Adhyaya 4

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथ ह तमुत्पत्त्यैवाभिव्यज्यमानभगवल्लक्षणं साम्योपशमवैराग्यैश्वर्यमहाविभूतिभिरनुदिनमेधमानानुभावं प्रकृतय: प्रजा ब्राह्मणा देवताश्चावनितलसमवनायातितरां जगृधु: ॥ १ ॥

ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ನಾಭಿ ಮಹಾರಾಜನ ಪುತ್ರನು ಜನ್ಮಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಭಗವಂತನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು; ಪಾದತಳಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾದಿ ಗುರುತುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆತನು ಸಮದರ್ಶಿ, ಶಾಂತ, ಇಂದ್ರಿಯ-ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು; ಎಲ್ಲ ಐಶ್ವರ್ಯವಿದ್ದರೂ ಭೋಗಾಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನು. ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಅವನ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳು ಋಷಭದೇವನನ್ನು ಭೂಮಿಯ ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರು.

Verse 2

तस्य ह वा इत्थं वर्ष्मणा वरीयसा बृहच्छ्‌लोकेन चौजसा बलेन श्रिया यशसा वीर्यशौर्याभ्यां च पिता ऋषभ इतीदं नाम चकार ॥ २ ॥

ನಾಭಿ ಮಹಾರಾಜನ ಪುತ್ರನು ದೃಶ್ಯನಾದಾಗ, ಮಹಾಕವಿಗಳು ವರ್ಣಿಸುವಂತೆ ಅವನಲ್ಲಿದ್ದ ಉತ್ತಮ ದೇಹಸೌಷ್ಟವ, ಮಹತ್ತಾದ ಕೀರ್ತಿ, ತೇಜಸ್ಸು, ಬಲ, ಶ್ರೀ, ಯಶಸ್ಸು, ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ-ಶೌರ್ಯಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ತಂದೆ ನಾಭಿ ಅವನನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ‘ಋಷಭ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು.

Verse 3

यस्य हीन्द्र: स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवानृषभदेवो योगेश्वर: प्रहस्यात्मयोगमायया स्ववर्षमजनाभं नामाभ्यवर्षत् ॥ ३ ॥

ಇಂದ್ರನು ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಋಷಭದೇವನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು. ಅದರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿತ ಯೋಗೇಶ್ವರ ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವನು ಸ್ವಲ್ಪ ನಗೆಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಯೋಗಮಾಯಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತನ್ನದೇ ದೇಶ ‘ಅಜನಾಭ’ದಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾಗಿ ಮಳೆಯನ್ನ ಸುರಿಸಿದನು.

Verse 4

नाभिस्तु यथाभिलषितं सुप्रजस्त्वमवरुध्यातिप्रमोदभरविह्वलो गद्गदाक्षरया गिरा स्वैरं गृहीत नरलोकसधर्मं भगवन्तं पुराणपुरुषं मायाविलसितमतिर्वत्स तातेति सानुरागमुपलालयन् परां निर्वृतिमुपगत: ॥ ४ ॥

ತಾನು ಬಯಸಿದಂತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆದ ನಾಭಿ ರಾಜನು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ವಿಕಲಗೊಂಡನು. ಗದ್ಗದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ‘ವತ್ಸಾ! ತಾತಾ!’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತ, ಯೋಗಮಾಯೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪುರಾಣಪುರುಷನಾದ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ತನ್ನ ಮಗನೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪೋಷಿಸಿದನು. ಭಗವಂತನು ಸಹ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮಾನವಧರ್ಮದಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪುತ್ರನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ನಾಭಿ ರಾಜನು ಪ್ರೀತಿ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.

Verse 5

विदितानुरागमापौरप्रकृति जनपदो राजा नाभिरात्मजं समयसेतुरक्षायामभिषिच्य ब्राह्मणेषूपनिधाय सह मेरुदेव्या विशालायां प्रसन्ननिपुणेन तपसा समाधियोगेन नरनारायणाख्यं भगवन्तं वासुदेवमुपासीन: कालेन तन्महिमानमवाप ॥ ५ ॥

ರಾಜ ನಾಭಿಯು ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಋಷಭದೇವನು ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು. ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಧರ್ಮ-ಸೇತುವಿನ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಜಗತ್ಸಾಮ್ರಾಟನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ಆಡಳಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕೈಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು. ನಂತರ ನಾಭಿ ಮಹಾರಾಜನು ಮೇರುದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಿಮಾಲಯದ ಬದರಿಕಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ಹರ್ಷಭರಿತ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ-ಯೋಗದಿಂದ ನರ-ನಾರಾಯಣ ರೂಪದ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು; ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವೈಕುಂಠಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 6

यस्य ह पाण्डवेय श्लोकावुदाहरन्ति— को नु तत्कर्म राजर्षेर्नाभेरन्वाचरेत्पुमान् । अपत्यतामगाद्यस्य हरि: शुद्धेन कर्मणा ॥ ६ ॥

ಹೇ ಪಾಂಡವೇಯ! ನಾಭಿ ಮಹಾರಾಜನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಲು ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳು ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ— “ರಾಜರ್ಷಿ ನಾಭಿಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಯಾರು ಅನುಸರಿಸಬಲ್ಲರು? ಅವನ ಶುದ್ಧ ಕರ್ಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿ ಸ್ವತಃ ಅವನ ಪುತ್ರನಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು।”

Verse 7

ब्रह्मण्योऽन्य: कुतो नाभेर्विप्रा मङ्गलपूजिता: । यस्य बर्हिषि यज्ञेशं दर्शयामासुरोजसा ॥ ७ ॥

“ನಾಭಿ ಮಹಾರಾಜನಿಗಿಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪೂಜಿಸುವವನು ಯಾರು? ಅವನು ಮಂಗಳಮಯ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಯೋಗ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು; ಆಗ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನ ಯಜ್ಞವೇದಿಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞೇಶ್ವರ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸాక్షಾತ್ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿದರು।”

Verse 8

अथ ह भगवानृषभदेव: स्ववर्षं कर्मक्षेत्रमनुमन्यमान: प्रदर्शितगुरुकुलवासो लब्धवरैर्गुरुभिरनुज्ञातो गृहमेधिनां धर्माननुशिक्षमाणो जयन्त्यामिन्द्रदत्तायामुभयलक्षणं कर्म समाम्नायाम्नातमभियुञ्जन्नात्मजानामात्मसमानानां शतं जनयामास ॥ ८ ॥

ನಾಭಿ ಮಹಾರಾಜನು ಬದರಿಕಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ತನ್ನ ಕರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿದನು. ಆದರ್ಶ ತೋರಲು ಅವನು ಮೊದಲು ಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ, ಗುರುಗಳ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾ, ಇಂದ್ರನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಶ್ರುತಿ-ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ತನ್ನಂತೆಯೇ ಗುಣಬಲ ಹೊಂದಿದ ನೂರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನಿಸಿದನು।

Verse 9

येषां खलु महायोगी भरतो ज्येष्ठ: श्रेष्ठगुण आसीद्येनेदं वर्षं भारतमिति व्यपदिशन्ति ॥ ९ ॥

ಋಷಭದೇವನ ನೂರು ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠನಾದ ಭರತನು ಮಹಾಯೋಗಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ ಮಹಾಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಭೂಮಿ ‘ಭಾರತವರ್ಷ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು।

Verse 10

तमनु कुशावर्त इलावर्तो ब्रह्मावर्तो मलय: केतुर्भद्रसेन इन्द्रस्पृग्विदर्भ: कीकट इति नव नवति प्रधाना: ॥ १० ॥

ಭರತನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ತೊಂಬತ್ತೊಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಹಿರಿಯರು—ಕುಶಾವರ್ತ, ಇಲಾವರ್ತ, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತ, ಮಲಯ, ಕೆತು, ಭದ್ರಸೇನ, ಇಂದ್ರಸ್ಪೃಕ್, ವಿದರ್ಭ ಮತ್ತು ಕೀಕಟ—ಪ್ರಧಾನರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 11

कविर्हविरन्तरिक्ष: प्रबुद्ध: पिप्पलायन: । आविर्होत्रोऽथ द्रुमिलश्चमस: करभाजन: ॥ ११ ॥ इति भागवतधर्मदर्शना नव महाभागवतास्तेषां सुचरितं भगवन्महिमोपबृंहितं वसुदेवनारदसंवादमुपशमायनमुपरिष्टाद्वर्णयिष्याम: ॥ १२ ॥

ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ಕವಿ, ಹವಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷ, ಪ್ರಬುದ್ಧ, ಪಿಪ್ಪಲಾಯನ, ಆವಿರ್ಹೋತ್ರ, ದ್ರುಮಿಲ, ಚಮಸ ಮತ್ತು ಕರಭಾಜನ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಭಾಗವತಧರ್ಮವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದ ಒಂಬತ್ತು ಮಹಾಭಾಗವತರು; ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸುವವರು; ವಾಸುದೇವನ ಮೇಲಿನ ದೃಢ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಹಿಮೆಯಾದವರು. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿ ದೊರಕುವಂತೆ, ಮುಂದಾಗಿ ವಾಸುದೇವ-ನಾರದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಇವರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸುವೆನು.

Verse 12

कविर्हविरन्तरिक्ष: प्रबुद्ध: पिप्पलायन: । आविर्होत्रोऽथ द्रुमिलश्चमस: करभाजन: ॥ ११ ॥ इति भागवतधर्मदर्शना नव महाभागवतास्तेषां सुचरितं भगवन्महिमोपबृंहितं वसुदेवनारदसंवादमुपशमायनमुपरिष्टाद्वर्णयिष्याम: ॥ १२ ॥

ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ಕವಿ, ಹವಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷ, ಪ್ರಬುದ್ಧ, ಪಿಪ್ಪಲಾಯನ, ಆವಿರ್ಹೋತ್ರ, ದ್ರುಮಿಲ, ಚಮಸ ಮತ್ತು ಕರಭಾಜನ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಭಾಗವತಧರ್ಮವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದ ಒಂಬತ್ತು ಮಹಾಭಾಗವತರು; ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸುವವರು; ವಾಸುದೇವನ ಮೇಲಿನ ದೃಢ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಹಿಮೆಯಾದವರು. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿ ದೊರಕುವಂತೆ, ಮುಂದಾಗಿ ವಾಸುದೇವ-ನಾರದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಇವರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸುವೆನು.

Verse 13

यवीयांस एकाशीतिर्जायन्तेया: पितुरादेशकरा महाशालीना महाश्रोत्रिया यज्ञशीला: कर्मविशुद्धा ब्राह्मणा बभूवु: ॥ १३ ॥

ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಪುತ್ರರ ಜೊತೆಗೆ, ಋಷಭದೇವ ಮತ್ತು ಜಯಂತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಎಂಭತ್ತೊಂದು ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆಯ ಆದೇಶದಂತೆ ಅವರು ಸುಸಂಸ್ಕೃತರು, ಸದಾಚಾರಿಗಳು, ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧರು, ವೇದಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಶೀಲರು ಆದರು; ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾದರು.

Verse 14

भगवानृषभसंज्ञ आत्मतन्त्र: स्वयं नित्यनिवृत्तानर्थपरम्पर: केवलानन्दानुभव ईश्वर एव विपरीतवत्कर्माण्यारभमाण: कालेनानुगतं धर्ममाचरणेनोपशिक्षयन्नतद्विदां सम उपशान्तो मैत्र: कारुणिको धर्मार्थयश: प्रजानन्दामृतावरोधेन गृहेषु लोकं नियमयत् ॥ १४ ॥

ಪರಮಪುರುಷನ ಅವತಾರವಾದ ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರನು; ಅವನ ಸ್ವರೂಪ ಚಿನ್ಮಯ, ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಮಾನಂದಮಯ. ಜನನ–ಮರಣ–ಜರಾ–ವ್ಯಾಧಿ ಎಂಬ ಭೌತಿಕ ದುಃಖಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸಮದರ್ಶಿ, ಶಾಂತ, ಮೈತ್ರಿಯುಳ್ಳವನು, ಕರುಣಾಮಯನು. ಆದರೂ ಬಂಧಜೀವನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಗೊಂಡ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮವನ್ನು ತಾನೇ ಆಚರಿಸಿ ಅಜ್ಞಾನ ಜನರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಯಶಸ್ಸು, ಸಂತಾನ, ಭೋಗ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.

Verse 15

यद्यच्छीर्षण्याचरितं तत्तदनुवर्तते लोक: ॥ १५ ॥

ಮಹಾಪುರುಷನು ಯಾವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಜನರು ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 16

यद्यपि स्वविदितं सकलधर्मं ब्राह्मं गुह्यं ब्राह्मणैर्दर्शितमार्गेण सामादिभिरुपायैर्जनतामनुशशास ॥ १६ ॥

ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವನು ಸಮಸ್ತ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗುಹ್ಯ ವೈದಿಕ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತೋರಿದ ಮಾರ್ಗದಂತೆ ಸಾಮಾದಿ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಮನೋನಿಗ್ರಹ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಕ್ಷಮೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಅನುಶಾಸಿಸಿದರು।

Verse 17

द्रव्यदेशकालवय:श्रद्धर्त्विग्विविधोद्देशोपचितै: सर्वैरपि क्रतुभिर्यथोपदेशं शतकृत्व इयाज ॥ १७ ॥

ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವನು ದ್ರವ್ಯ, ದೇಶ, ಕಾಲ, ವಯಸ್ಸು, ಶ್ರದ್ಧೆ, ಋತ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ವಿಧಿನಿರ್ದೇಶಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಪದೇಶದಂತೆ ನೂರು ಬಾರಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಈ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು।

Verse 18

भगवतर्षभेण परिरक्ष्यमाण एतस्मिन् वर्षे न कश्चन पुरुषो वाञ्छत्यविद्यमानमिवात्मनोऽन्यस्मात्कथञ्चन किमपि कर्हिचिदवेक्षते भर्तर्यनुसवनं विजृम्भितस्‍नेहातिशयमन्तरेण ॥ १८ ॥

ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಯಾರಿಂದಲೂ ಏನನ್ನೂ ಬೇಡಲಿಲ್ಲ; ರಾಜನ ಮೇಲಿನ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಯಾರ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 19

स कदाचिदटमानो भगवानृषभो ब्रह्मावर्तगतो ब्रह्मर्षिप्रवरसभायां प्रजानां निशामयन्तीनामात्मजानवहितात्मन: प्रश्रयप्रणयभरसुयन्त्रितानप्युपशिक्षयन्निति होवाच ॥ १९ ॥

ಒಮ್ಮೆ ಲೋಕಸಂಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಗವಾನ್ ಋಷಭದೇವನು ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳ ಮಹಾಸಭೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಪ್ರಜೆಯೂ ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಈಗಾಗಲೇ ವಿನಯಶೀಲರು, ಪ್ರಣಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತರು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯರಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೋಕವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಆಳಲು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು।