Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 6
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
जमदग्निरथ क्रोधाद्भाविकर्मप्रचोदितः / रुरोध तं यथाशक्ति विकर्षन्तं पायस्विनीम्
Transliteration
jamadagniratha krodhādbhāvikarmapracoditaḥ / rurodha taṃ yathāśakti vikarṣantaṃ pāyasvinīm
Translation
ಆಗ ಜಮದಗ್ನಿಯೂ ಕೋಪದಿಂದ, ಭವಿಷ್ಯಕರ್ಮದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ಹಾಲುಕೊಡುವ ಹಸುವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಯಥಾಶಕ್ತಿ ತಡೆದನು.
Word by Word
jamadagniḥJamadagni
jamadagniḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjamadagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom.), एकवचन
athathen
atha:
—
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-निपात (sequence/then)
krodhātfrom anger; out of anger
krodhāt:
Hetu (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootkrodha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Abl.), एकवचन; cause/source sense
bhāvikarma-pracoditaḥimpelled by impending fate/action
bhāvikarma-pracoditaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhāvi + karma + pracodita (प्रातिपदिक); pracodita < pra-√cud (धातु)
Formसमास: तत्पुरुष (determinative); ‘bhāvi-karma’ (upcoming fate/action) + ‘pracodita’ (impelled); क्त-प्रत्यय, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifying jamadagniḥ
rurodharestrained; stopped
rurodha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√rudh (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypePronoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन
yathāśaktito the best of (his) ability
yathāśakti:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā + śakti (प्रातिपदिक/अव्ययभाव)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb) ‘according to (one’s) power’
vikarṣantamdragging (her)
vikarṣantam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvi-√kṛṣ (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन; qualifying tam
pāyasvinīmPāyasvinī (the milk-giving cow)
pāyasvinīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāyasvinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन; epithet of the cow