Adhyaya 29

Verse 1

श्रीउद्धव उवाच सुदुस्तरामिमां मन्ये योगचर्यामनात्मन: । यथाञ्जसा पुमान् सिद्ध्येत् तन्मे ब्रूह्यञ्जसाच्युत ॥ १ ॥

ಶ್ರೀ ಉದ್ದವನು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಅಚ್ಯುತ ಪ್ರಭು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದವರಿಗೆ ನೀವು ಹೇಳಿದ ಯೋಗಚರ್ಯೆ ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ತರವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸರಳವಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಹೇಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿರಿ।

Verse 2

प्रायश: पुण्डरीकाक्ष युञ्जन्ते योगिनो मन: । विषीदन्त्यसमाधानान्मनोनिग्रहकर्शिता: ॥ २ ॥

ಹೇ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯೋಗಿಗಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗದ ಕಾರಣ ಅವರು ನಿರಾಶರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮನೋನಿಗ್ರಹದ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಕುಗ್ಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 3

अथात आनन्ददुघं पदाम्बुजं हंसा: श्रयेरन्नरविन्दलोचन । सुखं नु विश्वेश्वर योगकर्मभि- स्त्वन्माययामी विहता न मानिन: ॥ ३ ॥

ಆದುದರಿಂದ ಹೇ ಅರವಿಂದಲೋಚನ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ಹಂಸಸಮಾನ ಪರಮಹಂಸರು ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಸುರಿಸುವ ನಿಮ್ಮ ಪದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸುಖದಿಂದ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದ ಸಾಧನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಹಂಕಾರ ಹೊಂದಿರುವವರು ನಿಮ್ಮ ಶರಣು ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಸೋಲುತ್ತಾರೆ।

Verse 4

किं चित्रमच्युत तवैतदशेषबन्धोदासेष्वनन्यशरणेषु यदात्मसात्त्वम् । योऽरोचयत् सह मृगै: स्वयमीश्वराणांश्रीमत्किरीटतटपीडितपादपीठ: ॥ ४ ॥

ಹೇ ಅಚ್ಯುತ! ಇದರಲ್ಲಿ ಏನು ಆಶ್ಚರ್ಯ? ನಿನ್ನನ್ನೇ ಏಕೈಕ ಶರಣವಾಗಿ ಪಡೆದ ನಿನ್ನ ದಾಸರನ್ನು ನೀನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೀಯೆ. ರಾಮಚಂದ್ರ ಅವತಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಿರೀಟಗಳ ಅಂಚನ್ನು ನಿನ್ನ ಪಾದಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಇಡಲು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೂ, ನೀನು ಹನುಮಂತನಂತಹ ವಾನರರ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಸ्नेಹ ತೋರಿಸಿದೆ; ಅವರು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಶರಣ ಪಡೆದಿದ್ದರು।

Verse 5

तं त्वाखिलात्मदयितेश्वरमाश्रितानां सर्वार्थदं स्वकृतविद् विसृजेत को नु । को वा भजेत् किमपि विस्मृतयेऽनु भूत्यै किं वा भवेन्न तव पादरजोजुषां न: ॥ ५ ॥

ನೀನೇ ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ಆರಾಧ್ಯ, ಪರಮೇಶ್ವರ; ಶರಣಾಗತ ಭಕ್ತರಿಗೆ ನೀನು ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀಯೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾರು ತ್ಯಜಿಸಬಲ್ಲರು? ನಿನ್ನ ಉಪಕಾರ ತಿಳಿದು ಯಾರು ಕೃತಘ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ? ನಿನ್ನನ್ನು ಮರೆಸುವ ಭೋಗಾನುಭವಕ್ಕಾಗಿ ಯಾರು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಭಜಿಸುವರು? ನಿನ್ನ ಕಮಲಪಾದರಜದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ನಮಗೆ ಯಾವ ಕೊರತೆ ಇರಬಹುದು?

