Shloka 106
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
मतङ्गस्य वनं तत्र दृश्यते सर्वमानुषैः / स्थापितं धर्मसर्वस्वं लोकस्यास्य निदर्शनम्
Transliteration
mataṅgasya vanaṃ tatra dṛśyate sarvamānuṣaiḥ / sthāpitaṃ dharmasarvasvaṃ lokasyāsya nidarśanam
Translation
ಅಲ್ಲಿ ಮತಂಗ ಋಷಿಯ ವನವು ಎಲ್ಲ ಮಾನವರಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಅದು ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಧರ್ಮಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.
Word by Word
मतङ्गस्यof Mataṅga
मतङ्गस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमतङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular
वनम्forest
वनम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular (here as subject)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
कर्म (Karma as grammatical subject in passive)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
सर्वमानुषैःby all people
सर्वमानुषैः:
करण (Karaṇa/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootसर्व + मानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन — Instrumental plural; कर्मधारय: सर्वे मानुषाः
स्थापितम्established
स्थापितम्:
क्रिया (Predicate/qualifier)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त) of causative स्थापयति; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
धर्मसर्वस्वम्the whole essence/wealth of dharma
धर्मसर्वस्वम्:
सम्बन्ध/विशेष्य (Appositional noun)
TypeNoun
Rootधर्म + सर्वस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; षष्ठी-तत्पुरुष: धर्मस्य सर्वस्वम्
लोकस्यof the world
लोकस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular (pronoun)
निदर्शनम्a sign/example
निदर्शनम्:
सम्बन्ध/विशेष्य (Predicate noun)
TypeNoun
Rootनिदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular