Shloka 65
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
प्रायो ऽद्य मातरं हत्वा सर्वैलोङ्कैर्निराकृतः / तपोव्याजेन गहने निर्जने संप्रवर्त्तसे
Transliteration
prāyo 'dya mātaraṃ hatvā sarvailoṅkairnirākṛtaḥ / tapovyājena gahane nirjane saṃpravarttase
Translation
ಬಹುಶಃ ಇಂದು ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಂದು, ಸಕಲ ಲೋಕಗಳಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾಗಿ, ತಪಸ್ಸಿನ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಜನವಾದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
Word by Word
प्रायःindeed/as it were
प्रायः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रायः (अव्यय)
Formनिपात/क्रियाविशेषण (generally/mostly; here: as if/indeed)
अद्यtoday/now
अद्य:
कालाधिकरण (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today/now)
मातरम्mother
मातरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
हत्वाhaving killed
हत्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund), पूर्वकालिक (having killed)
सर्वैःby all
सर्वैः:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; विशेषण
लोकैःby people
लोकैः:
करण (Agent group/करण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
निराकृतःrejected/banished
निराकृतः:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्+कृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (rejected/expelled)
तपोव्याजेनby the pretext of penance
तपोव्याजेन:
करण (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootतपस् + व्याज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तपसः व्याजः = pretext of austerity)
गहनेin a dense (forest)
गहने:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन
निर्जनेin a lonely place
निर्जने:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिर्जन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
संप्रवर्तसेyou proceed/engage
संप्रवर्तसे:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+वृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद