ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಯೋಧರು ಬಂದು, ಬಾಣಜಾಲವನ್ನು ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿಸಿದರು.
Verse 4
वीराभिमानिनः सर्वे हैहयस्याज्ञया तदा / पिनाकहस्तः स भृगुर्ज्वलदग्निशिखोपमः
ಆಗ ಹೈಹಯನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ವೀರಾಭಿಮಾನಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿದರು. ಪಿನಾಕವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಆ ಭೃಗು ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
Verse 5
चिक्षेप नागपाशं च आभिमन्त्र्य शरोत्तमम् / तदस्त्रं भार्गवे द्रेण क्षिप्तं संग्राममूर्द्धनि
ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣವನ್ನು ಮಂತ್ರಿಸಿ ನಾಗಪಾಶ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಎಸೆದನು. ಆ ಅಸ್ತ್ರವು ಸಮರದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಗವಶ್ರೇಷ್ಠನಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
Verse 6
चकर्त्त गारुडास्त्रेण सोमदत्तो महाबलः / ततः क्रुद्धो महाभागो रामः शत्रुविदारणः
ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಸೋಮದತ್ತನು ಗಾರುಡಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಆಗ ಶತ್ರುವಿದಾರಕ ಮಹಾಭಾಗ ರಾಮನು ಕ್ರುದ್ಧನಾದನು.
Verse 7
रुद्रदत्तेन शूलेन सोमदत्तं जघान ह / बृहद्बलं च गदया विदर्भं मुष्टिना तथा
ರುದ್ರದತ್ತ ಶೂಲದಿಂದ ಅವನು ಸೋಮದತ್ತನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಬೃಹದ್ಬಲನನ್ನು ಗದೆಯಿಂದ, ವಿದರ್ಭನನ್ನು ಮುಷ್ಟಿಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
Verse 8
मैथिलं मुद्गरेणैव शक्त्या च निषधाधिपम् / मागधञ्चरणाघातैरस्त्रजालेन सैनिकान्
ಅವನು ಮೈಥಿಲನನ್ನು ಗದೆಯಿಂದ, ನಿಷಧಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಮಾಘಧನನ್ನು ಪಾದಾಘಾತಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಅಸ್ತ್ರಜಾಲದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
Verse 9
निहत्य निखिलां सेनां संहाराग्निसमीरणे / दुद्राव कार्त्तवीर्यं च जामदग्न्यो महाबलः
ಸಂಹಾರಾಗ್ನಿಯ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಉಗ್ರನಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಮಹಾಬಲ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನು ಕಾರ್ತ್ತವೀರ್ಯನ ಮೇಲೆಯೂ ಧಾವಿಸಿದನು.
Verse 10
दृष्ट्वा तं योद्धुमायान्तं राजानो ऽन्ये महारथाः / कार्य्याकार्यविधानज्ञाः पृष्टे कृत्वा च हैहयम्
ಅವನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಕಾರ್ಯ-ಅಕಾರ್ಯದ ವಿಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದ ಇತರ ಮಹಾರಥ ರಾಜರು ಹೈಹಯನನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಟ್ಟು ಮುಂದೆ ಬಂದರು.
Verse 11
रामेण युयुधुश्चैव दर्शयन्तश्च सौहृदम् / कान्यकुब्जाश्च शतशः सौराष्ट्रावन्तयस्तथा
ಅವರು ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನೂ ಮಾಡಿ, ಸೌಹಾರ್ದವನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದರು; ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜದ ನೂರಾರು ರಾಜರು, ಹಾಗೆಯೇ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಅವಂತಿಯವರೂ ಇದ್ದರು.
Verse 12
चक्रुश्च शरजालानि रामस्य च समन्ततः / शरजालावृतस्तेषां रामः संग्राममूर्द्धनि
ಅವರು ರಾಮನ ಸುತ್ತಲೂ ಬಾಣಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಆ ಬಾಣಜಾಲದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ರಾಮನು ಸಮರದ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಚಲನಾಗಿ ನಿಂತನು.
Verse 13
न चादृश्यत राजेन्द्र तदा स त्वकृतव्रणः / सस्मार रामचरितं यदुक्तं हरिणेन वै
ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಆಗ ಗಾಯವಿಲ್ಲದ ಅವನು ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹರಿಯು ಹೇಳಿದ ರಾಮಚರಿತವನ್ನು ಅವನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು.
Verse 14
कुशलं भार्गवेन्द्रस्य याचमानो हरिं मुनिः / एतस्मिन्नेव काले तु रामः शस्त्रास्त्रकोविदः
ಮುನಿ ಹರಿಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾ ಭಾರ್ಗವೇಂದ್ರನ ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು. ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ರಾಮನು ಇದ್ದನು.
Verse 15
विधूय शरजालानि वायव्यास्त्रेण मन्त्रवित् / उदतिष्ठद्रणाकाङ्क्षी नीहारादिव भास्करः
ಮಂತ್ರವಿದ್ ರಾಮನು ವಾಯವ್ಯಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಾಣಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ತೊಳೆದು, ಯುದ್ಧಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಮಂಜಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಎದ್ದನು.
Verse 16
त्रिरात्रं समरे रामस्तैः सार्द्धं युयुधे बली / द्वादशाक्षौहिणीस्तत्र चिच्छेद लघुविक्रमः
ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಮನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ತನಕ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಿಕ್ರಮನು ಹನ್ನೆರಡು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದನು.
Verse 17
रम्भास्तम्भवनं यद्वत् परश्वधवरायुधः / सर्वांस्तान्भूपवर्गांश्च तदीयश्च महाचमूः
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರಶುಧಾರಿಯಾದ ಅವನು, ರಂಭಾಸ್ತಂಭಗಳ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕಡಿದಂತೆ, ಆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜವರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಅವರ ಮಹಾಸೇನೆಯನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
Verse 18
दृष्ट्वा विनिहतां तेन रामेण सुमहात्मना / आजगाम महावीर्यः सुचन्द्रः सूर्यवंशजः
ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನು ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸೂರ್ಯವಂಶಜ ಮಹಾವೀರ್ಯ ಸುಚಂದ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು।
Verse 19
लक्षराजन्यसंयुक्तः सप्ताक्षौहिणिसंयुतः / तत्रानेकमहावीरा गर्जन्तस्तोयदा इव
ಲಕ್ಷ ರಾಜನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಏಳು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಹಾವೀರರು ಮೋಡಗಳಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದರು।
Verse 20
कंपयन्तो भुवं राजन् युयुधुर्भार्गवेण च / तेः प्रयुक्तानि शस्त्राणि महास्त्राणि च भूपते
ಓ ರಾಜನೇ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಪಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಭಾರ್ಗವನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು; ಓ ಭೂಪತೇ, ಅವರು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಮಹಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು।
Verse 21
क्षणेन नाशयामास भार्गवेन्द्रः प्रतापवान् / गृहीत्वा परशुं दिव्यं कालातकयमोपमम्
ಪ್ರತಾಪವಂತ ಭಾರ್ಗವೇಂದ್ರನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾಶಮಾಡಿದನು; ಕಾಲಾಂತಕ ಯಮನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ದಿವ್ಯ ಪರಶುವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು।
Verse 22
कालयन्सकला सेनां चिच्छेद भुगुनन्दनः / कर्षकस्तु यथा क्षेत्रे पक्वं धान्यं तथा तृणम्
ಸಕಲ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾ ಭೃಗು ನಂದನನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿದನು; ರೈತನು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಪಕ್ವ ಧಾನ್ಯವನ್ನೂ ಹುಲ್ಲನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸುವಂತೆ।
Verse 23
निशेषयति दात्रेण तथा रामेण तत्कृतम् / लक्षराजन्यसैन्यं तददृष्ट्वा रामेण दारितम्
ರಾಮನು ದಾತ್ರ (ಕೊಡಲಿ) ಯಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಶೇಷಗೊಳಿಸಿದನು; ಅವನನ್ನು ಕಾಣುವ ಮುನ್ನವೇ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರಾಜನ್ಯಸೇನೆ ರಾಮನಿಂದ ಚೀರಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
Verse 24
सुचन्द्रः पृथिवीपालो युयुधे संगरे नृप / तावुभौ तत्र संक्षुब्धौ नानाशस्त्रास्त्रकोविदौ
ಹೇ ನೃಪಾ! ಭೂಪಾಲ ಸುಚಂದ್ರನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಕೋಪದಿಂದ ಕುದಿದು, ನಾನಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಿಸಿದರು.
