Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 72
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
जमदग्निरुवाच जीवन्नाहं तु दास्यामि वासवस्यापि दुर्मते / गुरुणा याचितं किं ते वचसा नृपतेः पुनः
Transliteration
jamadagniruvāca jīvannāhaṃ tu dāsyāmi vāsavasyāpi durmate / guruṇā yācitaṃ kiṃ te vacasā nṛpateḥ punaḥ
Translation
ಜಮದಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದುರ್ಮತೇ! ನಾನು ಜೀವಂತಿರುವವರೆಗೆ ವಾಸವ ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಕೊಡಲಾರೆ. ಗುರುವು ಯಾಚಿಸಿದುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮತ್ತೆ ರಾಜನ ಮಾತಿನಿಂದ ನಿನಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
Word by Word
जमदग्निःJamadagni
जमदग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजमदग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
जीवन्while living/as long as I live
जीवन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारण निपात (‘but/indeed’)
दास्यामिI will give
दास्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
वासवस्यof Vāsava (Indra)
वासवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
अपिeven
अपि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय निपात (‘even’)
दुर्मतेO evil-minded one
दुर्मते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदुर्मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
गुरुणाby the teacher
गुरुणा:
Kartr/Agent-in-passive (कर्तृ/प्रयोक्तृ)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
याचितम्(what is) requested
याचितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootयाच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘asked/requested’
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन (enclitic)
वचसाby words/speech
वचसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
नृपतेःof the king
नृपतेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kala/Prakara (काल/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-अव्यय (adverb: ‘again’)