Adhyaya 8

Verse 1

मैत्रेय उवाच सत्सेवनीयो बत पूरुवंशो यल्लोकपालो भगवत्प्रधान: । बभूविथेहाजितकीर्तिमालां पदे पदे नूतनयस्यभीक्ष्णम् ॥ १ ॥

ಮೈತ್ರೇಯ ಮುನಿ ಹೇಳಿದರು—ಅಹೋ! ಪೂರುವಂಶವು ಸತ್ಪುರುಷರ ಸೇವೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಲೋಕಪಾಲನಂತ ರಾಜನೂ ಭಗವಂತನ ಪರಮ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ. ನೀನೂ ಅದೇ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೆ; ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಜಿತನ ಕೀರ್ತಿಮಾಲೆ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರತಿಪದದಲ್ಲೂ ನೂತನವಾಗಿ ನೂತನವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ—ಇದು ಆಶ್ಚರ್ಯ.

Verse 2

सोऽहं नृणां क्षुल्लसुखाय दु:खं महद्‌गतानां विरमाय तस्य । प्रवर्तये भागवतं पुराणं यदाह साक्षाद्भगवानृषिभ्य: ॥ २ ॥

ಆದುದರಿಂದ ಈಗ ನಾನು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದನ್ನು ಸాక్షಾತ್ ಭಗವಂತನು ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಪ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಆ ದುಃಖದಿಂದ ವಿರಾಮ ದೊರಕಲೆಂಬುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.

Verse 3

आसीनमुर्व्यां भगवन्तमाद्यं सङ्कर्षणं देवमकुण्ठसत्त्वम् । विवित्सवस्तत्त्वमत: परस्य कुमारमुख्या मुनयोऽन्वपृच्छन् ॥ ३ ॥

ಕೆಲವು ಕಾಲದ ಹಿಂದೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಆದ್ಯ ಭಗವಂತ ದೇವ ಸಂಕರ್ಷಣ—ಅಕುಂಠ ಸತ್ತ್ವವುಳ್ಳವನು—ಅವನ ಬಳಿಗೆ, ಪರಮ ವಾಸುದೇವನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಆಸಕ್ತರಾದ ಕುಮಾರರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯನಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾಮುನಿಗಳು ನಿನ್ನಂತೆಯೇ ನಿಖರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

Verse 4

स्वमेव धिष्ण्यं बहु मानयन्तं यद्वासुदेवाभिधमामनन्ति । प्रत्यग्धृताक्षाम्बुजकोशमीष- दुन्मीलयन्तं विबुधोदयाय ॥ ४ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಸಂಕರ್ಷಣನು, ಪಂಡಿತರು ‘ವಾಸುದೇವ’ ಎಂದು ಪರಮೇಶ್ವರನಾಗಿ ಗೌರವಿಸುವ ಸ್ವಪ್ರಭುವನ್ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಾನಿಸಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾಗಿದ್ದನು; ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಕಮಲನಯನಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆಯಿಸಿ ವಚನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 5

स्वर्धुन्युदार्द्रै: स्वजटाकलापै- रुपस्पृशन्तश्चरणोपधानम् । पद्मं यदर्चन्त्यहिराजकन्या: सप्रेमनानाबलिभिर्वरार्था: ॥ ५ ॥

ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಗಂಗೆಯ ಜಲಮಾರ್ಗದಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಜಟೆಗಳು ತೇವವಾಗಿದ್ದವು; ಅವರು ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಆಸನವಾದ ಪದ್ಮವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು—ಅದೇ ಪದ್ಮವನ್ನು ಅಹಿರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರನಿಗಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಾನಾವಿಧ ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 6

मुहुर्गृणन्तो वचसानुराग- स्खलत्पदेनास्य कृतानि तज्ज्ञा: । किरीटसाहस्रमणिप्रवेक- प्रद्योतितोद्दामफणासहस्रम् ॥ ६ ॥

ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮುಂತಾದ ನಾಲ್ಕು ಕುಮಾರರು, ಭಗವಂತನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಯ್ದ ಪದಗಳಿಂದ ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಮರುಮರು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಆಗ ಸಾವಿರ ಫಣಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಭಗವಾನ್ ಸಂಕರ್ಷಣನ ಶಿರೋಮಣಿಗಳ ಕಿರಣಗಳು ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕಿಗೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು।

Verse 7

प्रोक्तं किलैतद्भगवत्तमेन निवृत्तिधर्माभिरताय तेन । सनत्कुमाराय स चाह पृष्ट: सांख्यायनायाङ्ग धृतव्रताय ॥ ७ ॥

