Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 2
The Six Dvīpas Beyond Jambūdvīpa and the Cosmic Boundary of Lokāloka
जम्बूद्वीपोऽयं यावत्प्रमाणविस्तारस्तावता क्षारोदधिना परिवेष्टितो यथा मेरुर्जम्ब्वाख्येन लवणोदधिरपि ततो द्विगुणविशालेन प्लक्षाख्येन परिक्षिप्तो यथा परिखा बाह्योपवनेन । प्लक्षो जम्बूप्रमाणो द्वीपाख्याकरो हिरण्मय उत्थितो यत्राग्निरुपास्ते सप्तजिह्वस्तस्याधिपति: प्रियव्रतात्मज इध्मजिह्व: स्वं द्वीपं सप्तवर्षाणि विभज्य सप्तवर्षनामभ्य आत्मजेभ्य आकलय्य स्वयमात्मयोगेनोपरराम ॥ २ ॥
jambūdvīpo ’yaṁ yāvat-pramāṇa-vistāras tāvatā kṣārodadhinā pariveṣṭito yathā merur jambv-ākhyena lavaṇodadhir api tato dvi-guṇa-viśālena plakṣākhyena parikṣipto yathā parikhā bāhyopavanena; plakṣo jambū-pramāṇo dvīpākhyākaro hiraṇmaya utthito yatrāgnir upāste sapta-jihvas tasyādhipatiḥ priyavratātmaja idhmajihvaḥ svaṁ dvīpaṁ sapta-varṣāṇi vibhajya sapta-varṣa-nāmabhya ātmajebhya ākalayya svayam ātma-yogenopararāma.
ಜಂಬೂದ್ವೀಪವು ಎಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವೋ ಅಷ್ಟೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕ್ಷಾರೋದಧಿ (ಉಪ್ಪುನೀರು ಸಮುದ್ರ) ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಆ ಕ್ಷಾರೋದಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅದರಿಗಿಂತ ದ್ವಿಗುಣ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ಲಕ್ಷ ಎಂಬ ದ್ವೀಪವು ಆವರಿಸಿದೆ—ಕೋಟೆಯ ಕಂದಕದ ಹೊರಗೆ ತೋಟದಂತಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಇರುವಂತೆ. ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪವು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷವು ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ; ಅದರ ಬೇರುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಜಿಹ್ವೆಗಳಿರುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ದ್ವೀಪದ ಅಧಿಪತಿ ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಪುತ್ರ ಇಧ್ಮಜಿಹ್ವ. ಅವನು ತನ್ನ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಏಳು ವರ್ಷಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಏಳು ಪುತ್ರರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ, ಅವರಿಗೆ ಪಾಲು ನೀಡಿ, ನಂತರ ಆತ್ಮಯೋಗದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು।
FAQs
In Canto 5, Chapter 20, the Bhagavatam explains that Jambūdvīpa is surrounded by a salt ocean of equal breadth, and beyond it lies Plakṣa-dvīpa, which is twice as expansive and golden in appearance.
The verse identifies the fire-god as “Saptajihva,” meaning “seven-tongued,” describing Agni’s seven flames/tongues as he is worshiped on Plakṣa-dvīpa.
After responsibly delegating duties, Idhmajihva withdraws through ātma-yoga, teaching that leadership should culminate in detachment and inner spiritual practice rather than lifelong attachment to power.