Verse 25
युयुधाते महावीरौ मुनीशनृपतीश्वरौ / रामो ऽस्मै यानि शस्त्राणि चिक्षेपास्त्राणि चापि हि
ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾವೀರರು—ಮುನೀಶನೂ ನೃಪತೀಶ್ವರನೂ—ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಮನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಯಾವ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಎಸೆದನೋ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ.
Verse 26
तानि सर्वाणि चिच्छेद सुचन्द्रो युद्ध पण्डितः / ततः क्रुद्धो रणे रामः सुचन्द्रं पृथिवीश्वरम्
ಯುದ್ಧಪಂಡಿತ ಸುಚಂದ್ರನು ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿದನು. ಆಗ ರಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಮನು ಭೂಮೀಶ್ವರ ಸುಚಂದ್ರನನ್ನು (ಎದುರಿಸಿದನು).
Verse 27
कृतप्रतिकृताभिज्ञं ज्ञात्वोपस्पृश्य वार्यथ / नारायणास्त्रं विशिखे संदधे चानिवारितम्
ಪ್ರತಿಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೆಂದು ತಿಳಿದು ರಾಮನು ಜಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ತಡೆಯಲಾಗದಂತೆ ಬಾಣದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದನು.
Verse 28
तदस्त्रं शतसूर्याभं क्षिप्तं रामेण धीमता / हृष्टोत्तीर्य रथात्सद्यः सुचन्द्रः प्रणनाम ह
ಆಗ ಧೀಮಂತನಾದ ರಾಮನು ನೂರು ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಎಸೆದನು. ಸುಚಂದ್ರನು ಹರ್ಷದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ರಥದಿಂದ ಇಳಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
Verse 29
सर्वास्त्रपूज्यं तच्चापि नारायणविनिर्मितम् / तमेवं प्रणतं त्यक्त्वा यथौ नारायमन्तिकम्
ಅದು ಸಹ ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಪೂಜ್ಯವಾದುದು, ನಾರಾಯಣನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದುದು. ಅವನು ಹೀಗೆ ಪ್ರಣಾಮಿಸಿದುದನ್ನು ಕಂಡು, ಅದು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ನಾರಾಯಣನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತೆರಳಿತು.
Verse 30
विस्मितो ऽभूत्तदा रामः समरे शत्रसूदनः / दृष्ट्वा व्यर्थं महास्त्रं तद्भूपं स्वस्थं विलोक्य च
ಆಗ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಸೂದನನಾದ ರಾಮನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು. ಆ ಮಹಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯರ್ಥವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು, ರಾಜನು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ನೋಡಿ ವಿಸ್ಮಯಪಟ್ಟನು.
Verse 31
रामः शक्तिं च मुसलं तोमरं पट्टिशं तथा / गदां च परशुं कोपाच्छिक्षेप नृपमूर्द्धनि
ಕೋಪದಿಂದ ರಾಮನು ಶಕ್ತಿ, ಮುಸಲ, ತೋಮರ, ಪಟ್ಟಿಶ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಪರಶು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ರಾಜನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು.
Verse 32
जग्राह तानि सर्वाणि सुचन्द्रो लीलयैव हि / चिक्षेप शिवशूलं च रामो नृपतये यदा
ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸುಚಂದ್ರನು ಆಟದಂತೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು. ರಾಮನು ರಾಜನ ಮೇಲೆ ಶಿವಶೂಲವನ್ನೂ ಎಸೆದಾಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಯಿತು.
