Adhyaya 5

Verse 1

ऋषभ उवाच नायं देहो देहभाजां नृलोके कष्टान् कामानर्हते विड्भुजां ये । तपो दिव्यं पुत्रका येन सत्त्वं शुद्ध्येद्यस्माद् ब्रह्मसौख्यं त्वनन्तम् ॥ १ ॥

ಋಷಭದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪುತ್ರರೇ, ಮಾನವದೇಹ ಪಡೆದವನು ಮಲಭಕ್ಷಕ ನಾಯಿಹಂದಿಗಳಿಗೂ ದೊರೆಯುವ ಇಂದ್ರಿಯಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕಷ್ಟಪಡುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ದಿವ್ಯ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿರಿ; ಅದರಿಂದ ಹೃದಯ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಿಂದ ಅನಂತ ಬ್ರಹ್ಮಸುಖ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ॥

Verse 2

महत्सेवां द्वारमाहुर्विमुक्ते- स्तमोद्वारं योषितां सङ्गिसङ्गम् । महान्तस्ते समचित्ता: प्रशान्ता विमन्यव: सुहृद: साधवो ये ॥ २ ॥

ಮಹಾತ್ಮರ ಸೇವೆಯೇ ಮುಕ್ತಿಯ ದ್ವಾರ; ಸ್ತ್ರೀವಿಷಯಾಸಕ್ತರ ಸಂಗಿಗಳ ಸಂಗವೇ ತಮೋದ್ವಾರ (ನರಕಮಾರ್ಗ). ಮಹಾತ್ಮರು ಸಮದೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರಶಾಂತ, ಕ್ರೋಧರಹಿತ, ಎಲ್ಲರ ಹಿತೈಷಿ ಸಾಧುಗಳು—ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ॥

Verse 3

ये वा मयीशे कृतसौहृदार्था जनेषु देहम्भरवार्तिकेषु॒ । गृहेषु जायात्मजरातिमत्सु न प्रीतियुक्ता यावदर्थाश्च लोके ॥ ३ ॥

ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಯಸುವವರು ಕೃಷ್ಣಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ. ದೇಹಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರ ಸಂಗವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಗೃಹಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರೂ ಮನೆ, ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಅಥವಾ ಧನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಲ್ಲ; ಆದರೂ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲ—ಜೀವನಧಾರಣೆಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ॥

Verse 4

नूनं प्रमत्त: कुरुते विकर्म यदिन्द्रियप्रीतय आपृणोति । न साधु मन्ये यत आत्मनोऽय- मसन्नपि क्लेशद आस देह: ॥ ४ ॥

ಇಂದ್ರಿಯಸುಖವನ್ನೇ ಜೀವನಲಕ್ಷ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವನು ಮದಗೊಂಡು ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದಿನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದಲೇ ಈ ದೇಹ ದೊರೆತಿದೆ; ಇದು ನಶ್ವರವಾದರೂ ದುಃಖದ ಕಾರಣ—ಎಂದು ಅವನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತನಿಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ॥

Verse 5

पराभवस्तावदबोधजातो यावन्न जिज्ञासत आत्मतत्त्वम् । यावत्क्रियास्तावदिदं मनो वै कर्मात्मकं येन शरीरबन्ध: ॥ ५ ॥

ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸದವರೆಗೆ ಅಜ್ಞಾನಜನಿತ ಪರಾಭವ ಮತ್ತು ದುಃಖ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ. ಪುಣ್ಯವಾಗಲಿ ಪಾಪವಾಗಲಿ—ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಫಲವಿದೆ; ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆ ಮನಸ್ಸು ಕರ್ಮಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೇಹಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಅಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಚೇತನತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲ; ಫಲಾಸಕ್ತಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ॥

Verse 6

एवं मन: कर्मवशं प्रयुङ्क्ते अविद्ययाऽऽत्मन्युपधीयमाने । प्रीतिर्न यावन्मयि वासुदेवे न मुच्यते देहयोगेन तावत् ॥ ६ ॥

ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಜೀವನು ಕರ್ಮವಶವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬಂಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನನ್ನಲ್ಲಿ—ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ—ಪ್ರೀತಿ ಹುಟ್ಟದವರೆಗೆ, ಅವನು ಪುನಃಪುನಃ ದೇಹಧಾರಣೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 7

यदा न पश्यत्ययथा गुणेहां स्वार्थे प्रमत्त: सहसा विपश्चित् । गतस्मृतिर्विन्दति तत्र तापा- नासाद्य मैथुन्यमगारमज्ञ: ॥ ७ ॥

ವಿದ್ವಾನನಾದರೂ ಗುಣಮಯ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಾಣದೆ ಸ್ವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮದಗೊಂಡರೆ, ಅವನು ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ಮೈಥುನಾಧಿಷ್ಠಿತ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಅನೇಕ ತಾಪಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 8

पुंस: स्त्रिया मिथुनीभावमेतं तयोर्मिथो हृदयग्रन्थिमाहु: । अतो गृहक्षेत्रसुताप्तवित्तै- र्जनस्य मोहोऽयमहं ममेति ॥ ८ ॥

ಪುರುಷ-ಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ ಭೌತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೂಲ. ಅದರಿಂದ ಹೃದಯಗ್ರಂಥಿ ಬಿಗಿಯುತ್ತದೆ; ದೇಹ, ಮನೆ, ಭೂಮಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಬಂಧುಗಳು, ಧನದಲ್ಲಿ ‘ನಾನು’ ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಮೋಹ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

Verse 9

यदा मनोहृदयग्रन्थिरस्य कर्मानुबद्धो द‍ृढ आश्लथेत । तदा जन: सम्परिवर्ततेऽस्माद् मुक्त: परं यात्यतिहाय हेतुम् ॥ ९ ॥

ಕರ್ಮಫಲಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನ-ಹೃದಯದ ದೃಢ ಗ್ರಂಥಿ ಸಡಿಲವಾದಾಗ, ಅವನು ಮನೆ-ಹೆಂಡತಿ-ಮಕ್ಕಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ತಿರುಗಿ ‘ನಾನು-ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಮೂಲ ಮೋಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪರಮ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 10

हंसे गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च । सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥ १० ॥ मत्कर्मभिर्मत्कथया च नित्यं मद्देवसङ्गाद् गुणकीर्तनान्मे । निर्वैरसाम्योपशमेन पुत्रा जिहासया देहगेहात्मबुद्धे: ॥ ११ ॥ अध्यात्मयोगेन विविक्तसेवया प्राणेन्द्रियात्माभिजयेन सध्य्रक् । सच्छ्रद्धया ब्रह्मचर्येण शश्वद् असम्प्रमादेन यमेन वाचाम् ॥ १२ ॥ सर्वत्र मद्भ‍ावविचक्षणेन ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन । योगेन धृत्युद्यमसत्त्वयुक्तो लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥

ನನ್ನ ಪುತ್ರರೇ, ಪರಮಹಂಸನಾದ ಉನ್ನತ ಗುರುವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ—ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ—ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ. ವಿಷಯಭೋಗದ ಮೇಲೆ ವೈರಾಗ್ಯ, ಸುಖ-ದುಃಖದ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವಿಕೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಜೀವಿಗಳ ದುಃಖಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿವು, ತತ್ತ್ವಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸು—ಇವುಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿರಿ. ನನ್ನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ, ಭಕ್ತಸಂಗ ಮಾಡಿರಿ, ನನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿರಿ, ಸಮದೃಷ್ಟಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿರಿ, ವೈರವನ್ನೆಲ್ಲ ತ್ಯಜಿಸಿ ಕ್ರೋಧ-ಶೋಕವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿರಿ, ದೇಹ-ಮನೆಗಳನ್ನು ಆತ್ಮವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಿಡಿರಿ. ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನ, ಏಕಾಂತಸಾಧನೆ, ಪ್ರಾಣ-ಇಂದ್ರಿಯ-ಮನೋಜಯ, ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢ ಶ್ರದ್ಧೆ, ನಿತ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಅಪ్రమಾದ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಸಂಯಮ ಪಾಲಿಸಿರಿ. ಹೀಗೆ ಭಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಸುಳ್ಳು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಬಹುದು.

Verse 11

हंसे गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च । सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥ १० ॥ मत्कर्मभिर्मत्कथया च नित्यं मद्देवसङ्गाद् गुणकीर्तनान्मे । निर्वैरसाम्योपशमेन पुत्रा जिहासया देहगेहात्मबुद्धे: ॥ ११ ॥ अध्यात्मयोगेन विविक्तसेवया प्राणेन्द्रियात्माभिजयेन सध्य्रक् । सच्छ्रद्धया ब्रह्मचर्येण शश्वद् असम्प्रमादेन यमेन वाचाम् ॥ १२ ॥ सर्वत्र मद्भ‍ावविचक्षणेन ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन । योगेन धृत्युद्यमसत्त्वयुक्तो लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥

ಓ ನನ್ನ ಪುತ್ರರೇ, ನೀವು ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಪರಮಹಂಸ ಗುರುವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ನೀವು ದೇವೋತ್ತಮ ಪರಮ ಪುರುಷನಾದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ನೀವು ಇಂದ್ರಿಯ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖದ ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

Verse 12

हंसे गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च । सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥ १० ॥ मत्कर्मभिर्मत्कथया च नित्यं मद्देवसङ्गाद् गुणकीर्तनान्मे । निर्वैरसाम्योपशमेन पुत्रा जिहासया देहगेहात्मबुद्धे: ॥ ११ ॥ अध्यात्मयोगेन विविक्तसेवया प्राणेन्द्रियात्माभिजयेन सध्य्रक् । सच्छ्रद्धया ब्रह्मचर्येण शश्वद् असम्प्रमादेन यमेन वाचाम् ॥ १२ ॥ सर्वत्र मद्भ‍ावविचक्षणेन ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन । योगेन धृत्युद्यमसत्त्वयुक्तो लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥

ಸತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ. ನಂತರ ಭಕ್ತಿ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ. ಇಂದ್ರಿಯ ಭೋಗದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ದೇವೋತ್ತಮ ಪರಮ ಪುರುಷನ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿ.

Verse 13

हंसे गुरौ मयि भक्त्यानुवृत्या वितृष्णया द्वन्द्वतितिक्षया च । सर्वत्र जन्तोर्व्यसनावगत्या जिज्ञासया तपसेहानिवृत्त्या ॥ १० ॥ मत्कर्मभिर्मत्कथया च नित्यं मद्देवसङ्गाद् गुणकीर्तनान्मे । निर्वैरसाम्योपशमेन पुत्रा जिहासया देहगेहात्मबुद्धे: ॥ ११ ॥ अध्यात्मयोगेन विविक्तसेवया प्राणेन्द्रियात्माभिजयेन सध्य्रक् । सच्छ्रद्धया ब्रह्मचर्येण शश्वद् असम्प्रमादेन यमेन वाचाम् ॥ १२ ॥ सर्वत्र मद्भ‍ावविचक्षणेन ज्ञानेन विज्ञानविराजितेन । योगेन धृत्युद्यमसत्त्वयुक्तो लिङ्गं व्यपोहेत्कुशलोऽहमाख्यम् ॥ १३ ॥

ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿ ಮತ್ತು ವೈಭವೀಕರಿಸಿ, ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡಿ. ದ್ವೇಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ ಮತ್ತು ಕೋಪ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ. ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ.

Verse 14

कर्माशयं हृदयग्रन्थिबन्ध- मविद्ययासादितमप्रमत्त: । अनेन योगेन यथोपदेशं सम्यग्व्यपोह्योपरमेत योगात् ॥ १४ ॥

ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರರೇ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದಂತೆ, ನೀವು ಅದರಂತೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕು. ಬಹಳ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಿ. ಈ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ನೀವು ಕಾಮ್ಯ ಕರ್ಮದ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯದಲ್ಲಿನ ಬಂಧನದ ಗಂಟು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 15

पुत्रांश्च शिष्यांश्च नृपो गुरुर्वा मल्लोककामो मदनुग्रहार्थ: । इत्थं विमन्युरनुशिष्यादतज्ज्ञान् न योजयेत्कर्मसु कर्ममूढान् । कं योजयन्मनुजोऽर्थं लभेत निपातयन्नष्टद‍ृशं हि गर्ते ॥ १५ ॥

ಒಬ್ಬನು ದೇವೋತ್ತಮ ಪರಮ ಪುರುಷನ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಭಗವಂತನ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಜೀವನದ ಪರಮ ಗುರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಕಾಮ್ಯ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಭಕ್ತಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬೇಕು.

Verse 16

लोक: स्वयं श्रेयसि नष्टद‍ृष्टि- र्योऽर्थान् समीहेत निकामकाम: । अन्योन्यवैर: सुखलेशहेतो- रनन्तदु:खं च न वेद मूढ: ॥ १६ ॥

ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ದೃಷ್ಟಿ ನಷ್ಟವಾದ ಮೂಢನು ತನ್ನ ನಿಜ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅರಿಯನು. ಕಾಮವಾಸನೆಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ ವಿಷಯಭೋಗವನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ; ಕ್ಷಣಿಕ ಇಂದ್ರಿಯಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಈರ್ಷೆ-ವೈರದ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅನಂತ ದುಃಖಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ, ಆದರೂ ತಿಳಿಯನು।

Verse 17

कस्तं स्वयं तदभिज्ञो विपश्चिद् अविद्यायामन्तरे वर्तमानम् । दृष्ट्वा पुनस्तं सघृण: कुबुद्धिं प्रयोजयेदुत्पथगं यथान्धम् ॥ १७ ॥

ಅವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಸಂಸಾರಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತನಾದ ಕುಬುದ್ಧಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿ, ಕರುಣಾಳು, ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಜ್ಞನು ಅವನನ್ನು ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ತಳ್ಳುವನು? ತಪ್ಪು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಂಧನನ್ನು ಅಪಾಯದ ಕಡೆಗೆ ಬಿಡುವುದನ್ನು ಯಾವ ಸಜ್ಜನನು ಒಪ್ಪುವನು?

Verse 18

गुरुर्न स स्यात्स्वजनो न स स्यात् पिता न स स्याज्जननी न सा स्यात् । दैवं न तत्स्यान्न पतिश्च स स्या- न्न मोचयेद्य: समुपेतमृत्युम् ॥ १८ ॥

ತನ್ನ ಅವಲಂಬಿತರನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಜನನ-ಮರಣದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾರನೋ, ಅವನು ಗುರು, ಸ್ವಜನ, ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಪತಿ ಅಥವಾ ಪೂಜ್ಯ ದೇವತೆ ಆಗಬಾರದು।

Verse 19

इदं शरीरं मम दुर्विभाव्यं सत्त्वं हि मे हृदयं यत्र धर्म: । पृष्ठे कृतो मे यदधर्म आराद् अतो हि मामृषभं प्राहुरार्या: ॥ १९ ॥

ನನ್ನ ಈ ದೇಹವು ಮಾನವಾಕಾರದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಭೌತಿಕವಲ್ಲ; ಇದು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ-ವಿಗ್ರಹ, ಅಚಿಂತ್ಯ. ನಾನು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಬಾಧ್ಯನಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಮಧುರ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಹೃದಯ ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವಮಯ; ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವೂ ಭಕ್ತಿಯೋಗದ ಮಾರ್ಗವೂ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಭಕ್ತಿಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೃದಯದಿಂದ ದೂರ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆರ್ಯರು ನನ್ನನ್ನು ಪರಮೇಶ್ವರ ಋಷಭದೇವನೆಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 20

तस्माद्भवन्तो हृदयेन जाता: सर्वे महीयांसममुं सनाभम् । अक्लिष्टबुद्ध्या भरतं भजध्वं शुश्रूषणं तद्भरणं प्रजानाम् ॥ २० ॥

ಆದುದರಿಂದ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರರೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು—ಅದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುಣಗಳ ಆಸನ. ಹೀಗಾಗಿ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಈರ್ಷೆಯುಳ್ಳವರಂತೆ ಆಗಬೇಡಿ. ಕಲಂಕರಹಿತ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ನಿಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಭರತನನ್ನು ಭಜಿಸಿ ಸೇವಿಸಿ; ಅವನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸೇವೆಯೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳ ಪಾಲನೆ-ಆಳ್ವಿಕೆ ಸ್ವಯಂಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 21

भूतेषु वीरुद्‍भ्य उदुत्तमा ये सरीसृपास्तेषु सबोधनिष्ठा: । ततो मनुष्या: प्रमथास्ततोऽपि गन्धर्वसिद्धा विबुधानुगा ये ॥ २१ ॥ देवासुरेभ्यो मघवत्प्रधाना दक्षादयो ब्रह्मसुतास्तु तेषाम् । भव: पर: सोऽथ विरिञ्चवीर्य: स मत्परोऽहं द्विजदेवदेव: ॥ २२ ॥

ಜಡ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗಿಂತ ಜೀವಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವೃಕ್ಷ-ಲತೆಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಚಲಿಸುವ ಸರೀಸೃಪಗಳು; ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಬುದ್ಧಿ ಬೆಳೆದ ಪಶುಗಳು; ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಮಾನವರು; ಮಾನವರಿಗಿಂತ ಪ್ರಮಥರು; ನಂತರ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು—ಎಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠತಾಕ್ರಮ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 22

भूतेषु वीरुद्‍भ्य उदुत्तमा ये सरीसृपास्तेषु सबोधनिष्ठा: । ततो मनुष्या: प्रमथास्ततोऽपि गन्धर्वसिद्धा विबुधानुगा ये ॥ २१ ॥ देवासुरेभ्यो मघवत्प्रधाना दक्षादयो ब्रह्मसुतास्तु तेषाम् । भव: पर: सोऽथ विरिञ्चवीर्य: स मत्परोऽहं द्विजदेवदेव: ॥ २२ ॥

ದೇವಾಸುರರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಪ್ರಧಾನ; ಇಂದ್ರನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು ದಕ್ಷಾದಿಗಳು; ಅವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಭಗವಾನ್ ಶಿವ; ಶಿವನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ನನ್ನ ಅಧೀನ; ನಾನು ದ್ವಿಜರ ದೇವ—ದ್ವಿಜದೇವದೇವನು.

Verse 23

न ब्राह्मणैस्तुलये भूतमन्यत् पश्यामि विप्रा: किमत: परं तु । यस्मिन्नृभि: प्रहुतं श्रद्धयाह- मश्नामि कामं न तथाग्निहोत्रे ॥ २३ ॥

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸಮಾನವಾದವರನ್ನಾಗಲಿ ಮಿಗಿಲಾದವರನ್ನಾಗಲಿ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಜನರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮುಖದ ಮೂಲಕ ನನಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ನಾನು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದುದರಿಂದ ಅಷ್ಟು ಆನಂದವಿಲ್ಲ.

Verse 24

धृता तनूरुशती मे पुराणी येनेह सत्त्वं परमं पवित्रम् । शमो दम: सत्यमनुग्रहश्च तपस्तितिक्षानुभवश्च यत्र ॥ २४ ॥

ನನ್ನ ಪುರಾತನ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೇಹರೂಪ ವಾಣಿಯೇ ವೇದ; ಅಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಸತ್ತ್ವ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶಮ, ದಮ, ಸತ್ಯ, ಅನುಗ್ರಹ, ತಪಸ್ಸು, ತಿತಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಜೀವ-ಈಶ್ವರಾನುಭವ—ಈ ಗುಣಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 25

मत्तोऽप्यनन्तात्परत: परस्मात् स्वर्गापवर्गाधिपतेर्न किञ्चित् । येषां किमु स्यादितरेण तेषा- मकिञ्चनानां मयि भक्तिभाजाम् ॥ २५ ॥

ನಾನು ಅನಂತ, ಸರ್ವಶಕ್ತ, ಸ್ವರ್ಗಸೌಖ್ಯವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ನೀಡುವವನು; ಆದರೂ ಅಕಿಂಚನರಾಗಿರುವ ನನ್ನ ಭಕ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನನ್ನಿಂದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನರಾದವರಿಗೆ ಮತ್ತಾರಿಂದ ಏನು ಬೇಕು?

Verse 26

सर्वाणि मद्धिष्ण्यतया भवद्भ‍ि- श्चराणि भूतानि सुता ध्रुवाणि । सम्भावितव्यानि पदे पदे वो विविक्तद‍ृग्भिस्तदु हार्हणं मे ॥ २६ ॥

ಓ ಪುತ್ರರೇ, ಚರಾಚರ ಯಾವ ಜೀವಿಯ ಮೇಲೂ ಅಸೂಯೆ ಮಾಡಬೇಡಿ. ನಾನು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಪ್ರತಿಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೌರವ ಅರ್ಪಿಸಿ; ಅದೇ ನನ್ನ ಪೂಜೆ.

Verse 27

मनोवचोद‍ृक्करणेहितस्य साक्षात्कृतं मे परिबर्हणं हि । विना पुमान् येन महाविमोहात् कृतान्तपाशान्न विमोक्तुमीशेत् ॥ २७ ॥

ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಜವಾದ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಅವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನನ್ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವುದು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹೀಗೆ ತೊಡಗದಿದ್ದರೆ, ಜೀವನು ಯಮಪಾಶದಂತೆ ಕಠಿಣವಾದ ಈ ಮಹಾಮೋಹಮಯ ಸಂಸಾರಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 28

श्रीशुक उवाच एवमनुशास्यात्मजान् स्वयमनुशिष्टानपि लोकानुशासनार्थं महानुभाव: परमसुहृद्भगवानृषभापदेश उपशमशीलानामुपरतकर्मणां महामुनीनां भक्तिज्ञानवैराग्यलक्षणं पारमहंस्यधर्ममुपशिक्षमाण: स्वतनयशतज्येष्ठं परमभागवतं भगवज्जनपरायणं भरतं धरणिपालनायाभिषिच्य स्वयं भवन एवोर्वरितशरीरमात्रपरिग्रह उन्मत्त इव गगनपरिधान: प्रकीर्णकेश आत्मन्यारोपिताहवनीयो ब्रह्मावर्तात्प्रवव्राज ॥ २८ ॥

ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಸರ್ವರ ಮಹಾಹಿತೈಷಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವನು ಲೋಕಶಿಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ತನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ಅವರು ಸುಸಂಸ್ಕೃತರೂ ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನು. ಈ ಉಪದೇಶವು ಉಪಶಮಶೀಲರಾದ, ಕರ್ಮಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತ ಮಹಾಮುನಿಗಳಿಗೂ ಭಕ್ತಿ-ಜ್ಞಾನ-ವೈರಾಗ್ಯಲಕ್ಷಣವಾದ ಪರಮಹಂಸಧರ್ಮವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ತನ್ನ ನೂರು ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠನಾದ, ಪರಮ ಭಾಗವತನಾದ, ವೈಷ್ಣವಜನಪರಾಯಣನಾದ ಭರತನನ್ನು ಭೂಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು. ಆಮೇಲೆ ಗೃಹದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಉನ್ಮತ್ತನಂತೆ ದಿಗಂಬರನಾಗಿ, ಚದುರಿದ ಕೂದಲೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಿದನು; ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಲೀನಗೊಳಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಲೋಕಪರ್ಯಟನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 29

जडान्धमूकबधिरपिशाचोन्मादकवदवधूतवेषोऽभिभाष्यमाणोऽपि जनानां गृहीतमौनव्रतस्तूष्णीं बभूव ॥ २९ ॥

ಅವಧೂತ ವೇಷವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವನು ಮಾನವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಡ, ಅಂಧ, ಮೂಕ-ಬಧಿರ, ಪಿಶಾಚ ಅಥವಾ ಉನ್ಮತ್ತನಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಜನರು ಏನೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವನು ಮೌನವ್ರತವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 30

तत्र तत्र पुरग्रामाकरखेटवाटखर्वटशिबिरव्रजघोषसार्थगिरिवनाश्रमादिष्वनुपथमवनिचरापसदै: परिभूयमानो मक्षिकाभिरिव वनगजस्तर्जनताडनावमेहनष्ठीवनग्रावशकृद्रज:प्रक्षेपपूतिवातदुरुक्तै- स्तदविगणयन्नेवासत्संस्थान एतस्मिन् देहोपलक्षणे सदपदेश उभयानुभवस्वरूपेण स्वमहिमावस्थानेनासमारोपिताहंममाभिमानत्वादविखण्डितमना: पृथिवीमेकचर: परिबभ्राम ॥ ३० ॥

ಅವನು ನಗರಗಳು, ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಗಣಿಗಳು, ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು, ತೋಟಗಳು, ಶಿಬಿರಗಳು, ಗೋಶಾಲೆಗಳು, ಗೋಪರ ವ್ರಜಗಳು, ಸರಾಯಿಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ದುಷ್ಟರು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು—ಕಾಡಿನಿಂದ ಬಂದ ಆನೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಈಗೆಗಳು ಸುತ್ತುವರಿಸುವಂತೆ. ಅವನನ್ನು ಬೆದರಿಸಿದರು, ಹೊಡೆದರು, ಮೂತ್ರವಿಟ್ಟರು, ಉಗುಳಿದರು; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಲ್ಲು, ಮಲ, ಧೂಳು ಎಸೆದರು; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದುರ್ವಾಸನೆಯ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಕಟುವಚನಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವನು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ದೇಹವು ಇಂತಹ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೇ ಗುರುತು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದನು. ಆತನು ಆತ್ಮಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಪದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ವಿಭಿನ್ನವೆಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತು, ದೇಹಾಭಿಮಾನವಿಲ್ಲದೆ, ಯಾರ ಮೇಲೂ ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ, ಒಬ್ಬನೇ ಭೂಮಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಪರ್ಯಟನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 31

अतिसुकुमारकरचरणोर:स्थलविपुलबाह्वंसगलवदनाद्यवयवविन्यास: प्रकृतिसुन्दरस्वभावहाससुमुखो नवनलिनदलायमानशिशिरतारारुणायतनयनरुचिर: सद‍ृशसुभगकपोलकर्णकण्ठनासो विगूढस्मितवदनमहोत्सवेन पुरवनितानां मनसि कुसुमशरासनमुपदधान: परागवलम्बमानकुटिलजटिलकपिशकेशभूरिभारोऽवधूतमलिननिजशरीरेण ग्रहगृहीत इवाद‍ृश्यत ॥ ३१ ॥

ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವರ ಕೈಗಳು, ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ವಕ್ಷಸ್ಥಳ ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದವು; ಭುಜಗಳು, ಮುಖ ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕುಮಾರವಾಗಿ ಸಮಮಿತವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಸಹಜ ನಗುವಿನಿಂದ ಅವರ ಮುಖ ಶೋಭಿಸಿತು; ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ಹನಿಯಿಂದ ತೇವಗೊಂಡ ಹೊಸ ಕಮಲದಳಗಳಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೆಂಪು ಛಾಯೆಯ ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರಗಳು ಅತಿ ರಮಣೀಯವಾಗಿದ್ದು, ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಜನರ ಕ್ಲೇಶವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಲಲಾಟ, ಕಿವಿ, ಕಂಠ, ಮೂಗು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸುಂದರ; ಅವರ ಮೃದು ಸ್ಮಿತವು ನಗರದಲ್ಲಿನ ವಿವಾಹಿತ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮನವನ್ನೂ ಮನ್ಮಥಬಾಣಗಳಂತೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ವಕ್ರ-ಜಟಿಲ ಕಪಿಶ ಕೇಶಭಾರವಿದ್ದು, ದೇಹದ ಉಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅದು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ಭೂತಗ್ರಸ್ತನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 32

यर्हि वाव स भगवान् लोकमिमं योगस्याद्धा प्रतीपमिवाचक्षाणस्तत्प्रतिक्रियाकर्म बीभत्सितमिति व्रतमाजगरमास्थित: शयान एवाश्नाति पिबति खादत्यवमेहति हदति स्म चेष्टमान उच्चरित आदिग्धोद्देश: ॥ ३२ ॥

ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ತನ್ನ ಯೋಗಾಚರಣೆಗೆ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿರುವುದನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವರು ಕಂಡಾಗ, ಆ ವಿರೋಧವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರು ಆಜಗರವ್ರತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು; ಮಲಗಿದ್ದಂತೆಯೇ ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ಮಲಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜಿಸಿ, ಅದಲ್ಲೇ ಉರುಳಿ ದೇಹವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡರು, ಹೀಗಾಗಿ ವಿರೋಧಿಗಳು ಸಮೀಪಿಸಿ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾರದೆ ಹೋದರು.

Verse 33

तस्य ह य: पुरीषसुरभिसौगन्ध्यवायुस्तं देशं दशयोजनं समन्तात् सुरभिं चकार ॥ ३३ ॥

ಅವರು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಜನರು ಅವರನ್ನು ಕಾಡಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವರ ಮಲಮೂತ್ರದಿಂದ ದುರ್ವಾಸನೆ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅದರ ಸುಗಂಧ ಗಾಳಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ದಶಯೋಜನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮನೋಹರ ಪರಿಮಳದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿತು.

Verse 34

एवं गोमृगकाकचर्यया व्रजंस्तिष्ठन्नासीन: शयान: काकमृगगोचरित: पिबति खादत्यवमेहति स्म ॥ ३४ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವರು ಹಸು, ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಗೆಯಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಕಡೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೂತಿರುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು—ಹಸು, ಜಿಂಕೆ, ಕಾಗೆಯಂತೆಯೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ಮಲಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಮರುಳುಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 35

इति नानायोगचर्याचरणो भगवान् कैवल्यपतिऋर्षभोऽविरतपरममहानन्दानुभव आत्मनि सर्वेषां भूतानामात्मभूते भगवति वासुदेव आत्मनोऽव्यवधानानन्तरोदरभावेन सिद्धसमस्तार्थपरिपूर्णो योगैश्वर्याणि वैहायसमनोजवान्तर्धानपरकायप्रवेशदूरग्रहणादीनि यद‍ृच्छयोपगतानि नाञ्जसा नृप हृदयेनाभ्यनन्दत् ॥ ३५ ॥

ಓ ರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತ್! ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಯೋಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವರು ನಾನಾವಿಧ ಯೋಗಚರ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಅದ್ಭುತ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೈವಲ್ಯದ ಅಧಿಪತಿ; ನಿರಂತರ ಪರಮ ಆನಂದಾನುಭವದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಆತ್ಮನಾದ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರೇಮಭಾವದಿಂದ ಏಕರಸರಾದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣರಾಗಿದ್ದರು. ಮನೋವೇಗದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶಗಮನ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ-ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತೆ, ಪರಕಾಯಪ್ರವೇಶ, ದೂರದರ್ಶನ ಮೊದಲಾದ ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯಗಳು ಸ್ವಯಂ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರೂ, ಅವರು ಅವನ್ನು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಿಲ್ಲ.