Adhyaya 35

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते चतुस्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३४// सगर उवाच मुने परमतत्त्वज्ञध्यानज्ञानार्थकोविद / भगवद्भक्तिसंलीनमानसानुग्रहः कुतः

ಸಗರನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲೈ ಮುನಿಯೇ, ಪರಮ ತತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲವನೇ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾದವನೇ, ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವು ಎಲ್ಲಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ?

Verse 2

त्वयापि हि महाभाग यतः शंससि सत्कथाः / श्रुत्वा मृगमुखात्सर्वं भार्गवस्य विचेष्टितम्

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗನೇ! ನೀ ಸತ್ಕಥೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿರುವೆ; ಮೃಗಮುಖನಿಂದ ಭಾರ್ಗವನ ಸಮಸ್ತ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ ವಿಚೇಷ್ಠಿತವನ್ನೂ ಕೇಳಿದ್ದೀಯಲ್ಲಾ.

Verse 3

भूतं भवद्भविष्यं च नारायणकथान्वितम् / पुनः प्रपच्छ किं नाथ तन्मे वद सविस्तरम्

ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ, ಭವಿಷ್ಯ—ನಾರಾಯಣಕಥೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನು ಕುರಿತು, ಹೇ ನಾಥಾ! ನಾನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 4

वसिष्ठ उवाच शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि मृगस्य चरितं महत् / यथा पृष्टं तया सो ऽस्यै वर्णयामास तत्त्ववित्

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜನೇ, ಕೇಳು; ಮೃಗನ ಮಹತ್ತರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು. ಅವಳು ಕೇಳಿದಂತೆ, ತತ್ತ್ವವಿತನು ಅವಳಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 5

श्रुत्वा तु चरितं तस्य भार्गवस्य महात्मनः / भूयः प्रपच्छ तं कान्तं ज्ञानतत्त्वार्थमादरात्

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಭಾರ್ಗವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವಳು ಆದರದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಆ ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವಾರ್ಥದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು.

Verse 6

मृग्युवाच साधुसाधु महाभाग कृतार्थस्त्वं न संशयः / यदस्य दर्शनात्ते ऽद्य जातं ज्ञानमतीद्रियम्

ಮೃಗೀ ಹೇಳಿದರು—ಸಾಧು ಸಾಧು! ಹೇ ಮಹಾಭಾಗನೇ, ನೀನು ಕೃತಾರ್ಥನು, ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಇಂದು ನಿನಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಜ್ಞಾನ ಉದಯಿಸಿದೆ.

Verse 7

अथातश्चात्मनः सर्वं ममापि वद कारणम् / कर्मणा येन संप्राप्तावावां तिर्यग्जनिं प्रभो

ಪ್ರಭೋ, ಈಗ ನನ್ನದೂ ನಿಮ್ಮದೂ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ—ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ತಿರ್ಯಕ್ (ಪಶು) ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ?

Verse 8

इति वाक्यं समाकर्ण्य प्रियायाः स मृगः स्वयम् / वर्णयामास चरितं मृग्यश्चैवात्मनस्तदा

ಪ್ರಿಯೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮೃಗವು ಆಗ ತನ್ನದೂ ಮೃಗಿಯದೂ ಆದ ಚರಿತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.

Verse 9

मृग उवाच शृणु प्रिये महाभागे यथाऽवां मृगतां गतौ / संसारे ऽस्मिन्नमहाभागे भावो ऽस्य भवकारणम्

ಮೃಗನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಪ್ರಿಯೆ, ಕೇಳು; ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಗೆ ಮೃಗತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದೇವೋ. ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ, ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಭಾವವೇ ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.

Verse 10

जीवस्य सदसभ्द्यां हि कर्मभ्यामागतः स्मृतिम् / पुरा द्रविडदेशे तु नानाऋद्धिसमाकुले

ಜೀವನಿಗೆ ಶುಭ-ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ಮೃತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ದ್ರವಿಡದೇಶದಲ್ಲಿ, ನಾನಾ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ (ನನಗೆ ಸ್ಮರಣೆ ಬಂದಿತು).

Verse 11

ब्राह्मणानां कुले वाहं जातः कौशिकगोत्रिणाम् / पिता मे शिवदत्तो ऽभून्नाम्ना शास्त्रविशारदः

ನಾನು ಕೌಶಿಕ ಗೋತ್ರದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಶಿವದತ್ತ; ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

Verse 12

तस्य पुत्रा वयं जाताश्चत्वारो द्विजसत्तमाः / ज्येष्ठो रामो ऽनुजस्तस्य धमस्तस्यानु जः पृथुः

ನಾವು ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ನಾಲ್ವರು ಪುತ್ರರು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು, ಜನಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಜ್ಯೇಷ್ಠನು ರಾಮ; ಅವನ ಅನುಜ ಧಾಮ; ಧಾಮನ ಅನುಜ ಪೃಥು.

Verse 13

चतुर्थो ऽहं प्रिये जातो सूरिरित्यभिविश्रुतः / उपनीय क्रमात्सर्वाञ्छिवदत्तो महायशाः

ನಾಲ್ಕನೆಯವನಾದ ನಾನು, ಪ್ರಿಯೆ, ‘ಸೂರಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಜನಿಸಿದೆ. ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಶಿವದತ್ತನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಉಪನಯನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 14

वेदानध्यापयामास सांगांश्च सरहस्यकान् / चत्वारो ऽपि वयं तत्र वेदाध्ययनतत्पराः

ಅವರು ವೇದಗಳನ್ನು ಅಂಗಗಳೊಡನೆ ಹಾಗೂ ರಹಸ್ಯಗಳೊಡನೆ ನಮಗೆ ಬೋಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ನಾಲ್ವರೂ ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲೇ ತತ್ಪರರಾಗಿದ್ದೆವು.

Verse 15

गुरुशुश्रूषणे युक्ता जाता ज्ञानपरायणाः / गत्वारण्यं फलान्यंबुसमित्कुशमृदो ऽन्वहम्

ಗುರುಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ನಾವು ಜ್ಞಾನಪರಾಯಣರಾದೆವು. ಪ್ರತಿದಿನ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಹಣ್ಣು, ನೀರು, ಸಮಿತ್ತು, ಕುಶ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದೆವು.

Verse 16

आनीय पित्रे दत्त्वाथ कुर्मो ऽध्ययनमेव हि / एकदा तु वयं सर्वे संप्राप्ता पर्वते वने

ಅವುಗಳನ್ನು ತಂದು ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಾವು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲೇ ನಿರತರಾಗಿದ್ದೆವು. ಒಂದು ಬಾರಿ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಪರ್ವತದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆವು.

Verse 17

औद्भिदं नाम लोलक्षि कृतमालातटे स्थितम् / सर्वे स्नात्वा महानद्यामुषसि प्रीतमानसाः

ಓ ಲೋಲಾಕ್ಷಿ! ಕೃತಮಾಲಾ ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ ‘ಔದ್ಭಿದ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವಿದೆ. ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರೀತಚಿತ್ತರಾದರು.

Verse 18

दत्तार्घाः कृतजप्याश्च समारूढा नागोत्तमम् / शालस्तमालैः प्रियकैः पनसैः कोविदारकैः

ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ ಜಪ ನೆರವೇರಿಸಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಗ—ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿದರು. ಅದು ಶಾಲ, ತಮಾಲ, ಪ್ರಿಯಕ, ಪನಸ, ಕೋವಿದಾರ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 19

सरलार्जुनपूगैश्च खर्जूरैर्नारिकेलकैः / जंबूभिः सहकारैश्च कट्फलैर्बृहतीद्रुमैः

ಅಲ್ಲಿ ಸರಳ, ಅರ್ಜುನ, ಪೂಗ (ಅಡಿಕೆ), ಖರ್ಜೂರ, ನಾರಿಕೇಳ ವೃಕ್ಷಗಳು; ಜೊತೆಗೆ ಜಂಬೂ, ಸಹಕಾರ (ಮಾವು), ಕಟ್ಫಲ ಮೊದಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳೂ ಇದ್ದವು.

Verse 20

अन्यैर्नानाविधैर्वृक्षैः परार्थप्रतिपादकैः / स्निग्धच्छायैः समाहृष्टनानापक्षिनिनादितैः

ಮತ್ತೂ ಹಲವಾರು ವಿಧದ, ಪರೋಪಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ವೃಕ್ಷಗಳಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ಮೃದುವಾದ ತಂಪಾದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಿಲಿಕಿಲಿ ಧ್ವನಿಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 21

शार्दूल हरिभिर्भल्लैर्गण्डकैर्मृगनाभिभिः / गचैन्द्रैः शारभाद्यैश्च सेवितं कन्दरागतैः

ಆ ಸ್ಥಳವು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಶಾರ್ದೂಲ (ಹುಲಿ), ಹರಿ (ಸಿಂಹ), ಭಲ್ಲ (ಕರಡಿ), ಗಂಡಕ (ಗಂಡಮೃಗ), ಮೃಗನಾಭಿ (ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ), ಗಜೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶಾರಭಾದಿ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 22

मल्लिकापाटलाकुन्दकर्णिकारकदंबकैः / सुगन्धिभिर्वृतं चान्यैर्वातोद्धूतपरगिभिः

ಆ ಸ್ಥಳವು ಮಲ್ಲಿಕಾ, ಪಾಟಲಾ, ಕುಂದ, ಕರ್ಣಿಕಾರ, ಕದಂಬಗಳ ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದಲೂ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಎದ್ದ ಪರಾಗವುಳ್ಳ ಇತರ ಹೂಗಳಿಂದಲೂ ಆವರಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 23

नानामणिगणाकीर्णैर्नीलपीतसितारुणैः / शृङ्गैः समुल्लिखन्तं च व्योम कौतुकसं युतम्

ನೀಲಿ, ಹಳದಿ, ಬಿಳಿ, ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ ನಾನಾ ಮಣಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅದರ ಶೃಂಗಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಸವರಿ ಎಳೆಯುವಂತೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದವು; ಆ ದೃಶ್ಯವು ಕೌತುಕದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು।

Verse 24

अत्युच्चपातध्वनिभिर्निर्झरैः कन्दरोद्गतैः / गर्ज्जतमिव संसक्तं व्यालाद्यैर्मृगपक्षिभिः

ಗುಹೆಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಜಲಪಾತಗಳ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಪತನಧ್ವನಿಯಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮೊಳಗುತ್ತಿತ್ತು; ಸರ್ಪಾದಿ, ಮೃಗ-ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಅದು ಗರ್ಜಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 25

तत्रातिकौतुकाहृष्टदृष्टयोभ्रातरो वयम् / नास्मार्ष्म चात्मनात्मानं वियुक्ताश्च परस्परम्

ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಹೋದರರು ಅಪಾರ ಕೌತುಕದಿಂದ ಹರ್ಷಭರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯವರಾಗಿ, ನಮ್ಮನ್ನೇ ಮರೆತು, ಪರಸ್ಪರದಿಂದಲೂ ವಿಚ್ಛಿನ್ನರಾದೆವು।

Verse 26

एतस्मिन्नन्तरे चैका मृगी ह्यगात्पिपासिता / निर्झरापात शिरसि पातुकामा जलं प्रिये

ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿಯೆ, ದಾಹದಿಂದ ಬಳಲಿದ ಒಂದು ಜಿಂಕೆ ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಬಯಸಿ ಜಲಪಾತದ ಪತನಸ್ಥಾನದ ಶಿರೋಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು।

Verse 27

तस्याः पिबन्त्यास्तु जलं शार्दूलो ऽतिभयङ्करः / तत्र प्राप्तो यदृच्छातो जगृहे तां भयर्दिताम्

ಅವಳು ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅತಿಭಯಂಕರವಾದ ಹುಲಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಭಯದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಅವಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿತು।

Verse 28

अहं तद्ग्रहणं पश्यन्भयेन प्रपलायितः / अत्युच्चवत्त्वात्पतितो मृतश्चैणीमनुस्मरन्

ಅವಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋದೆ; ಅತಿಯಾದ ಎತ್ತರದಿಂದ ಬಿದ್ದು, ಆ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಲೇ ಸತ್ತೆನು।