Verse 6

नैवोपयन्त्यपचितिं कवयस्तवेश ब्रह्मायुषापि कृतमृद्धमुद: स्मरन्त: । योऽन्तर्बहिस्तनुभृतामशुभं विधुन्वन्न आचार्यचैत्त्यवपुषा स्वगतिं व्यनक्ति ॥ ६ ॥

ಹೇ ಪ್ರಭು! ದಿವ್ಯ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಯುಷ್ಯವಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನ ಋಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿ ತೀರಿಸಲಾರರು. ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಇರುವ ಅಶುಭವನ್ನು ತೊಳೆದು, ಹೊರಗೆ ಆಚಾರ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಅಂತర్యಾಮಿ ಪರಮಾತ್ಮರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ, ಜೀವನು ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತೀಯೆ।

Verse 7

श्रीशुक उवाच इत्युद्धवेनात्यनुरक्तचेतसा पृष्टो जगत्क्रीडनक: स्वशक्तिभि: । गृहीतमूर्तित्रय ईश्वरेश्वरो जगाद सप्रेममनोहरस्मित: ॥ ७ ॥

ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು: ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೇಮಭರಿತ ಹೃದಯದ ಉದ್ದವನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಜಗತ್ತನ್ನು ತನ್ನ ಲೀಲೆಯ ಆಟಿಕೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ, ಸ್ವಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾ-ವಿಷ್ಣು-ಶಿವ ಎಂಬ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವ, ನಿಯಂತ್ರಕರಿಗೂ ನಿಯಂತ್ರಕನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪ್ರೇಮಪೂರ್ಣ ಮನೋಹರ ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 8

श्रीभगवानुवाच हन्त ते कथयिष्यामि मम धर्मान् सुमङ्गलान् । यान् श्रद्धयाचरन् मर्त्यो मृत्युं जयति दुर्जयम् ॥ ८ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು: ಹೌದು, ನಾನು ನಿನಗೆ ನನ್ನ ಸುಮಂಗಳ ಭಕ್ತಿಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಳುವೆನು; ಅವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ದುರ್ಜಯವಾದ ಮರಣವನ್ನೂ ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 9

कुर्यात् सर्वाणि कर्माणि मदर्थं शनकै: स्मरन् । मय्यर्पितमनश्चित्तो मद्धर्मात्ममनोरति: ॥ ९ ॥

ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಆತುರವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ತವ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 10

देशान् पुण्यानाश्रयेत मद्भ‍क्तै: साधुभि: श्रितान् । देवासुरमनुष्येषु मद्भ‍क्ताचरितानि च ॥ १० ॥

ನನ್ನ ಸಾಧುಭಕ್ತರು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು. ದೇವರು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ನನ್ನ ಭಕ್ತರ ಆದರ್ಶ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬೇಕು.

Verse 11

पृथक् सत्रेण वा मह्यं पर्वयात्रामहोत्सवान् । कारयेद् गीतनृत्याद्यैर्महाराजविभूतिभि: ॥ ११ ॥

ಒಬ್ಬನೇ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಲಿ, ಹಾಡು-ನೃತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ರಾಜಸ ವೈಭವದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ, ನನ್ನ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾದ ಪರ್ವಗಳು, ಯಾತ್ರೆಗಳು, ವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಬೇಕು.

Verse 12

मामेव सर्वभूतेषु बहिरन्तरपावृतम् । ईक्षेतात्मनि चात्मानं यथा खममलाशय: ॥ १२ ॥

ಶುದ್ಧ ಹೃದಯದಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ನನ್ನನ್ನೇ ಕಾಣಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನೂ ಕಾಣಬೇಕು—ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಆಕಾಶದಂತೆ, ಭೌತಿಕ ಮಲಿನತೆಯಿಂದ ಅಲಿಪ್ತನಾಗಿ.

Verse 13

इति सर्वाणि भूतानि मद्भ‍ावेन महाद्युते । सभाजयन् मन्यमानो ज्ञानं केवलमाश्रित: ॥ १३ ॥ ब्राह्मणे पुक्कसे स्तेने ब्रह्मण्येऽर्के स्फुलिङ्गके । अक्रूरे क्रूरके चैव समद‍ृक् पण्डितो मत: ॥ १४ ॥

ಓ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಉದ್ದವನೇ! ಈ ರೀತಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದ ಭಾವದಿಂದ ನೋಡಿ, ಈ ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯಥೋಚಿತ ಗೌರವ ನೀಡುವವನೇ ನಿಜವಾದ ಪಂಡಿತನು. ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನೂ ಚಾಂಡಾಲನನ್ನೂ, ಕಳ್ಳನನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಧರ್ಮದ ಪೋಷಕನನ್ನೂ, ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ ಅಗ್ನಿಯ ಸಣ್ಣ ಕಿಡಿಯನ್ನೂ, ಸೌಮ್ಯನನ್ನೂ ಕ್ರೂರನನ್ನೂ—ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

इति सर्वाणि भूतानि मद्भ‍ावेन महाद्युते । सभाजयन् मन्यमानो ज्ञानं केवलमाश्रित: ॥ १३ ॥ ब्राह्मणे पुक्कसे स्तेने ब्रह्मण्येऽर्के स्फुलिङ्गके । अक्रूरे क्रूरके चैव समद‍ृक् पण्डितो मत: ॥ १४ ॥

ಓ ಮಹಾದ್ಯುತಿ ಉದ್ದವನೇ! ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ನಾನು ಇರುವೆನೆಂಬ ಭಾವದಿಂದ ನೋಡಿ, ಆ ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯಥೋಚಿತ ಗೌರವ ನೀಡುವವನೇ ನಿಜವಾದ ಪಂಡಿತನು. ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನೂ ಚಂಡಾಲನನ್ನೂ, ಕಳ್ಳನನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಧರ್ಮದ ಪೋಷಕನನ್ನೂ, ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ ಅಗ್ನಿಯ ಸಣ್ಣ ಕಿಡಿಯನ್ನೂ, ಸೌಮ್ಯನನ್ನೂ ಕ್ರೂರನನ್ನೂ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

नरेष्वभीक्ष्णं मद्भ‍ावं पुंसो भावयतोऽचिरात् । स्पर्धासूयातिरस्कारा: साहङ्कारा वियन्ति हि ॥ १५ ॥

ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸುವವನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಅಸೂಯೆ, ಅವಮಾನಭಾವ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 16

विसृज्य स्मयमानान् स्वान् द‍ृशं व्रीडां च दैहिकीम् । प्रणमेद् दण्डवद् भूमावाश्वचाण्डालगोखरम् ॥ १६ ॥

ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಗಳ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ದೇಹಾಭಿಮಾನವನ್ನೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಲಜ್ಜೆಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್‌ವಾಗಿ ಬಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ—ನಾಯಿಗಳು, ಚಂಡಾಲರು, ಹಸುಗಳು, ಕತ್ತೆಗಳು ಇವರಿಗೂ ಸಹ—ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 17

यावत् सर्वेषु भूतेषु मद्भ‍ावो नोपजायते । तावदेवमुपासीत वाङ्‍मन:कायवृत्तिभि: ॥ १७ ॥

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ನನ್ನ ಭಾವವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉದಯಿಸುವ ತನಕ, ವಾಣಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇದೇ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು।

Verse 18

सर्वं ब्रह्मात्मकं तस्य विद्ययात्ममनीषया । परिपश्यन्नुपरमेत् सर्वतो मुक्तसंशय: ॥ १८ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸರ್ವವ്യാപಿ ಪರಮಪುರುಷನ ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪರಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 19

अयं हि सर्वकल्पानां सध्रीचीनो मतो मम । मद्भ‍ाव: सर्वभूतेषु मनोवाक्कायवृत्तिभि: ॥ १९ ॥

ಮನ, ವಾಣಿ ಮತ್ತು ದೇಹಕರ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಭಾವವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸುವುದೇ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ನಾನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ।

Verse 20

न ह्यङ्गोपक्रमे ध्वंसो मद्धर्मस्योद्धवाण्वपि । मया व्यवसित: सम्यङ्निर्गुणत्वादनाशिष: ॥ २० ॥

ಪ್ರಿಯ ಉದ್ಧವನೇ, ನನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೂ ನಾಶವಿಲ್ಲ; ನಾನು ಸ್ವಯಂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದುದರಿಂದ ಅದು ನಿರ್ಗುಣವೂ ನಿಷ್ಕಾಮವೂ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಅಲ್ಪವೂ ಹಾನಿಯಿಲ್ಲ।

Verse 21

यो यो मयि परे धर्म: कल्प्यते निष्फलाय चेत् । तदायासो निरर्थ: स्याद् भयादेरिव सत्तम ॥ २१ ॥

ಸತ್ತಮ ಉದ್ಧವನೇ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪರಮಧರ್ಮವೆಂದು ಯಾವುದನ್ನು ನಿಷ್ಫಲ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಶ್ರಮ ಭಯಾದಿ ವ್ಯರ್ಥ ಭಾವಗಳಂತೆ ನಿರರ್ಥಕ. ಆದರೆ ಸ್ವಾರ್ಥರಹಿತವಾಗಿ ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಕರ್ಮ, ಹೊರಗೆ ನಿಷ್ಫಲವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಅದೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

Verse 22

एषा बुद्धिमतां बुद्धिर्मनीषा च मनीषिणाम् । यत् सत्यमनृतेनेह मर्त्येनाप्नोति मामृतम् ॥ २२ ॥

ಇದೇ ಬುದ್ಧಿವಂತರ ಪರಮ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರ ಪರಮ ಚಾತುರ್ಯ—ಮರ್ತ್ಯನು ಈ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನನನ್ನು, ಅಮೃತವಾದ ನಿತ್ಯಸತ್ಯವನ್ನು, ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 23

एष तेऽभिहित: कृत्‍स्‍नो ब्रह्मवादस्य सङ्ग्रह: । समासव्यासविधिना देवानामपि दुर्गम: ॥ २३ ॥

ಈ ರೀತಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿಯೂ ವಿವರವಾಗಿಯೂ ಪರಮಸತ್ಯದ ವಿಜ್ಞಾನವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವಾದದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಈ ಜ್ಞಾನ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಗಮವಾಗಿದೆ।

Verse 24

अभीक्ष्णशस्ते गदितं ज्ञानं विस्पष्टयुक्तिमत् । एतद् विज्ञाय मुच्येत पुरुषो नष्टसंशय: ॥ २४ ॥

ನಾನು ನಿನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಯುಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮರುಮರು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಇದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

सुविविक्तं तव प्रश्न‍ं मयैतदपि धारयेत् । सनातनं ब्रह्मगुह्यं परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ २५ ॥

ನಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನನ್ನ ಉತ್ತರ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ಇದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವವನು ವೇದಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಗುಪ್ತ ಗುರಿಯಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

य एतन्मम भक्तेषु सम्प्रदद्यात् सुपुष्कलम् । तस्याहं ब्रह्मदायस्य ददाम्यात्मानमात्मना ॥ २६ ॥

ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನನ್ನ ಭಕ್ತರೊಳಗೆ ಉದಾರವಾಗಿ ಹಂಚುವವನು ಬ್ರಹ್ಮದಾನ ಮಾಡುವವನು; ಅವನಿಗೆ ನಾನು ನನ್ನದೇ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 27

य एतत् समधीयीत पवित्रं परमं शुचि । स पूयेताहरहर्मां ज्ञानदीपेन दर्शयन् ॥ २७ ॥

ಈ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಪಠಿಸುವವನು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಜ್ಞಾನदीಪದಿಂದ ಅವನು ನನನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 28

य एतच्छ्रद्धया नित्यमव्यग्र: श‍ृणुयान्नर: । मयि भक्तिं परां कुर्वन् कर्मभिर्न स बध्यते ॥ २८ ॥

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ, ನಿತ್ಯ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಕರ್ಮಬಂಧನಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 29

अप्युद्धव त्वया ब्रह्म सखे समवधारितम् । अपि ते विगतो मोह: शोकश्चासौ मनोभव: ॥ २९ ॥

ಪ್ರಿಯ ಸಖಾ ಉದ್ದವ, ನೀನು ಈ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೀಯಾ? ನಿನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಮೋಹ ಮತ್ತು ಶೋಕ ಈಗ ನಿವಾರಣೆಯಾದವೆಯಾ?

Verse 30

नैतत्त्वया दाम्भिकाय नास्तिकाय शठाय च । अशुश्रूषोरभक्ताय दुर्विनीताय दीयताम् ॥ ३० ॥

ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ದಾಂಭಿಕನಿಗೂ, ನಾಸ್ತಿಕನಿಗೂ, ವಂಚಕನಿಗೂ ಕೊಡಬೇಡ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳದವನು, ಭಕ್ತನಲ್ಲದವನು, ವಿನಯವಿಲ್ಲದವನು—ಇವರಿಗೆ ಸಹ ಕೊಡಬೇಡ.

Verse 31

एतैर्दोषैर्विहीनाय ब्रह्मण्याय प्रियाय च । साधवे शुचये ब्रूयाद् भक्ति: स्याच्छूद्रयोषिताम् ॥ ३१ ॥

ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಈ ದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಪ್ರಿಯನಾದವನು, ಸಾಧುವು ಶುದ್ಧನಾದವನು—ಇವರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕು. ಶೂದ್ರರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಸಹ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ ಅವರು ಕೂಡ ಯೋಗ್ಯ ಶ್ರೋತರು.

Verse 32

नैतद् विज्ञाय जिज्ञासोर्ज्ञातव्यमवशिष्यते । पीत्वा पीयूषममृतं पातव्यं नावशिष्यते ॥ ३२ ॥

ಜಿಜ್ಞಾಸು ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿತಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬುದು ಉಳಿಯದು. ಅಮೃತಸ್ವರೂಪವಾದ ಮಧುರ ಪೀಯೂಷವನ್ನು ಕುಡಿದವನು ಮತ್ತೆ ದಾಹದಿಂದ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 33

ज्ञाने कर्मणि योगे च वार्तायां दण्डधारणे । यावानर्थो नृणां तात तावांस्तेऽहं चतुर्विध: ॥ ३३ ॥

ಓ ತಾತ, ಜ್ಞಾನ, ಕರ್ಮ, ಯೋಗ, ಲೋಕವ್ಯವಹಾರ/ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ದಂಡಧಾರಣೆ (ರಾಜಕೀಯ ಆಡಳಿತ)—ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರು ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನೀನು ನನ್ನ ಭಕ್ತನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಫಲವನ್ನು ನೀನು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವೆ.

Verse 34

मर्त्यो यदा त्यक्तसमस्तकर्मा निवेदितात्मा विचिकीर्षितो मे । तदामृतत्त्वं प्रतिपद्यमानो मयात्मभूयाय च कल्पते वै ॥ ३४ ॥

ಮನುಷ್ಯನು ಸಮಸ್ತ ಕರ್ಮಫಲಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ನನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಉತ್ಸುಕನಾದಾಗ, ಅವನು ಜನ್ಮಮರಣ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ನನ್ನ ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 35

श्रीशुक उवाच स एवमादर्शितयोगमार्ग- स्तदोत्तम:श्लोकवचो निशम्य । बद्धाञ्जलि: प्रीत्युपरुद्धकण्ठो न किञ्चिदूचेऽश्रुपरिप्लुताक्ष: ॥ ३५ ॥

ಶ್ರೀಶುಕದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಯೋಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದ ಉದ್ಧವನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನ ಕಂಠ ಗದ್ಗದಿತವಾಗಿ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಏನೂ ಹೇಳಲಾರದೆ ಹೋದನು।

Verse 36

विष्टभ्य चित्तं प्रणयावघूर्णं धैर्येण राजन् बहु मन्यमान: । कृताञ्जलि: प्राह यदुप्रवीरं शीर्ष्णा स्पृशंस्तच्चरणारविन्दम् ॥ ३६ ॥

ಓ ರಾಜನೇ! ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಲುಗಾಡಿದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಯದುವಂಶದ ಮಹಾವೀರನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿ, ಉದ್ಧವನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಭುವಿನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ನಂತರ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 37

श्रीउद्धव उवाच विद्रावितो मोहमहान्धकारो य आश्रितो मे तव सन्निधानात् । विभावसो: किं नु समीपगस्य शीतं तमो भी: प्रभवन्त्यजाद्य ॥ ३७ ॥

ಶ್ರೀಉದ್ಧವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಅಜ, ಆದ್ಯ ಪ್ರಭು! ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದ ಮೋಹದ ಮಹಾಂಧಕಾರವು ನಿಮ್ಮ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸೂರ್ಯನ ಸಮೀಪ ಬಂದವನ ಮೇಲೆ ಚಳಿ, ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಭಯ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ?

Verse 38

प्रत्यर्पितो मे भवतानुकम्पिना भृत्याय विज्ञानमय: प्रदीप: । हित्वा कृतज्ञस्तव पादमूलं कोऽन्यं समीयाच्छरणं त्वदीयम् ॥ ३८ ॥

ಕರುಣಾಮಯನಾದ ನೀವು, ನನ್ನ ಅಲ್ಪ ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ದಾಸನಾದ ನನಗೆ ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ದೀಪವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೀರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೃತಜ್ಞನಾದ ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತನು ನಿಮ್ಮ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನಾರ ಶರಣು ಸೇರುವನು?

Verse 39

वृक्णश्च मे सुद‍ृढ: स्‍नेहपाशो दाशार्हवृष्ण्यन्धकसात्वतेषु । प्रसारित: सृष्टिविवृद्धये त्वया स्वमायया ह्यात्मसुबोधहेतिना ॥ ३९ ॥

ದಾಶಾರ್ಹ, ವೃಷ್ಣಿ, ಅಂಧಕ ಮತ್ತು ಸಾತ್ವತ ವಂಶಗಳ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಅತಿದೃಢ ಸ್ನೇಹಪಾಶವನ್ನು ನೀನು ಸ್ವಮಾಯೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದೆ; ಅದು ಈಗ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಕಡಿದುಹೋಗಿದೆ।

Verse 40

नमोऽस्तु ते महायोगिन् प्रपन्नमनुशाधि माम् । यथा त्वच्चरणाम्भोजे रति: स्यादनपायिनी ॥ ४० ॥

ಹೇ ಮಹಾಯೋಗೀ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶರಣಾಗತನಾದ ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿರಿ; ನಿಮ್ಮ ಪದ್ಮಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ರತಿ ಅಚಲವಾಗಿ, ಎಂದಿಗೂ ದೂರವಾಗದಂತೆ ಇರಲಿ।

Verse 41

श्रीभगवानुवाच गच्छोद्धव मयादिष्टो बदर्याख्यं ममाश्रमम् । तत्र मत्पादतीर्थोदे स्‍नानोपस्पर्शनै: शुचि: ॥ ४१ ॥ ईक्षयालकनन्दाया विधूताशेषकल्मष: । वसानो वल्कलान्यङ्ग वन्यभुक् सुखनि:स्पृह: ॥ ४२ ॥ तितिक्षुर्द्वन्द्वमात्राणां सुशील: संयतेन्द्रिय: । शान्त: समाहितधिया ज्ञानविज्ञानसंयुत: ॥ ४३ ॥ मत्तोऽनुशिक्षितं यत्ते विविक्तमनुभावयन् । मय्यावेशितवाक्‌चित्तो मद्धर्मनिरतो भव । अतिव्रज्य गतीस्तिस्रो मामेष्यसि तत: परम् ॥ ४४ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಉದ್ಧವ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ‘ಬದರಿಕಾ’ ಎಂಬ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪಾದತೀರ್ಥದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶವೂ ಸ್ನಾನವೂ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗು; ಅಲಕನಂದಾ ನದಿಯ ದರ್ಶನದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಕಲ್ಮಷಗಳು ತೊಲಗಲಿ. ತೊಗಟೆಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ದೊರಕುವುದನ್ನೇ ಭುಜಿಸು; ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇರು. ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವವನು, ಸುಶೀಲನು, ಇಂದ್ರಿಯಸಂಯಮಿ, ಶಾಂತನು, ಸಮಾಹಿತಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನನಾಗು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ ಉಪದೇಶದ ಸಾರವನ್ನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸು; ವಾಕ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ನನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗು. ಹೀಗೆ ನೀನು ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಗತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಕೊನೆಗೆ ನನ್ನನ್ನೇ ಸೇರುವೆ।

Verse 42

श्रीभगवानुवाच गच्छोद्धव मयादिष्टो बदर्याख्यं ममाश्रमम् । तत्र मत्पादतीर्थोदे स्‍नानोपस्पर्शनै: शुचि: ॥ ४१ ॥ ईक्षयालकनन्दाया विधूताशेषकल्मष: । वसानो वल्कलान्यङ्ग वन्यभुक् सुखनि:स्पृह: ॥ ४२ ॥ तितिक्षुर्द्वन्द्वमात्राणां सुशील: संयतेन्द्रिय: । शान्त: समाहितधिया ज्ञानविज्ञानसंयुत: ॥ ४३ ॥ मत्तोऽनुशिक्षितं यत्ते विविक्तमनुभावयन् । मय्यावेशितवाक्‌चित्तो मद्धर्मनिरतो भव । अतिव्रज्य गतीस्तिस्रो मामेष्यसि तत: परम् ॥ ४४ ॥

ಅಲಕನಂದಾ ನದಿಯ ದರ್ಶನದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಮಷಗಳು ತೊಲಗಲಿ; ಪ್ರಿಯನೇ, ತೊಗಟೆಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ದೊರಕುವುದನ್ನೇ ಭುಜಿಸು, ಸುಖದಲ್ಲಿಯೂ ನಿರಾಸಕ್ತನಾಗಿರು।

Verse 43

श्रीभगवानुवाच गच्छोद्धव मयादिष्टो बदर्याख्यं ममाश्रमम् । तत्र मत्पादतीर्थोदे स्‍नानोपस्पर्शनै: शुचि: ॥ ४१ ॥ ईक्षयालकनन्दाया विधूताशेषकल्मष: । वसानो वल्कलान्यङ्ग वन्यभुक् सुखनि:स्पृह: ॥ ४२ ॥ तितिक्षुर्द्वन्द्वमात्राणां सुशील: संयतेन्द्रिय: । शान्त: समाहितधिया ज्ञानविज्ञानसंयुत: ॥ ४३ ॥ मत्तोऽनुशिक्षितं यत्ते विविक्तमनुभावयन् । मय्यावेशितवाक्‌चित्तो मद्धर्मनिरतो भव । अतिव्रज्य गतीस्तिस्रो मामेष्यसि तत: परम् ॥ ४४ ॥

ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವವನು, ಸುಶೀಲನು, ಇಂದ್ರಿಯಸಂಯಮಿ ಆಗು; ಶಾಂತನಾಗಿ ಸಮಾಹಿತಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನನಾಗು।

Verse 44

श्रीभगवानुवाच गच्छोद्धव मयादिष्टो बदर्याख्यं ममाश्रमम् । तत्र मत्पादतीर्थोदे स्‍नानोपस्पर्शनै: शुचि: ॥ ४१ ॥ ईक्षयालकनन्दाया विधूताशेषकल्मष: । वसानो वल्कलान्यङ्ग वन्यभुक् सुखनि:स्पृह: ॥ ४२ ॥ तितिक्षुर्द्वन्द्वमात्राणां सुशील: संयतेन्द्रिय: । शान्त: समाहितधिया ज्ञानविज्ञानसंयुत: ॥ ४३ ॥ मत्तोऽनुशिक्षितं यत्ते विविक्तमनुभावयन् । मय्यावेशितवाक्‌चित्तो मद्धर्मनिरतो भव । अतिव्रज्य गतीस्तिस्रो मामेष्यसि तत: परम् ॥ ४४ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಉದ್ಧವ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ‘ಬದರಿಕಾ’ ಎಂಬ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪದಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ತೀರ್ಥಜಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗು. ಅಲಕನಂದೆಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪಾಪ-ಕಲ್ಮಷಗಳು ತೊಲಗುವವು. ವಲ್ಕಲ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ದೊರಕುವುದನ್ನೇ ಭುಜಿಸು; ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿ, ನಿಸ್ಪೃಹನಾಗಿ ಇರು. ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವವನು, ಸುಶೀಲನು, ಇಂದ್ರಿಯಸಂಯಮಿ, ಶಾಂತನು, ಏಕಾಗ್ರಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನನಾಗು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ ಏಕಾಂತ ಉಪದೇಶದ ಸಾರವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸು; ವಾಣಿ-ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ನನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗು. ಹೀಗೆ ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಗತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನೇ ಸೇರುವೆ.

