Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 44
The Song of the Avantī Brāhmaṇa (Avanti-brāhmaṇa-gītā): Mind as the Root of Suffering and Equanimity Amid Insult
अनीह आत्मा मनसा समीहता हिरण्मयो मत्सख उद्विचष्टे । मन: स्वलिङ्गं परिगृह्य कामान् जुषन् निबद्धो गुणसङ्गतोऽसौ ॥ ४४ ॥
anīha ātmā manasā samīhatā hiraṇ-mayo mat-sakha udvicaṣṭe manaḥ sva-liṅgaṁ parigṛhya kāmān juṣan nibaddho guṇa-saṅgato ’sau
ಭೌತಿಕ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರೂ ಪರಮಾತ್ಮನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆತನು ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣನು. ನನ್ನ ಸಖನಾಗಿ ಆತನು ತನ್ನ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ನಾನು ಅಣು ಜೀವಾತ್ಮ ಈ ಮನಸ್ಸನ್ನು—ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ತೋರಿಸುವ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ—ಆಲಿಂಗಿಸಿ ವಿಷಯಕಾಮಗಳನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿ ಗುಣಸಂಗದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದೆನು।
FAQs
This verse explains that the soul is a witness and inactive by nature, but when it identifies with the mind and enjoys desires, it becomes bound through association with the material modes (guṇas).
Because Uddhava seeks the path of liberation and devotion; Krishna clarifies that bondage comes from mind-driven enjoyment and identification, while freedom comes from witnessing detachment and spiritual orientation.
Practice observing thoughts without immediately acting on them, reduce indulgence in compulsive desires, and redirect the mind toward bhakti—hearing, chanting, and remembering the Lord.