Adhyaya 14

Verse 1

श्रीउद्धव उवाच वदन्ति कृष्ण श्रेयांसि बहूनि ब्रह्मवादिन: । तेषां विकल्पप्राधान्यमुताहो एकमुख्यता ॥ १ ॥

ಶ್ರೀ ಉದ್ದವನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಕೃಷ್ಣ! ವೇದಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮುನಿಗಳು ಜೀವನಸಿದ್ಧಿಗೆ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವೇ, ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಪರಮ ಮುಖ್ಯವೇ? ಪ್ರಭು, ದಯಮಾಡಿ ತಿಳಿಸು.

Verse 2

भवतोदाहृत: स्वामिन् भक्तियोगोऽनपेक्षित: । निरस्य सर्वत: सङ्गं येन त्वय्याविशेन्मन: ॥ २ ॥

ಸ್ವಾಮೀ! ನೀವು ನಿರಪೇಕ್ಷವಾದ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಅದರಿಂದ ಭಕ್ತನು ಎಲ್ಲ ಭೌತಿಕ ಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 3

श्रीभगवानुवाच कालेन नष्टा प्रलये वाणीयं वेदसंज्ञिता । मयादौ ब्रह्मणे प्रोक्ता धर्मो यस्यां मदात्मक: ॥ ३ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವೇದವೆನ್ನುವ ದಿವ್ಯವಾಣಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ವೇದಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಿತ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪ ನಾನು ಸ್ವತಃ.

Verse 4

तेन प्रोक्ता स्व पुत्राय मनवे पूर्वजाय सा । ततो भृग्वादयोऽगृह्णन् सप्त ब्रह्ममहर्षय: ॥ ४ ॥

ಆ ವೇದಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಮನುವಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ನಂತರ ಮನುವಿನಿಂದ ಭೃಗು ಮುನಿಯವರಾದಿ ಏಳು ಬ್ರಹ್ಮಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅದೇ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

Verse 5

तेभ्य: पितृभ्यस्तत्पुत्रा देवदानवगुह्यका: । मनुष्या: सिद्धगन्धर्वा: सविद्याधरचारणा: ॥ ५ ॥ किन्देवा: किन्नरा नागा रक्ष:किम्पुरुषादय: । बह्वयस्तेषां प्रकृतयो रज:सत्त्वतमोभुव: ॥ ६ ॥ याभिर्भूतानि भिद्यन्ते भूतानां पतयस्तथा । यथाप्रकृति सर्वेषां चित्रा वाच: स्रवन्ति हि ॥ ७ ॥

ಭೃಗು ಮುನಿಯವರಾದಿ ಪಿತೃಋಷಿಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಇತರ ಪುತ್ರರಿಂದ ಅನೇಕ ಸಂತತಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು—ದೇವರು, ದಾನವರು, ಗುಹ್ಯಕರು, ಮಾನವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಗಂಧರ್ವರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಚಾರಣರು, ಕಿಂದೇವರು, ಕಿನ್ನರರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಕಿಂಪುರುಷರು ಇತ್ಯಾದಿ. ರಜಸ್ಸು-ಸತ್ತ್ವ-ತಮಸ್ಸು ಎಂಬ ತ್ರಿಗುಣಗಳಿಂದ ಅವರ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳು ರೂಪಗೊಂಡವು; ಆ ಸ್ವಭಾವಭೇದದಿಂದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಅಧಿಪತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭೇದ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುಣ-ಸ್ವಭಾವಗಳ ವೈವಿಧ್ಯದಿಂದ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳು, ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಗಳು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 6

तेभ्य: पितृभ्यस्तत्पुत्रा देवदानवगुह्यका: । मनुष्या: सिद्धगन्धर्वा: सविद्याधरचारणा: ॥ ५ ॥ किन्देवा: किन्नरा नागा रक्ष:किम्पुरुषादय: । बह्वयस्तेषां प्रकृतयो रज:सत्त्वतमोभुव: ॥ ६ ॥ याभिर्भूतानि भिद्यन्ते भूतानां पतयस्तथा । यथाप्रकृति सर्वेषां चित्रा वाच: स्रवन्ति हि ॥ ७ ॥

ಭೃಗು ಮುನಿಯವರಾದಿ ಪಿತೃಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಇತರ ಪುತ್ರರಿಂದ ಅನೇಕ ಸಂತಾನಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿ, ದೇವರು, ದಾನವರು, ಮಾನವರು, ಗುಹ್ಯಕರು, ಸಿದ್ಧರು, ಗಂಧರ್ವರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಚಾರಣರು, ಕಿಂದೇವರು, ಕಿನ್ನರರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಕಿಂಪುರುಷರು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ರಜಃ-ಸತ್ತ್ವ-ತಮೋ ಗುಣಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ ಆದರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಜೀವಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮ, ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಫಲಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ.

Verse 7

तेभ्य: पितृभ्यस्तत्पुत्रा देवदानवगुह्यका: । मनुष्या: सिद्धगन्धर्वा: सविद्याधरचारणा: ॥ ५ ॥ किन्देवा: किन्नरा नागा रक्ष:किम्पुरुषादय: । बह्वयस्तेषां प्रकृतयो रज:सत्त्वतमोभुव: ॥ ६ ॥ याभिर्भूतानि भिद्यन्ते भूतानां पतयस्तथा । यथाप्रकृति सर्वेषां चित्रा वाच: स्रवन्ति हि ॥ ७ ॥

ತ್ರಿಗುಣಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರಕೃತಿ-ಭೇದದಿಂದ ಜೀವಿಗಳ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜೀವಸ್ವಭಾವದ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮ, ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಫಲಗಳು ಬಹು ವಿಧವೆಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Verse 8

एवं प्रकृतिवैचित्र्याद् भिद्यन्ते मतयो नृणाम् । पारम्पर्येण केषाञ्चित् पाषण्डमतयोऽपरे ॥ ८ ॥

ಹೀಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೈಚಿತ್ರ್ಯದಿಂದ ಮಾನವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಬಂದ ಆಸ್ತಿಕ ದರ್ಶನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲ ಶಿಕ್ಷಕರು ನೇರವಾಗಿ ನಾಸ್ತಿಕ ಪಾಷಂಡ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

मन्मायामोहितधिय: पुरुषा: पुरुषर्षभ । श्रेयो वदन्त्यनेकान्तं यथाकर्म यथारुचि ॥ ९ ॥

ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತವಾದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಜನರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ರುಚಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 10

धर्ममेके यशश्चान्ये कामं सत्यं दमं शमम् । अन्ये वदन्ति स्वार्थं वा ऐश्व‍‍र्यं त्यागभोजनम् । केचिद् यज्ञं तपो दानं व्रतानि नियमान् यमान् ॥ १० ॥

ಕೆಲವರು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದ ಸುಖವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಯಶಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯಸukho, ಸತ್ಯ, ದಮ, ಶಮ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತವರು ಸ್ವಾರ್ಥ, ಪ್ರಭಾವ/ಐಶ್ವರ್ಯ, ತ್ಯಾಗ ಅಥವಾ ಭೋಗವನ್ನು ಶ್ರೇಯಸ್ಸೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ವ್ರತಗಳು, ನಿಯಮಗಳು, ಯಮಗಳು ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ—ಪ್ರತಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 11

आद्यन्तवन्त एवैषां लोका: कर्मविनिर्मिता: । दु:खोदर्कास्तमोनिष्ठा: क्षुद्रा मन्दा: शुचार्पिता: ॥ ११ ॥

ಕರ್ಮದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಆದಿ-ಅಂತ್ಯವಿದೆ. ಅವು ಕ್ಷುದ್ರ, ಮಂದಬುದ್ಧಿ, ತಮೋಗುಣನಿಷ್ಠ; ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದುಃಖವನ್ನೇ ತರುತ್ತವೆ.

Verse 12

मय्यर्पितात्मन: सभ्य निरपेक्षस्य सर्वत: । मयात्मना सुखं यत्तत् कुत: स्याद् विषयात्मनाम् ॥ १२ ॥

ಹೇ ಪಂಡಿತ ಉದ್ಧವನೇ! ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿರಪೇಕ್ಷನಾಗಿ ತನ್ನ ಚಿತ್ತವನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವವನು ನನ್ನೊಡನೆ ಅನುಭವಿಸುವ ಆ ಆತ್ಮಸুখವು ವಿಷಯಭೋಗಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುವುದು?