Verse 45

श्रीशुक उवाच स एवमुक्तो हरिमेधसोद्धव: प्रदक्षिणं तं परिसृत्य पादयो: । शिरो निधायाश्रुकलाभिरार्द्रधी- र्न्यषिञ्चदद्वन्द्वपरोऽप्यपक्रमे ॥ ४५ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಸಂಸಾರದುಃಖವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಶ್ರೀಹರಿಯಿಂದ ಸಂಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ಧವನು ಪ್ರಭುವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳ ಬಳಿ ಬಿದ್ದು ತಲೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟನು. ಉದ್ಧವನು ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಅತೀತನಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿದಾಯದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನ ಹೃದಯ ಒಡೆದುಹೋಯಿತು; ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತೇವಗೊಂಡ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಅವನು ಪ್ರಭುವಿನ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ನೆನೆಸಿದನು.

Verse 46

सुदुस्त्यजस्‍नेहवियोगकातरो न शक्नुवंस्तं परिहातुमातुर: । कृच्छ्रं ययौ मूर्धनि भर्तृपादुके बिभ्रन्नमस्कृत्य ययौ पुन: पुन: ॥ ४६ ॥

ಅತಿದುಸ್ತ್ಯಜ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಿಯೋಗಭಯದಿಂದ ಕಾತರನಾದ ಉದ್ಧವನು ಪ್ರಭುವಿನ ಸಂಗವನ್ನು ಬಿಡಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ತೀವ್ರ ವೇದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ, ದುಃಖಾರ್ತನಾಗಿ ಹೊರಟನು.

Verse 47

ततस्तमन्तर्हृदि सन्निवेश्य गतो महाभागवतो विशालाम् । यथोपदिष्टां जगदेकबन्धुना तप: समास्थाय हरेरगाद् गतिम् ॥ ४७ ॥

ನಂತರ ಮಹಾಭಾಗವತನಾದ ಉದ್ಧವನು ಪ್ರಭುವನ್ನು ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬದರಿಕಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ಬಂಧುವಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಉಪದೇಶಿಸಿದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಹರಿಯ ಪರಮಗತಿ—ಸ್ವಧಾಮವನ್ನು—ಪ್ರಾಪ್ತನಾದನು.

Verse 48

य एतदानन्दसमुद्रसम्भृतं ज्ञानामृतं भागवताय भाषितम् । कृष्णेन योगेश्वरसेविताङ्‍‍घ्रिणा सच्छ्रद्धयासेव्य जगद् विमुच्यते ॥ ४८ ॥

ಯೋಗೇಶ್ವರರು ಸೇವಿಸುವ ಕಮಲಪಾದಗಳಿರುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಆನಂದಸಮುದ್ರದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಜ್ಞಾನಾಮೃತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು ಯಾರು ಸತ್ಯಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಶ್ರವಣಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 49

भवभयमपहन्तुं ज्ञानविज्ञानसारं निगमकृदुपजह्रे भृङ्गवद् वेदसारम् । अमृतमुदधितश्चापाययद् भृत्यवर्गान् पुरुषमृषभमाद्यं कृष्णसंज्ञं नतोऽस्मि ॥ ४९ ॥

ನಾನು ಆದಿಪುರುಷನೂ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಭಕ್ತರ ಭವಭಯವನ್ನು ಹರಣಮಾಡಲು ವೇದಕರ್ತನಾದ ಭಗವಾನ್ ಭ್ರಮರದಂತೆ ವೇದಸಾರವಾದ ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನ ಅಮೃತವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಆನಂದಸಾಗರದಿಂದ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಸೇವಕಭಕ್ತರಿಗೆ ಪಾನಮಾಡಿಸಿದನು.