Adhyaya 8

Verse 1

मैत्रेय उवाच सनकाद्या नारदश्च ऋभुर्हंसोऽरुणिर्यति: । नैते गृहान् ब्रह्मसुता ह्यावसन्नूर्ध्वरेतस: ॥ १ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಸನಕಾದಿ ನಾಲ್ಕು ಕುಮಾರರು, ಹಾಗೆಯೇ ನಾರದ, ಋಭು, ಹಂಸ, ಅರುಣಿ ಮತ್ತು ಯತಿ—ಇವರೆಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು; ಆದರೆ ಅವರು ಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿಲ್ಲ, ಊರ್ಧ್ವರೇತಸರು ಆಗಿ ನೈಷ್ಠಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳಾಗಿ ಶುದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದರು।

Verse 2

मृषाधर्मस्य भार्यासीद्दम्भं मायां च शत्रुहन् । असूत मिथुनं तत्तु निऋर्तिर्जगृहेऽप्रज: ॥ २ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪುತ್ರನು ಮೃಷಾಧರ್ಮ (ಅಧರ್ಮ); ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮೃಷಾ (ಅಸತ್ಯ). ಅವರ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ದಂಭ (ಡಂಭ) ಮತ್ತು ಮಾಯಾ (ಮೋಸ) ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಅಸುರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದ ನಿರೃತಿ ಎಂಬ ಅಸುರನು ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 3

तयो: समभवल्लोभो निकृतिश्च महामते । ताभ्यां क्रोधश्च हिंसा च यद्दुरुक्ति: स्वसा कलि: ॥ ३ ॥

ಓ ಮಹಾಮತೇ! ದಂಭ ಮತ್ತು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಲೋಭ ಮತ್ತು ನಿಕೃತಿ (ಕುಟಿಲತೆ) ಹುಟ್ಟಿದವು. ಅವರಿಂದ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ ಜನ್ಮಿಸಿದವು; ಕ್ರೋಧ-ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಕಲಿಯೂ ಅವನ ಸಹೋದರಿ ದುರ್ವುಕ್ತಿ (ಕಠೋರ ವಾಣಿ)ಯೂ ಹುಟ್ಟಿದರು।

Verse 4

दुरुक्तौ कलिराधत्त भयं मृत्युं च सत्तम । तयोश्च मिथुनं जज्ञे यातना निरयस्तथा ॥ ४ ॥

ಹೇ ಸತ್ತಮನೇ! ಕಲಿ ಮತ್ತು ದುರ್ವಚನಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ‘ಮೃತ್ಯು’ ಮತ್ತು ‘ಭೀತಿ’ ಜನಿಸಿದವು. ಮೃತ್ಯು-ಭೀತಿಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ‘ಯಾತನಾ’ ಮತ್ತು ‘ನಿರಯ’ (ನರಕ) ಹುಟ್ಟಿದವು.

Verse 5

सङ्ग्रहेण मयाख्यात: प्रतिसर्गस्तवानघ । त्रि: श्रुत्वैतत्पुमान् पुण्यं विधुनोत्यात्मनो मलम् ॥ ५ ॥

ಹೇ ಅನಘನೇ! ನಾನು ಪ್ರತಿಸರ್ಗವನ್ನು (ಪ್ರಳಯದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು) ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆನು. ಇದನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಕೇಳುವವನು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಪಾಪಮಲಿನತೆಯನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ.

Verse 6

अथात: कीर्तये वंशं पुण्यकीर्ते: कुरूद्वह । स्वायम्भुवस्यापि मनोर्हरेरंशांशजन्मन: ॥ ६ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೇ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಈಗ ನಾನು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುನ ವಂಶವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವನು ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯ ಅಂಶಾಂಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು.

Verse 7

प्रियव्रतोत्तानपादौ शतरूपापते: सुतौ । वासुदेवस्य कलया रक्षायां जगत: स्थितौ ॥ ७ ॥

ಶತರೂಪೆಯಿಂದ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು—ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದ—ಜನಿಸಿದರು. ವಾಸುದೇವನ ಕಲಾಂಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 8

जाये उत्तानपादस्य सुनीति: सुरुचिस्तयो: । सुरुचि: प्रेयसी पत्युर्नेतरा यत्सुतो ध्रुव: ॥ ८ ॥

ಉತ್ತಾನಪಾದನಿಗೆ ಎರಡು ರಾಣಿಯರು—ಸುನೀತಿ ಮತ್ತು ಸುರುಚಿ. ಸುರುಚಿ ರಾಜನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯಳಾಗಿದ್ದಳು; ಇನ್ನೊಬ್ಬಳಾದ ಸುನೀತಿಗೆ ಧ್ರುವನೆಂಬ ಪುತ್ರನಿದ್ದರೂ ಅವಳು ರಾಜನ ಮೆಚ್ಚಿನವಳಲ್ಲ.

Verse 9

एकदा सुरुचे: पुत्रमङ्कमारोप्य लालयन् । उत्तमं नारुरुक्षन्तं ध्रुवं राजाभ्यनन्दत ॥ ९ ॥

ಒಮ್ಮೆ ಉತ್ತಾನಪಾದ ಮಹಾರಾಜನು ಸುರುಚಿಯ ಮಗನಾದ ಉತ್ತಮ ನನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುದ್ದಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆಗ ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ತಂದೆಯ ತೊಡೆಯನ್ನೇರಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದರೆ ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಆದರಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 10

तथा चिकीर्षमाणं तं सपत्‍न्यास्तनयं ध्रुवम् । सुरुचि: श‍ृण्वतो राज्ञ: सेर्ष्यमाहातिगर्विता ॥ १० ॥

ಬಾಲಕ ಧ್ರುವನು ತಂದೆಯ ತೊಡೆಯನ್ನೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಮಲತಾಯಿ ಸುರುಚಿಯು ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನಿಂದ, ರಾಜನಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವಂತೆ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮಾತನಾಡತೊಡಗಿದಳು.

Verse 11

न वत्स नृपतेर्धिष्ण्यं भवानारोढुमर्हति । न गृहीतो मया यत्त्वं कुक्षावपि नृपात्मज: ॥ ११ ॥

ರಾಣಿ ಸುರುಚಿಯು ಧ್ರುವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: ಮಗು, ನೀನು ರಾಜನ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ತೊಡೆಯನ್ನಾಗಲಿ ಏರಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ನೀನು ರಾಜನ ಮಗನೇ ಆದರೂ, ನನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಿಸದ ಕಾರಣ, ತಂದೆಯ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ನಿನಗೆ ಅರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲ.

Verse 12

बालोऽसि बत नात्मानमन्यस्त्रीगर्भसम्भृतम् । नूनं वेद भवान् यस्य दुर्लभेऽर्थे मनोरथ: ॥ १२ ॥

ಎಲೈ ಮಗುವೇ, ನೀನು ನನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಿಸದೆ ಬೇರೊಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರುವೆ ಎಂಬುದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಪೂರೈಸಲಾಗದ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ನೀನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ.

Verse 13

तपसाराध्य पुरुषं तस्यैवानुग्रहेण मे । गर्भे त्वं साधयात्मानं यदीच्छसि नृपासनम् ॥ १३ ॥

ನೀನು ರಾಜನ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಲು ಬಯಸುವುದಾದರೆ, ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲು ದೇವೋತ್ತಮ ಪರಮ ಪುರುಷನಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸು, ನಂತರ ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು.

Verse 14

मैत्रेय उवाच मातु: सपत्‍न्या: स दुरुक्तिविद्ध: श्वसन् रुषा दण्डहतो यथाहि: । हित्वा मिषन्तं पितरं सन्नवाचं जगाम मातु: प्ररुदन् सकाशम् ॥ १४ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸವತಿ ತಾಯಿಯ ದುರ್ವಚನಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಧ್ರುವನು, ದಂಡದಿಂದ ಹೊಡೆದ ಹಾವಿನಂತೆ ಕೋಪದಿಂದ ಭಾರವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಿದನು. ತಂದೆ ಮೌನವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದೆ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅರಮನೆ ತೊರೆದು ಅಳುತ್ತಾ ತಾಯಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 15

तं नि:श्वसन्तं स्फुरिताधरोष्ठं सुनीतिरुत्सङ्ग उदूह्य बालम् । निशम्य तत्पौरमुखान्नितान्तं सा विव्यथे यद्गदितं सपत्‍न्या ॥ १५ ॥

ಧ್ರುವನು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ, ಕೋಪದಿಂದ ತುಟಿಗಳು ನಡುಗುತ್ತಾ, ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಣಿ ಸುನೀತಿ ಅವನನ್ನು ಮಡಿಲಿಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಳು. ಸುರೂಚಿಯ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಅರಮನೆಯವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ಸುನೀತಿ ಬಹಳ ವ್ಯಥಿತಳಾದಳು.

Verse 16

सोत्सृज्य धैर्यं विललाप शोक दावाग्निना दावलतेव बाला । वाक्यं सपत्‍न्या: स्मरती सरोज श्रिया द‍ृशा बाष्पकलामुवाह ॥ १६ ॥

ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸುನೀತಿ ಶೋಕದಿಂದ ವಿಲಪಿಸಿದಳು; ದುಃಖದ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ಎಲೆಯಂತೆ ಅವಳು ಕಲುಷಿತಳಾದಳು. ಸವತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅವಳ ಕಮಲಮುಖ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 17

दीर्घं श्वसन्ती वृजिनस्य पार- मपश्यती बालकमाह बाला । मामङ्गलं तात परेषु मंस्था भुङ्क्ते जनो यत्परदु:खदस्तत् ॥ १७ ॥

ಅವಳೂ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ, ಈ ದುಃಖದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಅವಳು ಬಾಲಕನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—ಮಗನೇ, ಇತರರ ಅಶುಭವನ್ನು ಬಯಸಬೇಡ; ಪರರಿಗೆ ದುಃಖ ಕೊಡುವವನು ಕೊನೆಗೆ ಅದೇ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

सत्यं सुरुच्याभिहितं भवान्मे यद्दुर्भगाया उदरे गृहीत: । स्तन्येन वृद्धश्च विलज्जते यां भार्येति वा वोढुमिडस्पतिर्माम् ॥ १८ ॥

ಸುನೀತಿ ಹೇಳಿದಳು—ಮಗನೇ, ಸುರೂಚಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಸತ್ಯವೇ. ನಿನ್ನ ತಂದೆ ರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ದಾಸಿಯಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; ನನ್ನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಅವನಿಗೆ ಲಜ್ಜೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ದುರ್ಭಾಗ್ಯವತಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಅವಳ ಹಾಲಿನಿಂದಲೇ ಬೆಳೆದವನು ಎಂಬುದೂ ಸತ್ಯ.

Verse 19

आतिष्ठ तत्तात विमत्सरस्त्वम् उक्तं समात्रापि यदव्यलीकम् । आराधयाधोक्षजपादपद्मं यदीच्छसेऽध्यासनमुत्तमो यथा ॥ १९ ॥

ಮಗನೇ, ಅಸೂಯೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರು. ಸೌತಮ್ಮ ಸುರೂಚಿ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದುದೂ ಸತ್ಯವೇ. ಉತ್ತಮನಂತೆ ಸಿಂಹಾಸನ ಬಯಸಿದರೆ, ತಕ್ಷಣ ಅಧೋಕ್ಷಜ ಭಗವಂತನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸು.

Verse 20

यस्याङ्‌घ्रि पद्मं परिचर्य विश्व विभावनायात्तगुणाभिपत्ते: । अजोऽध्यतिष्ठत्खलु पारमेष्ठ्यं पदं जितात्मश्वसनाभिवन्द्यम् ॥ २० ॥

ಯಾರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಸೇವೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಗುಣಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೋ, ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅಜನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಪದವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನಿಯಮಿಸುವ ಮಹಾಯೋಗಿಗಳೂ ಅವನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 21

तथा मनुर्वो भगवान् पितामहो यमेकमत्या पुरुदक्षिणैर्मखै: । इष्ट्वाभिपेदे दुरवापमन्यतो भौमं सुखं दिव्यमथापवर्ग्यम् ॥ २१ ॥

ಅದೇ ರೀತಿ ನಿನ್ನ ತಾತ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಅಪಾರ ದಾನ ನೀಡಿದನು; ಏಕನಿಷ್ಠ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಅವನು ಭೌಮಸুখದ ಪರಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ, ನಂತರ ದೇವಪೂಜೆಯಿಂದ ದುರ್ಲಭವಾದ ಅಪವರ್ಗ—ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ—ಪಡೆದನು.

Verse 22

तमेव वत्साश्रय भृत्यवत्सलं मुमुक्षुभिर्मृग्यपदाब्जपद्धतिम् । अनन्यभावे निजधर्मभाविते मनस्यवस्थाप्य भजस्व पूरुषम् ॥ २२ ॥

ಮಗನೇ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಆ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸು. ಜನ್ಮಮರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಶರಣನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನ ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಅನನ್ಯಭಾವದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಿರಂತರ ಭಜಿಸು.

Verse 23

नान्यं तत: पद्मपलाशलोचनाद् दु:खच्छिदं ते मृगयामि कञ्चन । यो मृग्यते हस्तगृहीतपद्मया श्रियेतरैरङ्ग विमृग्यमाणया ॥ २३ ॥

ಧ್ರುವನೇ, ನಿನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವವನು ಕಮಲದಳದಂತೆ ಕಣ್ಣುಳ್ಳ ಭಗವಂತನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಮಲ ಹಿಡಿದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ಸದಾ ಪ್ರಭುವಿನ ಸೇವೆಗೆ ಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 24

मैत्रेय उवाच एवं सञ्जल्पितं मातुराकर्ण्यार्थागमं वच: । सन्नियम्यात्मनात्मानं निश्चक्राम पितु: पुरात् ॥ २४ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ತಾಯಿ ಸುನೀತಿಯ ಗುರಿಸಾಧಕ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ ಧ್ರುವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ತಂದೆಯ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟನು।

Verse 25

नारदस्तदुपाकर्ण्य ज्ञात्वा तस्य चिकीर्षितम् । स्पृष्ट्वा मूर्धन्यघघ्नेन पाणिना प्राह विस्मित: ॥ २५ ॥

ನಾರದನು ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಧ್ರುವನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿದು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು. ಅವನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಪಾಪನಾಶಕ ಕೈಯಿಂದ ಬಾಲಕನ ತಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 26

अहो तेज: क्षत्रियाणां मानभङ्गममृष्यताम् । बालोऽप्ययं हृदा धत्ते यत्समातुरसद्वच: ॥ २६ ॥

ಅಹೋ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ತೇಜಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ! ಅವರು ಮಾನಭಂಗವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರರು. ನೋಡಿ, ಈ ಬಾಲಕನೂ ಸಹ ಸವತಿ ತಾಯಿಯ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ತಾಳಲಾರದೆ ಇದ್ದಾನೆ।

Verse 27

नारद उवाच नाधुनाप्यवमानं ते सम्मानं वापि पुत्रक । लक्षयाम: कुमारस्य सक्तस्य क्रीडनादिषु ॥ २७ ॥

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಮಗನೇ, ಈಗಲೂ ನಿನ್ನ ಅವಮಾನವೋ ಸನ್ಮಾನವೋ ನನಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಆಟ-ಪಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಕುಮಾರ; ಹಾಗಿರಲು ಅವಮಾನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಕಳವಳ?

Verse 28

विकल्पे विद्यमानेऽपि न ह्यसन्तोषहेतव: । पुंसो मोहमृते भिन्ना यल्लोके निजकर्मभि: ॥ २८ ॥

ಧ್ರುವಾ, ಆಯ್ಕೆಗಳು ಇದ್ದರೂ ಅಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಅಸಂತೋಷವು ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣ; ಜೀವನು ಪೂರ್ವಕರ್ಮಗಳ ಅಧೀನ, ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭೋಗ ಅಥವಾ ದುಃಖಕ್ಕಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 29

परितुष्येत्ततस्तात तावन्मात्रेण पूरुष: । दैवोपसादितं यावद्वीक्ष्येश्वरगतिं बुध: ॥ २९ ॥

ಓ ತಾತ! ಪುರುಷನು ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತನಾಗಿರಬೇಕು. ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಭಗವಂತನ ಅದ್ಭುತ ಗತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಪರಮ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅನುಕೂಲವಾಗಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಲಿ ಬಂದದ್ದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.

Verse 30

अथ मात्रोपदिष्टेन योगेनावरुरुत्ससि । यत्प्रसादं स वै पुंसां दुराराध्यो मतो मम ॥ ३० ॥

ಈಗ ನೀನು ತಾಯಿಯ ಉಪದೇಶದಂತೆ ಯೋಗಧ್ಯಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೀ; ಕೇವಲ ಭಗವಂತನ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ.

Verse 31

मुनय: पदवीं यस्य नि:सङ्गेनोरुजन्मभि: । न विदुर्मृगयन्तोऽपि तीव्रयोगसमाधिना ॥ ३१ ॥

ನಾರದ ಮುನಿಯು ಮುಂದುವರೆದು: ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳ ಕಾಲ ಆಸಕ್ತಿರಹಿತರಾಗಿ, ತೀವ್ರ ಯೋಗಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಹಲವು ವಿಧದ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅನೇಕ ಯೋಗಿಗಳು ಭಗವದ್-ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 32

अतो निवर्ततामेष निर्बन्धस्तव निष्फल: । यतिष्यति भवान् काले श्रेयसां समुपस्थिते ॥ ३२ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯ ಬಾಲಕ, ಈ ಹಠವು ವ್ಯರ್ಥ; ಇದು ಫಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗು. ನೀನು ದೊಡ್ಡವನಾದಾಗ, ಭಗವಂತನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಇಂತಹ ಯೋಗಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆಗ ಮಾಡು.

Verse 33

यस्य यद्दैवविहितं स तेन सुखदु:खयो: । आत्मानं तोषयन्देही तमस: पारमृच्छति ॥ ३३ ॥

ಯಾರಿಗೆ ದೈವವು ಏನನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದೋ, ದೇಹಧಾರಿಯು ಅದನ್ನು ಸುಖವಾಗಲಿ ದುಃಖವಾಗಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತನ್ನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಸಹಿಸುವವನು ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟುತ್ತಾನೆ.

Verse 34

गुणाधिकान्मुदं लिप्सेदनुक्रोशं गुणाधमात् । मैत्रीं समानादन्विच्छेन्न तापैरभिभूयते ॥ ३४ ॥

ತನ್ನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗುಣವಂತನನ್ನು ಕಂಡರೆ ಹರ್ಷಿಸಬೇಕು; ಕಡಿಮೆ ಗುಣವಂತನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಬೇಕು; ಸಮಾನನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ತ್ರಿವಿಧ ದುಃಖಗಳು ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 35

ध्रुव उवाच सोऽयं शमो भगवता सुखदु:खहतात्मनाम् । दर्शित: कृपया पुंसां दुर्दर्शोऽस्मद्विधैस्तु य: ॥ ३५ ॥

ಧ್ರುವನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಿಯ ನಾರದಜೀ, ಸುಖದುಃಖಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಅಶಾಂತವಾದ ಹೃದಯಗಳಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ನೀವು ಕೃಪೆಯಿಂದ ತಿಳಿಸಿದ ಉಪದೇಶ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಆದರೆ ನಾನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಈ ತತ್ತ್ವಬೋಧನೆ ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 36

अथापि मेऽविनीतस्य क्षात्‍त्रं घोरमुपेयुष: । सुरुच्या दुर्वचोबाणैर्न भिन्ने श्रयते हृदि ॥ ३६ ॥

ಆದರೂ ಪ್ರಭು, ನಿಮ್ಮ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ನಾನು ಅವಿನೀತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಇದು ನನ್ನ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾರಣ ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ಉಗ್ರವಾಗಿದೆ. ಸುರೂಚಿಯ ಕಠಿಣ ವಚನಬಾಣಗಳು ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಹಿತೋಪದೇಶ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 37

पदं त्रिभुवनोत्कृष्टं जिगीषो: साधु वर्त्म मे । ब्रूह्यस्मत्पितृभिर्ब्रह्मन्नन्यैरप्यनधिष्ठितम् ॥ ३७ ॥

ಓ ಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಾರೂ—ನನ್ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರೂ ಸಹ—ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಾನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಜೀವನಲಕ್ಷ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ಸತ್ಯವಾದ ಸದುಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೇಳಿ.

Verse 38

नूनं भवान्भगवतो योऽङ्गज: परमेष्ठिन: । वितुदन्नटते वीणां हिताय जगतोऽर्कवत् ॥ ३८ ॥

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀವು ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನ ಯೋಗ್ಯ ಪುತ್ರ. ನೀವು ವೀಣೆಯನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೀರಿ.

Verse 39

मैत्रेय उवाच इत्युदाहृतमाकर्ण्य भगवान्नारदस्तदा । प्रीत: प्रत्याह तं बालं सद्वाक्यमनुकम्पया ॥ ३९ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ನಾರದ ಮುನಿಯು ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಹೇತುಕ ಕೃಪೆಯನ್ನು ತೋರಲು ಆ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದನು।

Verse 40

नारद उवाच जनन्याभिहित: पन्था: स वै नि:श्रेयसस्य ते । भगवान् वासुदेवस्तं भज तं प्रवणात्मना ॥ ४० ॥

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ತಾಯಿ ಸುನೀತಿಯು ತಿಳಿಸಿದ ಮಾರ್ಗವೇ ನಿನಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ದಾರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿನಯಭಾವದಿಂದ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಭಜಿಸು।

Verse 41

धर्मार्थकाममोक्षाख्यं य इच्छेच्छ्रेय आत्मन: । एकं ह्येव हरेस्तत्र कारणं पादसेवनम् ॥ ४१ ॥

ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ—ಈ ನಾಲ್ಕರ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಕಮಲಪಾದಸೇವೆ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ।

Verse 42

तत्तात गच्छ भद्रं ते यमुनायास्तटं शुचि । पुण्यं मधुवनं यत्र सान्निध्यं नित्यदा हरे: ॥ ४२ ॥

ಆದುದರಿಂದ ಮಗನೇ, ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ. ನೀನು ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಪವಿತ್ರ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಅಲ್ಲಿ ‘ಮಧುವನ’ ಎಂಬ ಪುಣ್ಯವನವಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯ ನಿತ್ಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಿದೆ।

Verse 43

स्‍नात्वानुसवनं तस्मिन् कालिन्द्या: सलिले शिवे । कृत्वोचितानि निवसन्नात्मन: कल्पितासन: ॥ ४३ ॥

ಕಾಲಿಂದಿ (ಯಮುನಾ)ಯ ಶುಭ್ರ, ಮಂಗಳಕರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಮೂರು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡು. ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗದ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಅಗತ್ಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೋ।

Verse 44

प्राणायामेन त्रिवृता प्राणेन्द्रियमनोमलम् । शनैर्व्युदस्याभिध्यायेन्मनसा गुरुणा गुरुम् ॥ ४४ ॥

ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತ್ರಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಾಣ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು. ಎಲ್ಲ ಭೌತಿಕ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ತೊಳೆದು, ಮಹಾಧೈರ್ಯದಿಂದ ಪರಮ ಪುರುಷ ಭಗವಂತನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡು.

Verse 45

प्रसादाभिमुखं शश्वत्प्रसन्नवदनेक्षणम् । सुनासं सुभ्रुवं चारुकपोलं सुरसुन्दरम् ॥ ४५ ॥

ಭಗವಂತನ ಮುಖವು ಸದಾ ಪ್ರಸಾದಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿದೆ; ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮುಖಮಂಡಲ ಎಂದಿಗೂ ಅಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣದು, ಭಕ್ತರಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಸುಂದರ ನಾಸಿಕೆ, ಭ್ರೂಗಳು, ಕಪೋಲಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಲಲಾಟವು ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮನೋಹರವಾಗಿದೆ.

Verse 46

तरुणं रमणीयाङ्गमरुणोष्ठेक्षणाधरम् । प्रणताश्रयणं नृम्णं शरण्यं करुणार्णवम् ॥ ४६ ॥

ನಾರದ ಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವಂತನ ರೂಪವು ಸದಾ ಯೌವನಮಯ; ಅವನ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಸುಗಠಿತವಾಗಿದ್ದು ದೋಷರಹಿತ. ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತುಟಿಗಳು ಉದಯಸೂರ್ಯನಂತೆ ಅರుణವರ್ಣ. ಶರಣಾಗತನಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಲು ಅವನು ಸದಾ ಸಿದ್ಧ; ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಶರಣಾಗತರ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಲು ಅವನು ಯೋಗ್ಯನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಕರುಣೆಯ ಮಹಾಸಾಗರ.

Verse 47

श्रीवत्साङ्कं घनश्यामं पुरुषं वनमालिनम् । शङ्खचक्रगदापद्मैरभिव्यक्तचतुर्भुजम् ॥ ४७ ॥

ಭಗವಂತನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆ ಇದೆ; ಅವನ ವರ್ಣ ಘನಶ್ಯಾಮ. ಅವನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪುರುಷನು, ವನಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳು ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದಾ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಶೋಭಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 48

किरीटिनं कुण्डलिनं केयूरवलयान्वितम् । कौस्तुभाभरणग्रीवं पीतकौशेयवाससम् ॥ ४८ ॥

ಪರಮ ಪುರುಷ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹವು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ರತ್ನಜಡಿತ ಕಿರೀಟ, ಕುಂಡಲಗಳು, ಹಾರಗಳು, ಕೇಯೂರಗಳು ಮತ್ತು ಬಳೆಗಳು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅವನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಹಳದಿ ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 49

काञ्चीकलापपर्यस्तं लसत्काञ्चननूपुरम् । दर्शनीयतमं शान्तं मनोनयनवर्धनम् ॥ ४९ ॥

ಪ್ರಭುವಿನ ಕಟಿಯಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಘಂಟಿಕೆಗಳ ಕಂಚಿ ಮಿನುಗುತ್ತದೆ; ಅವರ ಕಮಲಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ನೂಪುರಗಳು ನಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರ ದೇಹಲಾವಣ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ; ಅವರು ಸದಾ ಶಾಂತ, ಸ್ಥಿರ, ಕಣ್ಣು-ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದದಾಯಕರು.

Verse 50

पद्‌भ्यां नखमणिश्रेण्या विलसद्‌भ्यां समर्चताम् । हृत्पद्मकर्णिकाधिष्ण्यमाक्रम्यात्मन्यवस्थितम् ॥ ५० ॥

ನಿಜ ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹೃದಯಕಮಲದ ಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಭಗವಂತನ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕಮಲಪಾದಗಳ ರತ್ನಸಮಾನ ನಖಗಳು ಮಿನುಗಿ, ಆರಾಧ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 51

स्मयमानमभिध्यायेत्सानुरागावलोकनम् । नियतेनैकभूतेन मनसा वरदर्षभम् ॥ ५१ ॥

ಭಕ್ತನು ಸದಾ ನಗುನಗುತ್ತಾ, ಪ್ರೀತಿಭರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭಕ್ತನ ಕಡೆ ನೋಡುವ ಭಗವಂತನ ಆ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ನಿಯಮಿತ, ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಪರಮಪುರುಷನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೋಡುವನು.