Verse 29

सा मृता त्वं मृगी जाता मृग स्त्वाहमनुस्मरन् / जातो भद्रे न जाने वै क्व गाता भ्रातरो ऽग्रजाः

ಅವಳು ಸತ್ತಳು; ನೀನು ಜಿಂಕೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದೆ; ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತ ಮೃಗವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಭದ್ರೇ, ಅಗ್ರಜ ಸಹೋದರರು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು।

Verse 30

एतन्मे स्मृतिमापन्नं चरितं तव चात्मतः / भूतं भविष्यं च तथा शृणु भद्रे वदाम्यहम्

ನಿನ್ನದು ಮತ್ತು ನನ್ನದು ಆದ ಈ ಚರಿತೆ ನನಗೆ ಸ್ಮರಣೆಗೆ ಬಂದಿದೆ; ಭದ್ರೇ, ಭೂತವೂ ಭವಿಷ್ಯವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಕೇಳು, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 31

यो ऽयं वा वृष्ठसंलग्नो व्याधो दूरस्थितो ऽभवत् / रामस्यास्य भयात्सो ऽपि भक्षितो हरिणा धुना

ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನೆನೆದು ದೂರ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಬೇಟೆಗಾರನೂ, ಈ ರಾಮನ ಭಯದಿಂದ ಈಗ ಜಿಂಕೆಯಿಂದಲೇ ಭಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 32

प्राणांस्त्यक्त्वा विधानेन स्वर्गलोकं गमिष्यति / अवाभ्यां तु जलं पीतं मध्यमे पुष्करे त्विह

ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿದವನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು. ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಜಲವನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಿದೆವು.

Verse 33

संदृष्टो भार्गवश्चायं साक्षाद्विष्णुस्वरूपधृक् / तेनानेकभवोत्पन्नं पातकं नाशमागतम्

ಈ ಭಾರ್ಗವನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವಿಷ್ಣುಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಪಾಪ ನಾಶವಾಯಿತು.

Verse 34

अगस्त्यदर्शनं लब्ध्वा श्रुत्वा स्तोत्रं गतिप्रदम् / गमिष्यावः शुभांल्लोकान्येषु गत्वा न शोचति

ಅಗಸ್ತ್ಯನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಾವು ಶುಭ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವೆವು; ಅಲ್ಲಿ ಹೋದವನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 35

इत्येवमुक्त्वा स मृगः प्रियायै प्रियदर्शनः / विरराम प्रसन्नात्मा पश्यन्राममना तुरः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಪ್ರಿಯದರ್ಶನವಾದ ಆ ಮೃಗವು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಮಾತು ಮುಗಿಸಿತು. ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮನಾಗಿ ನಿಂತು, ಆತುರ ಮನದಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 36

भर्गवः श्रुतवांश्चैव मृगोक्तं शिष्यसंयुतः / विस्मितो ऽभूच्च राजेन्द्र गन्तुं कृतमतिस्तथा

ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಭಾರ್ಗವನು ಮೃಗದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು; ಹಾಗೆಯೇ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

Verse 37

अकृतव्रमसंयुक्तो ह्यगस्त्यस्याश्रमं प्रति / स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा प्रतस्थे हर्षितो भृशम्

ಅವನು ವ್ರತ-ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಋಷಿಯ ಆಶ್ರಮದ ಕಡೆ ಹೊರಟನು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು.

Verse 38

रामेण गच्छता मार्गे दृष्टो व्याधो मृतस्तदा / सिंहस्य संप्रहारेम विस्मितेन महात्मना

ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನು ಆಗ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಧನು ಮೃತನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು; ಸಿಂಹದ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಅವನು ಹತನಾಗಿದ್ದ. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡನು.

Verse 39

अध्यर्द्धयोजनं गत्वा कनिष्ठं पुष्करं प्रति / स्नात्वा माध्याह्निकीं सन्ध्यां चका रातिमुदान्वितः

ಒಂದು ಯೋಜನಕ್ಕೂ ಅರ್ಧ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆದು ಅವನು ಕನಿಷ್ಠ ಪುಷ್ಕರದ ಕಡೆ ತಲುಪಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ನೆರವೇರಿಸಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.

Verse 40

हितं तदात्मनः प्रोक्तं मृगेण स विचारयन् / तावत्तत्पृष्ठसंलग्नं मृगयुग्ममुपागतम्

ಮೃಗವು ತನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ಮೃಗಯುಗ್ಮವು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.

Verse 41

पुष्करे तु जलं पीत्वाभिषिच्यात्मतनुं जलैः / पश्यतो भार्गवस्यागादगस्त्याश्रमसंमुखम्

ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು, ಜಲಗಳಿಂದ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿಕೊಂಡು, ಭಾರ್ಗವನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಅಗಸ್ತ್ಯಾಶ್ರಮದ ಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಟನು.

Verse 42

रामो ऽपि सन्ध्यां निर्वर्त्त्य कुंभजस्याश्रमं ययौ / विपद्गतं पुष्करं तु पश्यमानो महामनाः

ರಾಮನೂ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಕುಂಭಜ (ಅಗಸ್ತ್ಯ) ಋಷಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಪುಷ್ಕರವನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 43

विष्णोः पदानि नागानां कुण्डं सप्तर्षिसंस्थितम् / गत्वोपस्पृश्य शुच्यंभो जगामागस्त्यसंश्रयम्

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗರ ಕುಂಡ—ಅಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಗ—ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಶುದ್ಧ ಜಲದಿಂದ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ಅಗಸ್ತ್ಯಾಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದನು.

Verse 44

यच्च ब्रह्मसुता राजन्समायाता सरस्वती / त्रीन्संपूरयितुं कुण्डानग्निहोत्रस्य वै विधेः

ಹೇ ರಾಜನೇ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಸರಸ್ವತೀ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಳು; ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ವಿಧಿಗಾಗಿ ಮೂರು ಕುಂಡಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು.

Verse 45

तत्र तीरे शुभं पुण्यं नानामुनिनिषेवितम् / ददर्श महदाश्चर्यं भार्गवः कुंभजाश्रमम्

ಅಲ್ಲಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಶುಭವೂ ಪುಣ್ಯವೂ ಆದ ಸ್ಥಳವಿತ್ತು; ಅನೇಕ ಮುನಿಗಳು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರ್ಗವನು ಕುಂಭಜಾಶ್ರಮವೆಂಬ ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 46

मृगैः सिंहैः सहगतैः सेवितं शान्तमानसैः / कुटरैरर्जुनैर्निंबैः पारिभद्रधवेगुदैः

ಆ ಆಶ್ರಮವು ಶಾಂತಮನಸ್ಸಿನ ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿತ್ತು; ಕುಟರ, ಅರ್ಜುನ, ಬೇವು, ಪಾರಿಭದ್ರ, ಧವ ಮತ್ತು ಗೂದ ಮರಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 47

खदिरासनखर्जूरैः संकुलं बदरीद्रुमैः / तत्र प्रविश्य वै रामो ह्यकृतव्रणसंयुतः

ಖದಿರ, ಆಸನ, ಖರ್ಜೂರ ಹಾಗೂ ಬದರಿ ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ, ಗಾಯವಿಲ್ಲದ ರಾಮನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 48

ददर्श मुनिमासीनं कुम्भजं शान्तमानसम् / स्तिमितोदसरः प्रख्यं ध्यायन्तं ब्रह्म शाश्वतम्

ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುಂಭಜ ಮುನಿಯನ್ನು ಆಸೀನನಾಗಿ ಕಂಡರು—ಶಾಂತಮನಸ್ಸಿನವನು, ನಿಶ್ಚಲ ಸರೋವರದಂತೆ ಗಂಭೀರ, ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 49

कौश्यां वृष्यां मार्गकृत्तिं वसानं पल्लवोटजे / ननाम च महाराज स्वाभिधानं समुच्चरन्

ಪಲ್ಲವಗಳ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೌಶೇಯ ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮೃಗಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದ್ದರು; ಆಗ, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ರಾಮನು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು।

Verse 50

रामो ऽस्मि जामदग्न्यो ऽहं भवन्तं द्रष्टुमागतः / ताद्विद्धि प्रणिपातेन नमस्ते लोकभावन

ನಾನು ರಾಮನು, ಜಮದಗ್ನಿಯ ಪುತ್ರನು; ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಪ್ರಣಿಪಾತದಿಂದ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ—ಲೋಕಭಾವನ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 51

इत्युक्तवन्तं रामं तु उन्मील्य नयने शनैः / दृष्ट्वा स्वागतमुच्चार्य तस्मायासनमादिशत्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದನು; ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ‘ಸ್ವಾಗತ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವನಿಗೆ ಆಸನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದನು।

Verse 52

मधुपर्कं समानीय शिष्येण मुनिपुङ्गवः / ददौ पप्रच्छ कुशलं तपसश्च कुलस्य च

ಶಿಷ್ಯನಿಂದ ಮಧುಪರ್ಕವನ್ನು ತರಿಸಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅದನ್ನು ನೀಡಿದನು; ನಂತರ ತಪಸ್ಸಿನೂ ಕುಲದೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು।

Verse 53

स पृष्टस्तेन वै रामो घटोद्भवमुवाच ह / भवत्संदर्शनादीश कुशलं मम सर्वतः

ಅವನು ಕೇಳಿದಾಗ ರಾಮನು ಘಟೋದ್ಭವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಈಶ! ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನದಿಂದ ನನಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕ್ಷೇಮವೇ ಇದೆ।

Verse 54

किं त्वङ्कं संशयं जातं छिन्धि स्ववचनामृतैः / मृगश्चैको मया दृष्टो मध्यमे पुष्करे विभो

ನಿನಗೆ ಯಾವ ಸಂಶಯ ಹುಟ್ಟಿದೆ? ನಿನ್ನ ವಚನಾಮೃತದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸು. ವಿಭೋ, ಮಧ್ಯ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಬ್ಬ ಮೃಗವನ್ನು ಕಂಡೆನು।

Verse 55

तेनोक्तमखिलं वृत्तं मम भूतमनागतम् / तच्छूत्वा विस्मयाविष्टो भवच्छरणमागतः

ಅವನು ನನ್ನ ಭೂತವೂ ಭವಿಷ್ಯವೂ ಸೇರಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಆಶ್ಚರ್ಯಾವಿಷ್ಟನಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಶರಣಿಗೆ ಬಂದೆನು।

Verse 56

पाहि मां कृपया नाथ साधयन्त महामनुम् / शिवेन दत्तं कवच मम साधयतो गुरो

ಹೇ ನಾಥ, ಕೃಪೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು—ನಾನು ಮಹಾಮಂತ್ರವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಗುರು, ಶಿವನು ನೀಡಿದ ಕವಚವು ನನ್ನ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ।

Verse 57

कृष्मस्य समतीत तु साधिकं हि शरच्छतम् / न च सिद्धिमवाप्तो ऽहं तन्मे त्वं कृपया वद

ಕೃಷ್ಮ ಋತು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶರದೃತುಗಳು ಕಳೆದಿವೆ; ಆದರೂ ನನಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು.

Verse 58

वसिष्ठ उवाच एवं प्रश्नं समाकर्ण्य रामस्य सुमहात्मनः / क्षणं ध्यात्वा महाराज मृगोक्तं ज्ञातवान् हृदा

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಮೃಗನು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಹೃದಯದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು.

Verse 59

मृगं चापि समायातं मृग्या सह निजाश्रमे / श्रोतुं कृष्णामृतं स्तोत्रं सर्वं तत्कारण मुनिः / विचार्याश्वासयामास भार्गवः स्ववचोमृतैः

ಮೃಗವೂ ತನ್ನ ಮೃಗಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು—ಕೃಷ್ಣಾಮೃತ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಕೇಳಲು. ಆ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುನಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಭಾರ್ಗವನು ತನ್ನ ವಚನಾಮೃತಗಳಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿದನು.