Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 39
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
विजागाह शुभे राजा क्षुत्तृष्णापरिपीडितः / स्नात्वा पीत्वा च सलिलं स तस्याः सुखशीतलम्
Transliteration
vijāgāha śubhe rājā kṣuttṛṣṇāparipīḍitaḥ / snātvā pītvā ca salilaṃ sa tasyāḥ sukhaśītalam
Translation
...ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜನು ಆ ಪವಿತ್ರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಆಕೆಯ ಸುಖಕರವಾದ ತಂಪಾದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು...
Word by Word
विजागाहentered/plunged into
विजागाह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगाह् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्सभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: वि-
शुभेin the auspicious (water/place)
शुभे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (तोये/जले—understood)
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्षुत्-तृष्णा-परिपीडितःtormented by hunger and thirst
क्षुत्-तृष्णा-परिपीडितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षुत् + तृष्णा + परिपीडित (प्रातिपदिक; परि+पीड् धातोः क्त)
Formतत्पुरुषसमास (द्वन्द्वपूर्वपद: क्षुत्-तृष्णा; ताभ्यां परिपीडितः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (राजा)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया
पीत्वाhaving drunk
पीत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
सलिलम्water
सलिलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तस्याःof her/its (of the river)
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
सुखशीतलम्pleasantly cool
सुखशीतलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुख + शीतल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (सुखं च शीतलं च/सुख-शीतलम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (सलिलम्)