ಈ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತದ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಭಗವತ್ತಮನಾದ ಸಂಕರ್ಷಣನು ನಿವೃತ್ತಿಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತನಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ಓ ಪ್ರಿಯನೇ, ನಂತರ ಧೃತವ್ರತನಾದ ಸಾಂಖ್ಯಾಯನ ಮುನಿಯು ಕೇಳಿದಾಗ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಸಂಕರ್ಷಣನಿಂದ ಕೇಳಿದಂತೆಯೇ ಭಾಗವತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು।

Verse 8

सांख्यायन: पारमहंस्यमुख्यो विवक्षमाणो भगवद्विभूती: । जगाद सोऽस्मद्गुरवेऽन्विताय पराशरायाथ बृहस्पतेश्च ॥ ८ ॥

ಸಾಂಖ್ಯಾಯನ ಮುನಿ ಪರಮಹಂಸರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನು ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತದ ಪ್ರಕಾರ ಭಗವಂತನ ವಿಭೂತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸಂಯೋಗವಶಾತ್ ನನ್ನ ಗುರು ಪರಾಶರ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ—ಇಬ್ಬರೂ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದರು।

Verse 9

प्रोवाच मह्यं स दयालुरुक्तो मुनि: पुलस्त्येन पुराणमाद्यम् । सोऽहं तवैतत्कथयामि वत्स श्रद्धालवे नित्यमनुव्रताय ॥ ९ ॥

ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಯ ಉಪದೇಶದಂತೆ ದಯಾಳುವಾದ ಪರಾಶರ ಮುನಿಯು ನನಗೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಈ ಭಾಗವತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ವತ್ಸಾ, ನೀನು ಸದಾ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತನೂ ನನ್ನ ಅನುವ್ರತನೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆ ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 10

उदाप्लुतं विश्वमिदं तदासीद् यन्निद्रयामीलितद‍ृङ् न्यमीलयत् । अहीन्द्रतल्पेऽधिशयान एक: कृतक्षण: स्वात्मरतौ निरीह: ॥ १० ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತ್ತು. ಗರ್ಭೋದಕಶಾಯಿ ವಿಷ್ಣು ಒಬ್ಬನೇ ಅನಂತ ಶೇಷನ ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿದ್ದನು; ಅಂತರಂಗ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಬಾಹ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಿರಲಿಲ್ಲ.

Verse 11

सोऽन्त:शरीरेऽर्पितभूतसूक्ष्म: कालात्मिकां शक्तिमुदीरयाण: । उवास तस्मिन् सलिले पदे स्वे यथानलो दारुणि रुद्धवीर्य: ॥ ११ ॥

ಪ್ರಭುವು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹಗಳೊಡನೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕಾಲಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉದ್ರೇಕಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಳಯಜಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಪದದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸಿದನು—ಮರದೊಳಗೆ ಅಗ್ನಿಯ ಬಲ ಅಡಗಿರುವಂತೆ.

Verse 12

चतुर्युगानां च सहस्रमप्सु स्वपन् स्वयोदीरितया स्वशक्त्या । कालाख्ययासादितकर्मतन्त्रो लोकानपीतान्दद‍ृशे स्वदेहे ॥ १२ ॥

ಪ್ರಭುವು ತನ್ನ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ರೇಕಿತ ಅಂತರಂಗ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜಲದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುವಂತೆ ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಾವಿರ ಚಕ್ರಗಳವರೆಗೆ ಶಯನಿಸಿದನು. ಕಾಲಶಕ್ತಿ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಜೀವಿಗಳ ಕರ್ಮತಂತ್ರ ಪುನಃ ಚಲಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ದೇಹವನ್ನು ನೀಲವರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಡನು.

Verse 13

तस्यार्थसूक्ष्माभिनिविष्टद‍ृष्टे- रन्तर्गतोऽर्थो रजसा तनीयान् । गुणेन कालानुगतेन विद्ध: सूष्यंस्तदाभिद्यत नाभिदेशात् ॥ १३ ॥

ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುವಿನ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಲಸಿದ್ದಾಗ, ಒಳಗಿದ್ದ ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ತ್ವವು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಅಲುಗಾಡಿತು. ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಗುಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದು ಭೇದಿತವಾಗಿ, ಒಣಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಪ್ರಭುವಿನ ನಾಭಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.

Verse 14

स पद्मकोश: सहसोदतिष्ठत् कालेन कर्मप्रतिबोधनेन । स्वरोचिषा तत्सलिलं विशालं विद्योतयन्नर्क इवात्मयोनि: ॥ १४ ॥

ಜೀವಿಗಳ ಕರ್ಮಫಲಗಳ ಸಮಷ್ಟಿರೂಪವಾದ ಆ ಪದ್ಮಕೋಶವು ಸಹಸಾ ಉದಯವಾಯಿತು; ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಅದು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಪ್ರಳಯದ ವಿಶಾಲ ಜಲವನ್ನು ಶೋಷಿಸತೊಡಗಿತು।

Verse 15

तल्लोकपद्मं स उ एव विष्णु: प्रावीविशत्सर्वगुणावभासम् । तस्मिन् स्वयं वेदमयो विधाता स्वयम्भुवं यं स्म वदन्ति सोऽभूत् ॥ १५ ॥

ಆ ವಿಶ್ವಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಪರಮಾತ್ಮರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಅದು ಸರ್ವಗುಣಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ವೇದಮಯ ವಿಧಾತ—ಸ್ವಯಂಭೂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬ್ರಹ್ಮ—ಉದ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 16

तस्यां स चाम्भोरुहकर्णिकाया- मवस्थितो लोकमपश्यमान: । परिक्रमन् व्योम्नि विवृत्तनेत्र- श्चत्वारि लेभेऽनुदिशं मुखानि ॥ १६ ॥

ಪದ್ಮದ ಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಲೋಕವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 17

तस्माद्युगान्तश्वसनावघूर्ण- जलोर्मिचक्रात्सलिलाद्विरूढम् । उपाश्रित: कञ्जमु लोकतत्त्वं नात्मानमद्धाविददादिदेव: ॥ १७ ॥

ಆ ಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಗೊಂಡ ಆದಿದೇವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿತತ್ತ್ವವನ್ನೂ, ಪದ್ಮವನ್ನೂ, ತನ್ನನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ; ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯವಾಯು ಬೀಸಿ ನೀರನ್ನೂ ಪದ್ಮವನ್ನೂ ಮಹಾ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಿಸತೊಡಗಿತು।

Verse 18

क एष योऽसावहमब्जपृष्ठ एतत्कुतो वाब्जमनन्यदप्सु । अस्ति ह्यधस्तादिह किञ्चनैत- दधिष्ठितं यत्र सता नु भाव्यम् ॥ १८ ॥

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಚಿಂತಿಸಿದನು—ಈ ಪದ್ಮದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ನಾನು ಯಾರು? ಈ ಪದ್ಮವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದಿತು? ಕೆಳಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಏನೋ ಇದೆ; ಈ ಪದ್ಮವು ಹುಟ್ಟಿದ ಆಧಾರವು ನೀರಿನೊಳಗೇ ಇರಬೇಕು।

Verse 19

स इत्थमुद्वीक्ष्य तदब्जनाल- नाडीभिरन्तर्जलमाविवेश । नार्वाग्गतस्तत्खरनालनाल- नाभिं विचिन्वंस्तदविन्दताज: ॥ १९ ॥

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಮಲನಾಳದ ನಾಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜಲದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಭಿಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಕಮಲದ ಮೂಲವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 20

तमस्यपारे विदुरात्मसर्गं विचिन्वतोऽभूत्सुमहांस्त्रिणेमि: । यो देहभाजां भयमीरयाण: परिक्षिणोत्यायुरजस्य हेति: ॥ २० ॥

ಓ ವಿದುರೆ! ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರಲು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಮಹಾಕಾಲವು ಎದುರಾಯಿತು—ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಶಾಶ್ವತ ಚಕ್ರ—ಅದು ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಮನದಲ್ಲಿ ಮರಣಭಯವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 21

ततो निवृत्तोऽप्रतिलब्धकाम: स्वधिष्ण्यमासाद्य पुन: स देव: । शनैर्जितश्वासनिवृत्तचित्तो न्यषीददारूढसमाधियोग: ॥ २१ ॥

ನಂತರ ಬಯಸಿದ ಗುರಿ ದೊರಕದೆ, ಆ ಹುಡುಕಾಟದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿ ದೇವನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಆಸನವಾದ ಕಮಲಶಿಖರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಚಿತ್ತವನ್ನು ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಸಮಾಧಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದನು.

Verse 22

कालेन सोऽज: पुरुषायुषाभि- प्रवृत्तयोगेन विरूढबोध: । स्वयं तदन्तर्हृदयेऽवभात- मपश्यतापश्यत यन्न पूर्वम् ॥ २२ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಧ್ಯಾನಯೋಗ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಅವನ ಬೋಧನೆ ಪಕ್ವವಾಯಿತು. ಆಗ ಅವನು ತನ್ನ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪರಮಪುರುಷನನ್ನು ಕಂಡನು; ಹಿಂದೆ ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಕಾಣಲಾಗದವನನ್ನು.

Verse 23

मृणालगौरायतशेषभोग- पर्यङ्क एकं पुरुषं शयानम् । फणातपत्रायुतमूर्धरत्न- द्युभिर्हतध्वान्तयुगान्ततोये ॥ २३ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಂಡನು: ಯುಗಾಂತದ ಜಲಗಳ ಮೇಲೆ, ಮೃಣಾಲದಂತೆ ಶುಭ್ರವಾದ ಶೇಷನಾಗನ ವಿಶಾಲ ದೇಹವೇ ಶಯನಪೀಠವಾಗಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಏಕಾಕಿಯಾಗಿ ಪರಮಪುರುಷನಾದ ಭಗವಂತನು ಶಯನಿಸಿದ್ದನು. ಶೇಷನ ಫಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ರತ್ನಗಳ ಕಿರಣಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಹತಮಾಡಿದವು.

Verse 24

प्रेक्षां क्षिपन्तं हरितोपलाद्रे: सन्ध्याभ्रनीवेरुरुरुक्‍ममूर्ध्न: । रत्नोदधारौषधिसौमनस्य वनस्रजो वेणुभुजाङ्‌घ्रि पाङ्‌घ्रे : ॥ २४ ॥

ಪ್ರಭುವಿನ ದಿವ್ಯ ದೇಹಕಾಂತಿ ಹರಿತೋಪಲ ಪರ್ವತದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಧ್ಯಾ ಮೇಘಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಪ್ರವಾಳಪರ್ವತ ಎಷ್ಟೇ ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಭುವಿನ ಪೀತಾಂಬರ ಅದರ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಮೀರಿತು. ಶಿಖರದ ಸ್ವರ್ಣವೂ ರತ್ನಖಚಿತ ಪ್ರಭುವಿನ ಶಿರೋಭೂಷಣದ ಮುಂದೆ ಮಂಕಾಯಿತು. ಜಲಪಾತಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು, ಪುಷ್ಪವೈಭವವು ಮಾಲೆಗಳಂತೆ ಕಂಡರೂ, ರತ್ನ-ಮುತ್ತು, ತುಳಸಿದಳ, ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಹಾರೂಪ, ಭುಜಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳು ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನೇ ಮೀರಿಸಿದವು.

Verse 25

आयामतो विस्तरत: स्वमान- देहेन लोकत्रयसंग्रहेण । विचित्रदिव्याभरणांशुकानां कृतश्रियापाश्रितवेषदेहम् ॥ २५ ॥

ಆಯಾಮದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಅನಂತವಾದ ಅವರ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ದಿವ್ಯದೇಹವು ಊರ್ಧ್ವ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅಧೋ—ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳು ಅವರ ರೂಪವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ತೇಜೋಮಯವಾಗಿಸಿ, ಸಮ್ಯಕ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಪರಮಶ್ರೀಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಿತು.

Verse 26

पुंसां स्वकामाय विविक्तमार्गै- रभ्यर्चतां कामुदुघाङ्‌घ्रि पद्मम् । प्रदर्शयन्तं कृपया नखेन्दु- मयूखभिन्नाङ्गुलिचारुपत्रम् ॥ २६ ॥

ಭೌತಿಕ ಕಲ್ಮಷವಿಲ್ಲದ ಶುದ್ಧಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಏಕಾಂತ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸುವವರಿಗೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮವು ಎಲ್ಲ ವರಗಳನ್ನೂ ನೀಡುವದು. ಪ್ರಭು ಕೃಪೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದನು; ಚಂದ್ರಸಮಾನ ನಖಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ದಿವ್ಯ ಕಿರಣಗಳು, ಆ ಪಾದದ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಹೂವಿನ ಸುಂದರ ದಳಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಿದವು.

Verse 27

मुखेन लोकार्तिहरस्मितेन परिस्फुरत्कुण्डलमण्डितेन । शोणायितेनाधरबिम्बभासा प्रत्यर्हयन्तं सुनसेन सुभ्र्वा ॥ २७ ॥

ಲೋಕದ ದುಃಖವನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡುವ ಮಧುರ ಸ್ಮಿತಯುಕ್ತ ಮುಖದಿಂದ ಪ್ರಭು ಭಕ್ತರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು. ಮಿನುಗುವ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರ ಮುಖ, ಕೆಂಪಾದ ಅಧರಗಳ ಕాంతಿ, ಸುಂದರ ನಾಸಿಕೆ ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ಭ್ರೂಗಳ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದಕರವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು; ಆ ಸ್ಮಿತವೇ ಭಕ್ತರ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿತು.

Verse 28

कदम्बकिञ्जल्कपिशङ्गवाससा स्वलंकृतं मेखलया नितम्बे । हारेण चानन्तधनेन वत्स श्रीवत्सवक्ष:स्थलवल्लभेन ॥ २८ ॥

ಓ ಪ್ರಿಯ ವಿದುರಾ! ಪ್ರಭುವಿನ ನಡುಮೆ ಕದಂಬ ಹೂವಿನ ಕೇಸರಧೂಳಿಯಂತೆ ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೇಖಲೆಯಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅವರ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು; ಅಪಾರ ಮೌಲ್ಯದ ಹಾರವು ಆ ವಕ್ಷವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಶೋಭಿತಗೊಳಿಸಿತು.

Verse 29

परार्ध्यकेयूरमणिप्रवेक- पर्यस्तदोर्दण्डसहस्रशाखम् । अव्यक्तमूलं भुवनाङ्‌घ्रि पेन्द्र- महीन्द्रभोगैरधिवीतवल्शम् ॥ २९ ॥

ಚಂದನಮರವೊಂದು ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವಂತೆ, ಪ್ರಭುವಿನ ದಿವ್ಯ ದೇಹ ಅಮೂಲ್ಯ ಮಣಿ-ಮುತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಯೂರಾದಿ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಸ್ವಯಂಸ್ಥಿತ, ಜಗದಧಿಪತಿ; ಅನಂತಶೇಷನ ಫಣಗಳ ಛತ್ರಛಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಆವೃತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 30

चराचरौको भगवन्महीध्र- महीन्द्रबन्धुं सलिलोपगूढम् । किरीटसाहस्रहिरण्यश‍ृङ्ग- माविर्भवत्कौस्तुभरत्नगर्भम् ॥ ३० ॥

ಭಗವಾನ್ ಚರಾಚರ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಆಶ್ರಯಧಾಮವಾಗಿ ಮಹಾಪರ್ವತದಂತೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಅನಂತಶೇಷನು ಅವನ ಸಖ-ಸೇವಕನಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವನು ನಾಗಗಳ ಮಿತ್ರನು. ಪರ್ವತದ ಸಾವಿರ ಬಂಗಾರದ ಶಿಖರಗಳಂತೆ ಅನಂತನ ಬಂಗಾರದ ಕಿರೀಟಧಾರೀ ಫಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು; ಕೌಸ್ತುಭಾದಿ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅವನ ದಿವ್ಯದೇಹ ರತ್ನಗರ್ಭವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಳಯಜಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುಳುಗಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ।

Verse 31

निवीतमाम्नायमधुव्रतश्रिया स्वकीर्तिमय्या वनमालया हरिम् । सूर्येन्दुवाय्वग्‍न्यगमं त्रिधामभि: परिक्रमत्प्राधनिकैर्दुरासदम् ॥ ३१ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಪರ್ವತಾಕಾರದ ಆ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ—ಇವನೇ ಹರಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. ಅವನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದ ವನಮಾಲೆ ಮಧುರ ಗಾನದಲ್ಲಿ ವೇದಜ್ಞಾನಮಯ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿತು. ಸುಧರ್ಶನಚಕ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಇದ್ದುದರಿಂದ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೂ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 32

तर्ह्येव तन्नाभिसर:सरोज- मात्मामम्भ: श्वसनं वियच्च । ददर्श देवो जगतो विधाता नात: परं लोकविसर्गद‍ृष्टि: ॥ ३२ ॥

ಆಗಲೇ ಜಗದ್ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕಂಡು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯತ್ತವೂ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಭಿಯ ಸರೋವರ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಕಮಲ, ಪ್ರಳಯಜಲ, ಒಣಗಿಸುವ ವಾಯು ಮತ್ತು ಆಕಾಶ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿದವು; ಸೃಷ್ಟಿದೃಷ್ಟಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 33

स कर्मबीजं रजसोपरक्त: प्रजा: सिसृक्षन्नियदेव दृष्ट्वा । अस्तौद्विसर्गाभिमुखस्तमीड्य- मव्यक्तवर्त्मन्यभिवेशितात्मा ॥ ३३ ॥

ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನೊಳಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆ ಉದಯವಾಯಿತು. ಭಗವಾನ್ ಸೂಚಿಸಿದ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ದ್ವಿತೀಯಸರ್ಗದತ್ತ ಉನ್ಮುಖನಾಗಿ, ಸೃಜನಭಾವದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಸ್ತುತ್ಯನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ವಿನಯಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।