Verse 33
बभूव पुष्पमालां च तच्छूलं नृपतेर्गले / ददर्श च पुरस्तस्य भद्रकालीं जगत्प्रसूम्
ಆ ಶೂಲವೇ ರಾಜನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಯಾಯಿತು; ಅವನು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ಜಗತ್ಪ್ರಸೂ ಭದ್ರಕಾಳಿಯನ್ನು ಕಂಡನು.
Verse 34
वहन्तीं मुण्डमालां च विकटास्यां भयङ्करीम् / सिंहस्थां च त्रिनेत्रां च त्रिशूलवरधारिणीम्
ಅವಳು ಮುಂಡಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ವಿಕಟಮುಖಿ ಭಯಂಕರಿ; ಸಿಂಹಾಸೀನ, ತ್ರಿನೇತ್ರಿ, ತ್ರಿಶೂಲ ಹಾಗೂ ವರಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು.
Verse 35
दृष्ट्वा विहाय शस्त्रास्त्रं नमस्कृत्य समैडत / राम उवाच नमोस्तु ते शङ्करवल्लभायै जगत्सवित्र्यै समलङ्कृतायै
ಇದನ್ನು ಕಂಡ ರಾಮನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿದನು: ‘ಶಂಕರವಲ್ಲಭೆ, ಜಗತ್ಸಾವಿತ್ರಿಯೇ, ಸುಶೋಭಿತ ದೇವಿಯೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.’
Verse 36
नानाविभूषाभिरिभारिगायै प्रपन्नरक्षाविहितोद्यमायै / दक्षप्रसूत्यै हिमवद्भवायै महेश्वरार्द्धङ्गसमास्थितायै
ನಾನಾವಿಧ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ಗಜಶತ್ರು (ಸಿಂಹ) ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾಗಿ; ಶರಣಾಗತರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸದಾ ಉದ್ಯತಳಾಗಿ; ದಕ್ಷಪ್ರಸೂತಿ, ಹಿಮವದ್ಭವ, ಮಹೇಶ್ವರನ ಅರ್ಧಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾದ ದೇವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 37
काल्यै कलानाथकलाधरायै भक्तप्रियायै भुवनाधिपायै / ताराभिधायै शिवतत्परायै गणेश्वराराधितपादुकायै
ಕಾಳಿ, ಕಲಾನಾಥನ ಕಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳು; ಭಕ್ತಪ್ರಿಯೆ, ಭುವನಾಧಿಪತಿ; ‘ತಾರಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಖ್ಯಾತಳಾಗಿ, ಶಿವತತ್ಪರಳಾಗಿ; ಗಣೇಶ್ವರನು ಆರಾಧಿಸಿದ ಪಾದುಕೆಯುಳ್ಳ ದೇವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 38
परात्परायै परमेष्ठिदायै तापत्रयोन्मूलनचिन्तनायै / जगद्धितायास्तपुरत्रयायै बालादिकायै त्रिपुराभिधायै
ಪರಾತ್ಪರಾ, ಪರಮೇಷ್ಠಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವಳು, ತ್ರಿತಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡುವವಳು; ಜಗದ್ಹಿತಕಾರಿಣಿ, ತ್ರಿಪುರನಾಶಿನಿ, ಬಾಲಾದಿ ರೂಪಿಣಿ ‘ತ್ರಿಪುರಾ’ಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 39
समस्तविद्यासुविलासदायै जगज्जनन्यै निहिताहितायै / बकाननायै बहुसाख्यदायै विध्वस्तनानासुरदान्वायै
ಸಮಸ್ತ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಸು-ವಿಲಾಸವನ್ನು ನೀಡುವವಳು, ಜಗಜ್ಜನನಿ, ಹಿತವನ್ನು ಧರಿಸುವವಳು; ಬಕಮುಖಿ, ಅನೇಕ ಶಾಖೆ/ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವಳು, ನಾನಾ ಅಸುರ-ದಾನವರನ್ನು ಧ್ವಂಸಿಸುವವಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 40
वराभयालङ्कृतदोर्लतायै समस्तगीर्वाणनमस्कृतायै / पीतांबरायै पवनाशुगायै शुभप्रदायै शिवसंस्तुतायै
ವರ ಮತ್ತು ಅಭಯದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಭುಜಲತೆಗಳಿರುವವಳು, ಸಮಸ್ತ ದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತಳಾದವಳು; ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿಣಿ, ಪವನದಂತೆ ವೇಗವಂತಿ, ಶುಭಪ್ರದಾಯಿನಿ, ಶಿವಸಂಸ್ತುತಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 41
नागारिगायै नवखण्डपायै नीलाचलाभां गलसत्प्रभायै / लघुक्रमायै ललिताभिधायै लेखाधिपायै लवणाकरायै
ನಾಗಶತ್ರು (ಗರುಡ) ಮೇಲೆ ಆರೂಢಳಾದವಳು, ನವಖಂಡಗಳ ಪಾಲಕಿ; ನೀಲಾಚಲದಂತೆ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವಳು, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ ಹೊಳೆಯುವವಳು; ಲಘುಕ್ರಮಿಣಿ, ‘ಲಲಿತಾ’ ಎಂಬ ನಾಮಧಾರಿಣಿ, ಲೇಖಾಧಿಪತಿ, ಲವಣಾಕರ (ಸಮುದ್ರ) ಸ್ವರೂಪಿಣಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 42
लोलेक्षणायै लयवर्जितायै लाक्षारसालङ्कृतपङ्कजायै / रमाभिधायै रतिसुप्रियायै रोगापहायै रचिताखिलायै
ಚಂಚಲ ನೇತ್ರಗಳಿರುವವಳು, ಲಯವರ್ಜಿತಾ (ಅವಿನಾಶಿನಿ); ಲಾಕ್ಷಾರಸದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಪದ್ಮಸಮೆ, ‘ರಮಾ’ ಎಂಬ ನಾಮಧಾರಿಣಿ, ರತಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ; ರೋಗಾಪಹಾರಿಣಿ, ಸಮಸ್ತವನ್ನು ರಚಿಸಿದವಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 43
राज्यप्रदायै रमणोत्सुकायै रत्नप्रभायै रुचिरांबरायै / नमो नमस्ते परतः पुरस्तात् पार्श्वाधरोर्ध्वं च नमो नमस्ते
ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವವಳೆ, ರಮಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸುಕಳೇ, ರತ್ನಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತಳೇ, ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿಯೇ! ನಿನಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹಿಂದೆ, ಮುಂದೆ, ಪಕ್ಕ, ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತು ಮೇಲೆ—ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 44
सदा च सर्वत्र नमो नमस्ते नमो नमस्ते ऽखिलविग्रहायै / प्रसीद देवेशि मम प्रतिज्ञां पुरा कृतां पालय भद्रकालि
ಸದಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅಖಿಲರೂಪಿಣಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ। ಹೇ ದೇವೇಶಿ ಭದ್ರಕಾಳಿ, ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗು; ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡು।
Verse 45
त्वमेव माता च पिता त्वमेव जगत्त्रयस्यापि नमो नमस्ते / वसिष्ठ उवाच एवं स्तुता तदा देवी भद्रकाली तरस्विनी
ನೀನೇ ತಾಯಿ, ನೀನೇ ತಂದೆ; ತ್ರಿಲೋಕಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತ್ರೀಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆಗ ಪರಾಕ್ರಮಿಣಿ ದೇವಿ ಭದ್ರಕಾಳಿ ಪ್ರಕಟಳಾದಳು।
Verse 46
उवाच भार्गवं प्रीता वरदानकृतोत्सवा / भद्रकाल्युवाच वत्स राम महाभाग प्रीतास्मि तव सांप्रतम्
ವರದಾನ ನೀಡುವ ಉತ್ಸವಸಂತೋಷದಿಂದ ಪ್ರೀತಳಾದ ದೇವಿ ಭಾರ್ಗವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು. ಭದ್ರಕಾಳಿ ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸ ರಾಮ ಮಹಾಭಾಗ, ಈಗ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿದ್ದೇನೆ।
Verse 47
वरं वरय मत्तो यस्त्वया चाभ्यर्थिता हृदि / राम उवाच मातर्यदि वरो देयस्त्वया मे भक्तव त्सले
ನನ್ನಿಂದ ನೀನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡ ವರವನ್ನು ಬೇಡು. ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು—ತಾಯಿ, ನೀನು ನನಗೆ ವರ ನೀಡುವುದಾದರೆ, ಹೇ ಭಕ್ತವತ್ಸಲೇ!
Verse 48
तत्सुचन्द्रं जये युद्धे तवानुग्रहभाजनम् / इति मे ऽभिहितं देवि कुरु प्रीतेन चेतसा
ದೇವಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಸುಚಂದ್ರನು ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು—ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು; ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತದಿಂದ ಅದನ್ನು ಮಾಡು.
Verse 49
येन केनाप्युपायेन जगन्मातर्नमो ऽस्तु ते / भद्रकाल्युवाच आग्नेयास्त्रेण राजेन्द्रं सुचन्द्रं नय मद्गृहम्
ಜಗನ್ಮಾತೆ, ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದಾದರೂ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಭದ್ರಕಾಳಿ ಹೇಳಿದರು—ಆಗ್ನೇಯಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ರಾಜೇಂದ್ರ ಸುಚಂದ್ರನನ್ನು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕರೆತರು.
Verse 50
ममातिप्रियमद्यैव पार्षदो मे भवत्वयम् / वसिष्ठ उवाच इत्युक्तमाकर्ण्य स भार्गवेन्द्रो देव्याः प्रियं कर्तुमथोद्यतो ऽभूत्
ಇದೇ ಇಂದು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ—ಇವನು ನನ್ನ ಪಾರ್ಷದನಾಗಲಿ. ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಭಾರ್ಗವಶ್ರೇಷ್ಠನು ದೇವಿಯ ಪ್ರಿಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಉತ್ಸುಕನಾದನು.
Verse 51
प्राणान्नियम्याचमनं च कृत्वा सुचन्द्रमुद्दिश्य च तत्समादधे / अस्त्रं प्रयुक्तं नृपतेर्वधाय रामेण राजन् प्रसभं तदा तत्
ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಸುಚಂದ್ರನನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಅವನು ಆ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದನು; ಓ ರಾಜನೇ, ಆಗ ರಾಮನು ರಾಜನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
Verse 52
दग्ध्वा वपुर्भूतमयं तदीयं निनाय लोकं परदेवतायाः / ततस्तु रामेण कृतप्रणामा सा भद्रकालो जगदादिकर्त्री
ಅವನ ಭೂತಮಯ ದೇಹವನ್ನು ದಹಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಪರದೇವತೆಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದಳು. ನಂತರ ರಾಮನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು—ಆ ಭದ್ರಕಾಳಿಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಆದಿಕರ್ತ್ರೀ.
Verse 53
अन्तर्हिताभूदथ जामदग्न्यस्तस्थौ रणेभूपवधाभिकाङ्क्षी
ಆಮೇಲೆ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನು (ಪರಶುರಾಮನು) ಅಂತರ್ಧಾನಗೊಂಡು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೂಪರ ವಧದ ಆಸೆಯಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತನು।
Frequently Asked Questions
Rather than a full vamsha list, the chapter preserves a coalition roster: Kārttavīrya (Haihaya) mobilizes kings identified by realms—Vidarbha, Mithilā, Niṣadha, Magadha—plus groups from Kānyakubja, Saurāṣṭra, and Avanti, mapping a Kṣatriya alliance network.
Nāgapāśa is launched; it is countered/cleaved with Gāruḍāstra; later the battlefield’s arrow-net (śarajāla) is dispersed by Vāyavyāstra, and Somadatta is slain with a Rudra-bestowed śūla (rudra-datta śūla).
It functions as historiographic metadata: named rulers and regions are anchored into a time-sequenced narrative of rise and defeat, showing how dynastic power realigns—i.e., Vamsha is expressed through political geography and conflict outcomes.