Verse 52

एवं भगवतो रूपं सुभद्रं ध्यायतो मन: । निर्वृत्या परया तूर्णं सम्पन्नं न निवर्तते ॥ ५२ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸದಾ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಭಗವಂತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವವನು ಶೀಘ್ರವೇ ಭೌತಿಕ ಕಲ್ಮಷದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಭಗವಂತನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 53

जपश्च परमो गुह्य: श्रूयतां मे नृपात्मज । यं सप्तरात्रं प्रपठन्पुमान् पश्यति खेचरान् ॥ ५३ ॥

ಓ ರಾಜಕುಮಾರನೇ, ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವ ಪರಮ ಗುಹ್ಯ ಜಪಮಂತ್ರವನ್ನು ಕೇಳು. ಯಾರು ಏಳು ರಾತ್ರಿಗಳು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಸಿದ್ಧಪುರುಷರನ್ನು ಕಾಣಬಲ್ಲರು.

Verse 54

ॐ नमो भगवते वासुदेवाय । मन्त्रेणानेन देवस्य कुर्याद् द्रव्यमयीं बुध: । सपर्यां विविधैर्द्रव्यैर्देशकालविभागवित् ॥ ५४ ॥

“ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ವಾಸುದೇವಾಯ” ಇದು ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರ. ದೇಶ‑ಕಾಲವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಭಕ್ತನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದ್ರವ್ಯಮಯ ವಿಗ್ರಹಾರಾಧನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಯಂತೆ ಪುಷ್ಪ‑ಫಲ‑ನೈವೇದ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 55

सलिलै: शुचिभिर्माल्यैर्वन्यैर्मूलफलादिभि: । शस्ताङ्कुरांशुकैश्चार्चेत्तुलस्या प्रियया प्रभुम् ॥ ५५ ॥

ಶುದ್ಧ ಜಲ, ಪವಿತ್ರ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳು, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಮೂಲ‑ಫಲಾದಿಗಳು, ಹೊಸ ಮೊಗ್ಗುಗಳು, ಹೂವಿನ ಕಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಮರದ ತೊಗಟೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅತಿಪ್ರಿಯವಾದ ತುಳಸೀ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 56

लब्ध्वा द्रव्यमयीमर्चां क्षित्यम्ब्वादिषु वार्चयेत् । आभृतात्मा मुनि: शान्तो यतवाङ्‌मितवन्यभुक् ॥ ५६ ॥

ಮಣ್ಣು, ನೀರು, ಮರ, ಲೋಹ ಇತ್ಯಾದಿ ಭೌತಿಕ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಭಗವಂತನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಅದನ್ನು ಪೂಜಿಸಬಹುದು. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು‑ನೀರಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ರೂಪ ಮಾಡಿ ಮೇಲ್ಕಂಡ ವಿಧಿಯಂತೆ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವಿರುವ ಭಕ್ತನು ಶಾಂತನಾಗಿ, ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಫಲ‑ಶಾಕಗಳಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತನಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 57

स्वेच्छावतारचरितैरचिन्त्यनिजमायया । करिष्यत्युत्तमश्लोकस्तद् ध्यायेद्‌धृदयङ्गमम् ॥ ५७ ॥

ಪ್ರಿಯ ಧ್ರುವಾ! ದೇವಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಮಂತ್ರಜಪ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕನಾದ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಅಚಿಂತ್ಯ ಸ್ವಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ವಿವಿಧ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ದಿವ್ಯ ಲೀಲಾಚರಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸು.

Verse 58

परिचर्या भगवतो यावत्य: पूर्वसेविता: । ता मन्त्रहृदयेनैव प्रयुञ्‍ज्यान्मन्त्रमूर्तये ॥ ५८ ॥

ಹಿಂದಿನ ಭಕ್ತರು ಹೇಗೆ ಭಗವಂತನ ಪರಿಚರ್ಯಾ‑ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದಾರೋ ಹಾಗೆಯೇ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಹೃದಯದಿಂದ, ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಅಭಿನ್ನನಾದ ಭಗವಂತ—ಮಂತ್ರಮೂರ್ತಿ—ಯನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲೇ ಜಪದ ಮೂಲಕ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 59

एवं कायेन मनसा वचसा च मनोगतम् । परिचर्यमाणो भगवान् भक्तिमत्परिचर्यया ॥ ५९ ॥ पुंसाममायिनां सम्यग्भजतां भाववर्धन: । श्रेयो दिशत्यभिमतं यद्धर्मादिषु देहिनाम् ॥ ६० ॥

ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸೇವಿಸುವವನಿಗೆ, ಭಗವಾನ್ ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಫಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 60

एवं कायेन मनसा वचसा च मनोगतम् । परिचर्यमाणो भगवान् भक्तिमत्परिचर्यया ॥ ५९ ॥ पुंसाममायिनां सम्यग्भजतां भाववर्धन: । श्रेयो दिशत्यभिमतं यद्धर्मादिषु देहिनाम् ॥ ६० ॥

ನಿಷ್ಕಪಟವಾಗಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಭಜಿಸುವವರ ಭಾವವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಭಗವಾನ್, ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷ—ಯಾವುದು ಇಷ್ಟವೋ ಅದನ್ನೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಾಗಿ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 61

विरक्तश्चेन्द्रियरतौ भक्तियोगेन भूयसा । तं निरन्तरभावेन भजेताद्धा विमुक्तये ॥ ६१ ॥

ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರನಾದವನು ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗದಲ್ಲಿ ವಿರಕ್ತನಾಗಿ, ಬಲವಾದ ಭಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ ನಿರಂತರ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಭಜಿಸಬೇಕು।

Verse 62

इत्युक्तस्तं परिक्रम्य प्रणम्य च नृपार्भक: । ययौ मधुवनं पुण्यं हरेश्चरणचर्चितम् ॥ ६२ ॥

ನಾರದ ಮುನಿಯ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜಕುಮಾರ ಧ್ರುವನು ಅವರನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹರಿಯ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಧುವನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 63

तपोवनं गते तस्मिन्प्रविष्टोऽन्त:पुरं मुनि: । अर्हितार्हणको राज्ञा सुखासीन उवाच तम् ॥ ६३ ॥

ಧ್ರುವನು ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೋದ ನಂತರ ನಾರದ ಮುನಿಯು ಅರಮನೆಯ ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ರಾಜನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ಅವರು ಸುಖಾಸೀನರಾಗಿ ರಾಜನಿಗೆ ಮಾತಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 64

नारद उवाच राजन् किं ध्यायसे दीर्घं मुखेन परिशुष्यता । किं वा न रिष्यते कामो धर्मो वार्थेन संयुत: ॥ ६४ ॥

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಏನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ? ನಿನ್ನ ಮುಖ ಒಣಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಅಡ್ಡಿಯೇ, ಅಥವಾ ಅರ್ಥಸಹಿತ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಕಾಮ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ?

Verse 65

राजोवाच सुतो मे बालको ब्रह्मन् स्त्रैणेनाकरुणात्मना । निर्वासित: पञ्चवर्ष: सह मात्रा महान्कवि: ॥ ६५ ॥

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಹೆಂಡತಿಯ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಪತಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದ ಹೃದಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಐದು ವರ್ಷದ ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಅವನ ತಾಯಿಯೊಡನೆ ನಾಡುಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆನು; ಅವನು ಮಹಾತ್ಮನೂ ಮಹಾನ್ ಭಕ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 66

अप्यनाथं वने ब्रह्मन्मा स्मादन्त्यर्भकं वृका: । श्रान्तं शयानं क्षुधितं परिम्‍लानमुखाम्बुजम् ॥ ६६ ॥

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನನ್ನ ಮಗನ ಮುಖ ಕಮಲದಂತೆ ಇತ್ತು. ಅವನ ದುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಾನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಹಸಿದವನಾಗಿ, ದಣಿದು ಎಲ್ಲೋ ಮಲಗಿರಬಹುದು; ಮ್ಲಾನ ಕಮಲಮುಖನಾದ ಅವನನ್ನು ತೋಳಗಳು ತಿನ್ನಬಾರದು.

Verse 67

अहो मे बत दौरात्म्यं स्त्रीजितस्योपधारय । योऽङ्कं प्रेम्णारुरुक्षन्तं नाभ्यनन्दमसत्तम: ॥ ६७ ॥

ಅಯ್ಯೋ! ಹೆಂಡತಿಯಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನನ್ನ ದುಷ್ಟತನವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಮಡಿಲೇರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಈ ನೀಚನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಸ्नेಹದಿಂದ ತಟ್ಟಲಿಲ್ಲ—ಎಷ್ಟು ಕಠೋರಹೃದಯನು ನಾನು!

Verse 68

नारद उवाच मा मा शुच: स्वतनयं देवगुप्तं विशाम्पते । तत्प्रभावमविज्ञाय प्रावृङ्क्ते यद्यशो जगत् ॥ ६८ ॥

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸಬೇಡ. ಅವನು ಭಗವಂತನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ನೀನು ಅವನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ, ಅವನ ಕೀರ್ತಿ ಈಗಾಗಲೇ ಲೋಕವೆಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುತ್ತಿದೆ.

Verse 69

सुदुष्करं कर्म कृत्वा लोकपालैरपि प्रभु: । ऐष्यत्यचिरतो राजन् यशो विपुलयंस्तव ॥ ६९ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥನು. ಲೋಕಪಾಲರಿಗೂ ದುಷ್ಕರವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅವನು ನೆರವೇರಿಸುವನು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವನು; ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ಹರಡುವನು.

Verse 70

मैत्रेय उवाच इति देवर्षिणा प्रोक्तं विश्रुत्य जगतीपति: । राजलक्ष्मीमनाद‍ृत्य पुत्रमेवान्वचिन्तयत् ॥ ७० ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಜಗತೀಪತಿ ಉತ್ತಾನಪಾದನು ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಧ್ರುವನನ್ನೇ ಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 71

तत्राभिषिक्त: प्रयतस्तामुपोष्य विभावरीम् । समाहित: पर्यचरद‍ृष्यादेशेन पूरुषम् ॥ ७१ ॥

ಮಧುವನದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಉಪವಾಸವಿದ್ದನು. ನಂತರ ಮಹರ್ಷಿ ನಾರದನ ಆದೇಶದಂತೆ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ ಪರಮಪುರುಷನಾದ ಭಗವಂತನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು.

Verse 72

त्रिरात्रान्ते त्रिरात्रान्ते कपित्थबदराशन: । आत्मवृत्त्यनुसारेण मासं निन्येऽर्चयन्हरिम् ॥ ७२ ॥

ಮೊದಲ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ಪ್ರತಿ ಮೂರನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಕಪಿತ್ಥ ಮತ್ತು ಬದರಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ದೇಹಧಾರಣೆಗೆ ತಿಂದನು. ಹೀಗೆ ಹರಿಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಕಳೆಯಿತು.

Verse 73

द्वितीयं च तथा मासं षष्ठे षष्ठेऽर्भको दिने । तृणपर्णादिभि: शीर्णै: कृतान्नोऽभ्यर्चयन्विभुम् ॥ ७३ ॥

ಎರಡನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಬಾಲಕ ಧ್ರುವನು ಪ್ರತಿ ಆರನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಆಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು; ಆಹಾರವಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಅವನು ವಿಭುವಾದ ಭಗವಂತನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು.

Verse 74

तृतीयं चानयन्मासं नवमे नवमेऽहनि । अब्भक्ष उत्तमश्लोकमुपाधावत्समाधिना ॥ ७४ ॥

ಮೂರನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನ ಮಾತ್ರ ನೀರು ಕುಡಿದನು. ಹೀಗೆ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕ ಭಗವಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು.

Verse 75

चतुर्थमपि वै मासं द्वादशे द्वादशेऽहनि । वायुभक्षो जितश्वासो ध्यायन्देवमधारयत् ॥ ७५ ॥

ನಾಲ್ಕನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹನ್ನೆರಡನೇ ದಿನ ಮಾತ್ರ ವಾಯುವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಶ್ವಾಸನಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತದಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಿದನು.

Verse 76

पञ्चमे मास्यनुप्राप्ते जितश्वासो नृपात्मज: । ध्यायन् ब्रह्म पदैकेन तस्थौ स्थाणुरिवाचल: ॥ ७६ ॥

ಐದನೇ ತಿಂಗಳು ಬಂದಾಗ ರಾಜಪುತ್ರ ಧ್ರುವನು ಶ್ವಾಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದನು. ಅವನು ಒಂದೇ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಂಬದಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿ ನಿಂತು ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು.

Verse 77

सर्वतो मन आकृष्य हृदि भूतेन्द्रियाशयम् । ध्यायन्भगवतो रूपं नाद्राक्षीत्किञ्चनापरम् ॥ ७७ ॥

ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ವಿಷಯಗಳೂ ನೆಲಸುವ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು. ಭಗವಂತನ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತೇನನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

Verse 78

आधारं महदादीनां प्रधानपुरुषेश्वरम् । ब्रह्म धारयमाणस्य त्रयो लोकाश्चकम्पिरे ॥ ७८ ॥

ಮಹತ್ತತ್ತ್ವಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಆಧಾರನಾದ, ಪ್ರಧಾನ-ಪುರುಷೇಶ್ವರನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಕಂಪಿಸಿದವು.

Verse 79

यदैकपादेन स पार्थिवार्भक स्तस्थौ तदङ्गुष्ठनिपीडिता मही । ननाम तत्रार्धमिभेन्द्रधिष्ठिता तरीव सव्येतरत: पदे पदे ॥ ७९ ॥

ರಾಜಪುತ್ರ ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ಒಂದು ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಾಗ, ಅವನ ಬೊಟ್ಟೆ ಬೆರಳಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ವಾಲಿತು; ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿದ ಆನೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯನ್ನು ಎಡ-ಬಲ ಅಲುಗಿಸುವಂತೆ।

Verse 80

तस्मिन्नभिध्यायति विश्वमात्मनो द्वारं निरुध्यासुमनन्यया धिया । लोका निरुच्छ्‌वासनिपीडिता भृशं सलोकपाला: शरणं ययुर्हरिम् ॥ ८० ॥

ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ಅನನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನಾದ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದನು; ಅದರಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಉಸಿರಾಟ ನಿಗ್ರಹಿತವಾಗಿ, ಲೋಕಪಾಲರೊಡನೆ ದೇವತೆಗಳು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹರಿಯ ಶರಣಾದರು।

Verse 81

देवा ऊचु: नैवं विदामो भगवन् प्राणरोधं चराचरस्याखिलसत्त्वधाम्न: । विधेहि तन्नो वृजिनाद्विमोक्षं प्राप्ता वयं त्वां शरणं शरण्यम् ॥ ८१ ॥

ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಭಗವನ್! ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಆಶ್ರಯ ನೀವೇ. ಎಲ್ಲರ ಪ್ರಾಣಪ್ರವಾಹವು ನಿಗ್ರಹಿತವಾದಂತೆ ನಮಗೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತಿದೆ; ಇಂತಹುದನ್ನು ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಶರಣ್ಯನೇ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇವೆ—ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಅಪಾಯದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡು।

Verse 82

श्रीभगवानुवाच मा भैष्ट बालं तपसो दुरत्यया- न्निवर्तयिष्ये प्रतियात स्वधाम । यतो हि व: प्राणनिरोध आसी- दौत्तानपादिर्मयि सङ्गतात्मा ॥ ८२ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು: ದೇವರೆ, ಭಯಪಡಬೇಡಿ. ಉತ್ತಾನಪಾದ ರಾಜನ ಪುತ್ರನು ಈಗ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೀನನಾಗಿ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ವಿಶ್ವದ ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ನೀವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿರಿ; ನಾನು ಈ ಬಾಲಕನನ್ನು ಅವನ ದುಸ್ತರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿಲ್ಲಿಸುವೆನು।