Verse 13

अकिञ्चनस्य दान्तस्य शान्तस्य समचेतस: । मया सन्तुष्टमनस: सर्वा: सुखमया दिश: ॥ १३ ॥

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಬಯಸದವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ದಮನಿಸಿ ಶಾಂತನಾದವನು, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ ಸಮಚಿತ್ತನಾದವನು, ನನ್ನಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು—ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಸುಖಮಯವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 14

न पारमेष्ठ्यं न महेन्द्रधिष्ण्यं न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम् । न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा मय्यर्पितात्मेच्छति मद्विनान्यत् ॥ १४ ॥

ನನ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪದವಿಯನ್ನಾಗಲಿ ಧಾಮವನ್ನಾಗಲಿ, ಇಂದ್ರನ ಆಸನವನ್ನಾಗಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಲಿ, ಅಧೋಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನಾಗಲಿ, ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನಾಗಲಿ, ಪುನರ್ಜನ್ಮರಹಿತ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಲಿ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ನನಗೆ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 15

न तथा मे प्रियतम आत्मयोनिर्न शङ्कर: । न च सङ्कर्षणो न श्रीर्नैवात्मा च यथा भवान् ॥ १५ ॥

ಪ್ರಿಯ ಉದ್ಧವನೇ! ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಂಕರ, ಸಂಕರ್ಷಣ, ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀ—ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವೂ—ನಿನ್ನಷ್ಟು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ.

Verse 16

निरपेक्षं मुनिं शान्तं निर्वैरं समदर्शनम् । अनुव्रजाम्यहं नित्यं पूयेयेत्यङ्‍‍घ्रिरेणुभि: ॥ १६ ॥

ನಿರಪೇಕ್ಷ, ಶಾಂತ, ವೈರವಿಲ್ಲದ, ಸಮದರ್ಶಿ ಮುನಿ-ಭಕ್ತರ ಕಮಲಪಾದರಜದಿಂದ ಲೋಕಗಳು ಪವಿತ್ರವಾಗಲೆಂದು ನಾನು ನಿತ್ಯವೂ ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 17

निष्किञ्चना मय्यनुरक्तचेतस: शान्ता महान्तोऽखिलजीववत्सला: । कामैरनालब्धधियो जुषन्ति ते यन्नैरपेक्ष्यं न विदु: सुखं मम ॥ १७ ॥

ನಿಷ್ಕಿಂಚನರು, ನನ್ನಲ್ಲೇ ಅನುರಕ್ತಚಿತ್ತರು, ಶಾಂತರು, ಅಹಂಕಾರರಹಿತರು, ಸರ್ವಜೀವಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳ ಮಹಾತ್ಮರು—ವಿಷಯಕಾಮಗಳು ಅವರ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕದಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಆ ನಿರಪೇಕ್ಷ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಇತರರಿಗೆ ತಿಳಿಯದು।

Verse 18

बाध्यमानोऽपि मद्भ‍क्तो विषयैरजितेन्द्रिय: । प्राय: प्रगल्भया भक्त्या विषयैर्नाभिभूयते ॥ १८ ॥

ಉದ್ಧವನೇ, ನನ್ನ ಭಕ್ತನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಯಿಸದಿದ್ದರೂ ವಿಷಯವಾಸನೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಕಾಡಬಹುದು; ಆದರೂ ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಅವನ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗಗಳಿಂದ ಸೋಲುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 19

यथाग्नि: सुसमृद्धार्चि: करोत्येधांसि भस्मसात् । तथा मद्विषया भक्तिरुद्धवैनांसि कृत्‍स्‍नश: ॥ १९ ॥

ಉದ್ಧವನೇ, ಹೇಗೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಅಗ್ನಿ ಇಂಧನವನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತರು ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಹಿಸಿ ಭಸ್ಮಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 20

न साधयति मां योगो न साङ्ख्यं धर्म उद्धव । न स्वाध्यायस्तपस्त्यागो यथा भक्तिर्ममोर्जिता ॥ २० ॥

ಉದ್ಧವನೇ, ಯೋಗವೂ ಅಲ್ಲ, ಸಾಂಖ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ, ಧರ್ಮಕರ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ; ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ತಪಸ್ಸು, ತ್ಯಾಗವೂ ಅಲ್ಲ—ನನ್ನ ಭಕ್ತರ ನಿರ್ಮಲ ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಲ ಭಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ನನ್ನನ್ನು ಅವರ ವಶಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ।

Verse 21

भक्त्याहमेकया ग्राह्य: श्रद्धयात्मा प्रिय: सताम् । भक्ति: पुनाति मन्निष्ठा श्वपाकानपि सम्भवात् ॥ २१ ॥

ಏಕನಿಷ್ಠ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಪೂರ್ಣ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದಲೇ ನಾನು ಲಭ್ಯನು. ನಾನು ಸಜ್ಜನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಪ್ರಿಯನು; ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿರುವ ಭಕ್ತಿ ಶ್ವಪಾಕರನ್ನೂ ಜನ್ಮದೋಷದಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 22

धर्म: सत्यदयोपेतो विद्या वा तपसान्विता । मद्भ‍क्त्यापेतमात्मानं न सम्यक् प्रपुनाति हि ॥ २२ ॥

ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದಯೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಧರ್ಮಾಚರಣೆ ಆಗಲಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯೆಯಾಗಲಿ—ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ—ಆತ್ಮಚೇತನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾರವು.

Verse 23

कथं विना रोमहर्षं द्रवता चेतसा विना । विनानन्दाश्रुकलया शुध्येद् भक्त्या विनाशय: ॥ २३ ॥

ರೋಮಾಂಚವಿಲ್ಲದೆ ಹೃದಯ ಹೇಗೆ ಕರಗುವುದು? ಹೃದಯ ಕರಗದಿದ್ದರೆ ಪ್ರೇಮಾಶ್ರುಗಳು ಹೇಗೆ ಹರಿಯುವವು? ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಅಳದೆ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುವುದು? ಆ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಚಿತ್ತ ಹೇಗೆ ಶುದ್ಧವಾಗುವುದು?

Verse 24

वाग् गद्गदा द्रवते यस्य चित्तं रुदत्यभीक्ष्णं हसति क्व‍‍चिच्च । विलज्ज उद्गायति नृत्यते च मद्भ‍‍क्तियुक्तो भुवनं पुनाति ॥ २४ ॥

ಯಾರದ ವಾಣಿ ಗದ್ಗದವಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾರದ ಚಿತ್ತ ಕರಗುತ್ತದೆ, ಯಾರು ಮರುಮರು ಅಳುತ್ತಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಗುತ್ತಾರೆ, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಜೋರಾಗಿ ಹಾಡಿ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ಅಂತಹ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತನಾದ ಭಕ್ತನು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

यथाग्निना हेम मलं जहाति ध्मातं पुन: स्वं भजते च रूपम् । आत्मा च कर्मानुशयं विधूय मद्भ‍‍क्तियोगेन भजत्यथो माम् ॥ २५ ॥

ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಿದ ಬಂಗಾರವು ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತನ್ನ ಶುದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ, ಭಕ್ತಿಯೋಗಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಆತ್ಮವು ಪೂರ್ವಕರ್ಮಗಳ ಕಲ್ಮಷ-ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ತನ್ನ ಮೂಲಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ.

Verse 26

यथा यथात्मा परिमृज्यतेऽसौ मत्पुण्यगाथाश्रवणाभिधानै: । तथा तथा पश्यति वस्तु सूक्ष्मं चक्षुर्यथैवाञ्जनसम्प्रयुक्तम् ॥ २६ ॥

ರೋಗಗ್ರಸ್ತ ಕಣ್ಣು ಔಷಧಿ ಅಂಜನದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ದೃಷ್ಟಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ, ಜೀವನು ನನ್ನ ಪುಣ್ಯಮಯ ಮಹಿಮೆಗಳ ಶ್ರವಣ-ಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ನನ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದಿವ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಸತ್ಯವಾದ ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 27

विषयान् ध्यायतश्चित्तं विषयेषु विषज्जते । मामनुस्मरतश्चित्तं मय्येव प्रविलीयते ॥ २७ ॥

ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವವನ ಚಿತ್ತವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೇ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ನನ್ನನ್ನು ನಿರಂತರ ಸ್ಮರಿಸುವವನ ಚಿತ್ತವು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 28

तस्मादसदभिध्यानं यथा स्वप्नमनोरथम् । हित्वा मयि समाधत्स्व मनो मद्भ‍ावभावितम् ॥ २८ ॥

ಆದುದರಿಂದ ಕನಸಿನ ಮನೋರಥದಂತೆ ಅಸತ್ಯವಾದ ಭೌತಿಕ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನನ್ನ ಭಾವದಿಂದ ಭಾವಿತವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸು; ನನ್ನನ್ನು ನಿರಂತರ ಚಿಂತಿಸಿದರೆ ಶುದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 29

स्‍त्रीणां स्‍त्रीसङ्गिनां सङ्गं त्यक्त्वा दूरत आत्मवान् । क्षेमे विविक्त आसीनश्चिन्तयेन्मामतन्द्रित: ॥ २९ ॥

ಶಾಶ್ವತ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿತು, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರ ಸಂಗವನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ತ್ಯಜಿಸು. ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಏಕಾಂತಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೂತು, ಅಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸು।

Verse 30

न तथास्य भवेत् क्लेशो बन्धश्चान्यप्रसङ्गत: । योषित्सङ्गाद् यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गत: ॥ ३० ॥

ವಿವಿಧ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರುಷನಿಗೆ ಸ್ತ್ರೀಸಂಗದಿಂದ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀಸಂಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಕ್ಲೇಶವೂ ಬಂಧನವೂ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ।

Verse 31

श्रीउद्धव उवाच यथा त्वामरविन्दाक्ष याद‍ृशं वा यदात्मकम् । ध्यायेन्मुमुक्षुरेतन्मे ध्यानं त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ३१ ॥

ಶ್ರೀ ಉದ್ದವನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಪದ್ಮನೇತ್ರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ! ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಯಾವ ವಿಧಾನದಿಂದ ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು? ನಿನ್ನ ಯಾವ ಸ್ವರೂಪ ಧ್ಯೇಯ? ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು? ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಧ್ಯಾನವಿಷಯವನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು।

Verse 32

श्रीभगवानुवाच सम आसन आसीन: समकायो यथासुखम् । हस्तावुत्सङ्ग आधाय स्वनासाग्रकृतेक्षण: ॥ ३२ ॥ प्राणस्य शोधयेन्मार्गं पूरकुम्भकरेचकै: । विपर्ययेणापि शनैरभ्यसेन्निर्जितेन्द्रिय: ॥ ३३ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು— ಸಮವಾದ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ದೇಹವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಸುಖವಾಗಿ ಇರಬೇಕು; ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 33

श्रीभगवानुवाच सम आसन आसीन: समकायो यथासुखम् । हस्तावुत्सङ्ग आधाय स्वनासाग्रकृतेक्षण: ॥ ३२ ॥ प्राणस्य शोधयेन्मार्गं पूरकुम्भकरेचकै: । विपर्ययेणापि शनैरभ्यसेन्निर्जितेन्द्रिय: ॥ ३३ ॥

ಪೂರಕ, ಕುಂಭಕ, ರೇಚಕ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ (ರೇಚಕ, ಕುಂಭಕ, ಪೂರಕ) ಸಹ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 34

हृद्यविच्छिन्नमोङ्कारं घण्टानादं बिसोर्णवत् । प्राणेनोदीर्य तत्राथ पुन: संवेशयेत् स्वरम् ॥ ३४ ॥

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಛಿನ್ನವಾದ ಓಂಕಾರವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು— ಅದು ಗಂಟೆಯ ನಾದದಂತೆ, ಕಮಲದ ದಂಡದ ನಾರುಗಳಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಅದನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಉದ್ಧರಿಸಿ, ನಂತರ ಆ ಸ್ವರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 35

एवं प्रणवसंयुक्तं प्राणमेव समभ्यसेत् । दशकृत्वस्‍त्रिषवणं मासादर्वाग् जितानिल: ॥ ३५ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರಾತಃ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಾಯಂಕಾಲ— ಮೂರು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಅವನು ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ।