Adhyaya 18

Verse 1

मैत्रेय उवाच इत्थं पृथुमभिष्टूय रुषा प्रस्फुरिताधरम् । पुनराहावनिर्भीता संस्तभ्यात्मानमात्मना ॥ १ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿದುರಾ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭೂದೇವಿ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದರೂ ಪೃಥು ರಾಜನು ಶಮನವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಕೋಪದಿಂದ ಅವನ ತುಟಿಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಭೂಮಿ ಭಯಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿ ರಾಜನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 2

सन्नियच्छाभिभो मन्युं निबोध श्रावितं च मे । सर्वत: सारमादत्ते यथा मधुकरो बुध: ॥ २ ॥

ಹೇ ಪ್ರಭು! ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ನಾನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸಹನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ನಾನು ದೀನಳಾದರೂ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಜೇನುಹುಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೂವಿನಿಂದ ಮಧುವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ.

Verse 3

अस्मिँल्लोकेऽथवामुष्मिन्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभि: । द‍ृष्टा योगा: प्रयुक्ताश्च पुंसां श्रेय:प्रसिद्धये ॥ ३ ॥

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮಾನವರ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿ ಮುನಿಗಳು ವಿವಿಧ ಯೋಗಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅವು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಇವೆ.

Verse 4

तानातिष्ठति य: सम्यगुपायान् पूर्वदर्शितान् । अवर: श्रद्धयोपेत उपेयान् विन्दतेऽञ्जसा ॥ ४ ॥

ಹಿಂದಿನ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತೋರಿಸಿದ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುವವನು, ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿತಿಯವನಾದರೂ ಬಯಸಿದ ಫಲಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

ताननाद‍ृत्य योऽविद्वानर्थानारभते स्वयम् । तस्य व्यभिचरन्त्यर्था आरब्धाश्च पुन: पुन: ॥ ५ ॥

ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಅಚಲ ನಿರ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸದೆ ಅಜ್ಞಾನಿ ಮನೋ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ತನ್ನದೇ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರೆ, ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮರುಮರು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 6

पुरा सृष्टा ह्योषधयो ब्रह्मणा या विशाम्पते । भुज्यमाना मया द‍ृष्टा असद्‌भिरधृतव्रतै: ॥ ६ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬೀಜಗಳು, ಬೇರುಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳು ಈಗ ಭಕ್ತಿ-ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಅಧರ್ಮಿಗಳಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ।

Verse 7

अपालितानाद‍ृता च भवद्‌भिर्लोकपालकै: । चोरीभूतेऽथ लोकेऽहं यज्ञार्थेऽग्रसमोषधी: ॥ ७ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ಲೋಕಪಾಲಕರಾದ ನಿಮ್ಮಿಂದ ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ಇಂದ್ರಿಯಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜನರು ಕಳ್ಳರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನಾನು ಮರೆಮಾಡಿದ್ದೇನೆ।

Verse 8

नूनं ता वीरुध: क्षीणा मयि कालेन भूयसा । तत्र योगेन द‍ृष्टेन भवानादातुमर्हति ॥ ८ ॥

ಬಹಳ ಕಾಲ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನನ್ನೊಳಗಿನ ಧಾನ್ಯಬೀಜಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಚಾರ್ಯರು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣ ವಿಧಾನದಿಂದ ನೀವು ತಕ್ಷಣ ಅವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿರಿ।

Verse 9

वत्सं कल्पय मे वीर येनाहं वत्सला तव । धोक्ष्ये क्षीरमयान्कामाननुरूपं च दोहनम् ॥ ९ ॥ दोग्धारं च महाबाहो भूतानां भूतभावन । अन्नमीप्सितमूर्जस्वद्भगवान् वाञ्छते यदि ॥ १० ॥

ಹೇ ವೀರ, ಭೂತಗಳ ಪಾಲಕನೇ! ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಧಾನ್ಯ ನೀಡಿಸಿ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಬೇಕೆಂದೂ, ನನ್ನಿಂದ ಹಾಲು ದೋಹಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ಯೋಗ್ಯ ಕರು, ಹಾಲು ಇಡುವ ಪಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ದೋಹಕನನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸು. ನಾನು ಕರುವಿನ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಂತಿ; ನಿನ್ನ ಆಶಯ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.

Verse 10

वत्सं कल्पय मे वीर येनाहं वत्सला तव । धोक्ष्ये क्षीरमयान्कामाननुरूपं च दोहनम् ॥ ९ ॥ दोग्धारं च महाबाहो भूतानां भूतभावन । अन्नमीप्सितमूर्जस्वद्भगवान् वाञ्छते यदि ॥ १० ॥

ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಭೂತಭಾವನನೇ! ಭಗವಂತನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಶಕ್ತಿದಾಯಕ ಅನ್ನವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ದೋಹಕನನ್ನು ನೇಮಿಸು; ಯೋಗ್ಯ ದೋಹನದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಪೋಷಣೆ ಆಗುವುದು.

Verse 11

समां च कुरु मां राजन्देववृष्टं यथा पय: । अपर्तावपि भद्रं ते उपावर्तेत मे विभो ॥ ११ ॥

ಹೇ ರಾಜನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿಸು; ಇಂದ್ರದೇವನ ಮಳೆಯ ನೀರು ಹಾಲಿನಂತೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳಲಿ. ಮಳೆಗಾಲ ಕಳೆದರೂ ಆ ತೇವ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಅದು ನಿನಗೆ ಮಂಗಳಕರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 12

इति प्रियं हितं वाक्यं भुव आदाय भूपति: । वत्सं कृत्वा मनुं पाणावदुहत्सकलौषधी: ॥ १२ ॥

ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ಹಿತಕರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಅದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುನನ್ನು ಕರುವಾಗಿಸಿ, ಭೂಮಿ-ಗೋವಿನಿಂದ ತನ್ನ ಕೈಗಳ ಅಂಜಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಿ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ದೋಹಿಸಿದನು.

Verse 13

तथापरे च सर्वत्र सारमाददते बुधा: । ततोऽन्ये च यथाकामं दुदुहु: पृथुभाविताम् ॥ १३ ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಬುದ್ಧಿವಂತರೂ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಸಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಪೃಥುವಿನ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ದೋಹಿಸಿದರು.

Verse 14

ऋषयो दुदुहुर्देवीमिन्द्रियेष्वथ सत्तम । वत्सं बृहस्पतिं कृत्वा पयश्छन्दोमयं शुचि ॥ १४ ॥

ಹೇ ಸತ್ತಮ! ಋಷಿಗಳು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಛಂದೋಮಯ ಶುದ್ಧ ವೇದಜ್ಞಾನರೂಪ ಪಯಸ್ಸನ್ನು ದೋಹಿಸಿ ವಾಣಿ-ಮನ-ಶ್ರವಣವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದರು।

Verse 15

कृत्वा वत्सं सुरगणा इन्द्रं सोममदूदुहन् । हिरण्मयेन पात्रेण वीर्यमोजो बलं पय: ॥ १५ ॥

ದೇವಗಣಗಳು ಇಂದ್ರನನ್ನು ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಹಿರಣ್ಮಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸೋಮರೂಪ ಅಮೃತಸಮಾನ ಪಯಸ್ಸನ್ನು ದೋಹಿಸಿದರು; ಅದರಿಂದ ಅವರ ವೀರ್ಯ, ಓಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು।

Verse 16

दैतेया दानवा वत्सं प्रह्लादमसुरर्षभम् । विधायादूदुहन् क्षीरमय:पात्रे सुरासवम् ॥ १६ ॥

ದಿತಿಪುತ್ರ ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಅಸುರಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಾನಾವಿಧ ಸುರಾ-ಆಸವ (ಮದ್ಯ) ರೂಪ ಪಯಸ್ಸನ್ನು ದೋಹಿಸಿದರು।

Verse 17

गन्धर्वाप्सरसोऽधुक्षन् पात्रे पद्ममये पय: । वत्सं विश्वावसुं कृत्वा गान्धर्वं मधु सौभगम् ॥ १७ ॥

ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ವಿಶ್ವಾವಸುವನ್ನು ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಪದ್ಮಮಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಯಸ್ಸನ್ನು ದೋಹಿಸಿದರು; ಆ ಪಯಸ್ಸು ಗಾಂಧರ್ವಕಲೆಯ ಮಧುರ ಗಾನ ಹಾಗೂ ಸೌಭಾಗ್ಯರೂಪ ಸೌಂದರ್ಯವಾಯಿತು।

Verse 18

वत्सेन पितरोऽर्यम्णा कव्यं क्षीरमधुक्षत । आमपात्रे महाभागा: श्रद्धया श्राद्धदेवता: ॥ १८ ॥

ಶ್ರಾದ್ಧದೇವತೆಗಳಾದ ಪಿತೃಲೋಕವಾಸಿ ಮಹಾಭಾಗರು ಆರ್ಯಮಾವನ್ನು ವತ್ಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಬೇಯಿಸದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕವ್ಯ—ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಆಹಾರ—ರೂಪ ಪಯಸ್ಸನ್ನು ದೋಹಿಸಿದರು।

Verse 19

प्रकल्प्य वत्सं कपिलं सिद्धा: सङ्कल्पनामयीम् । सिद्धिं नभसि विद्यां च ये च विद्याधरादय: ॥ १९ ॥

ನಂತರ ಸಿದ್ಧಲೋಕದ ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಧರಲೋಕದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮಹರ್ಷಿ ಕಪಿಲರನ್ನು ವತ್ಸನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಅಣಿಮಾದಿ ಸಂಕಲ್ಪಮಯ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ದೋಹನ ಮಾಡಿದರು. ವಿದ್ಯಾಧರರು ಆಕಾಶಗಮನ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 20

अन्ये च मायिनो मायामन्तर्धानाद्भुतात्मनाम् । मयं प्रकल्प्य वत्सं ते दुदुहुर्धारणामयीम् ॥ २० ॥

ಇತರ ಮಾಯಾವಿಗಳು—ಕಿಂಪುರುಷಲೋಕದ ನಿವಾಸಿಗಳು—ಅಂತರ್ಧಾನಾದಿ ಅದ್ಭುತ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ದೈತ್ಯ ಮಯನನ್ನು ವತ್ಸನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಧಾರಣಾಮಯ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ದೋಹನ ಮಾಡಿದರು; ಇದರಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಡಗಿಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಬೇರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು।

Verse 21

यक्षरक्षांसि भूतानि पिशाचा: पिशिताशना: । भूतेशवत्सा दुदुहु: कपाले क्षतजासवम् ॥ २१ ॥

ನಂತರ ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಪಿಶಾಚರು ಭೂತನಾಥ ರುದ್ರ (ಶಿವ)ರನ್ನು ವತ್ಸನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಕಪಾಲಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಾಸವ ಎಂಬ ಪಾನೀಯವನ್ನು ದೋಹನ ಮಾಡಿದರು।

Verse 22

तथाहयो दन्दशूका: सर्पा नागाश्च तक्षकम् । विधाय वत्सं दुदुहुर्बिलपात्रे विषं पय: ॥ २२ ॥

ನಂತರ ಹುಡ್ ಇರುವ ನಾಗಗಳು, ಹುಡ್ ಇಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಸರ್ಪಗಳು, ಚೇಳುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಕಾರಿ ಜೀವಿಗಳು ತಕ್ಷಕನನ್ನು ವತ್ಸನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಾಲಿನಂತೆ ವಿಷವನ್ನು ದೋಹನ ಮಾಡಿ, ಹಾವಿನ ಬಿಲಗಳನ್ನೇ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು।

Verse 23

पशवो यवसं क्षीरं वत्सं कृत्वा च गोवृषम् । अरण्यपात्रे चाधुक्षन्मृगेन्द्रेण च दंष्ट्रिण: ॥ २३ ॥ क्रव्यादा: प्राणिन: क्रव्यं दुदुहु: स्वे कलेवरे । सुपर्णवत्सा विहगाश्चरं चाचरमेव च ॥ २४ ॥

ಹಸು ಮುಂತಾದ ಚತುಷ್ಪದ ಪಶುಗಳು ಶಿವವಾಹನ ನಂದಿ ವೃಷಭನನ್ನು ವತ್ಸನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅರಣ್ಯವನ್ನೇ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಾಲಿನಂತೆ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು (ಯವಸ) ದೋಹನ ಮಾಡಿದರು. ದಂಷ್ಟ್ರಧಾರಿ ಕ್ರೂರ ಮೃಗಗಳು ಸಿಂಹವನ್ನು ವತ್ಸನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮದೇ ದೇಹವನ್ನು ಪಾತ್ರವೆಂದುಕೊಂಡು ಮಾಂಸವನ್ನು ದೋಹನ ಮಾಡಿದರು. ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗರುಡನನ್ನು ವತ್ಸನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಚರ ಕೀಟಗಳು ಹಾಗೂ ಅಚರ ತೃಣ-ವೃಕ್ಷಾದಿಗಳನ್ನು ದೋಹನ ಮಾಡಿದರು।

Verse 24

पशवो यवसं क्षीरं वत्सं कृत्वा च गोवृषम् । अरण्यपात्रे चाधुक्षन्मृगेन्द्रेण च दंष्ट्रिण: ॥ २३ ॥ क्रव्यादा: प्राणिन: क्रव्यं दुदुहु: स्वे कलेवरे । सुपर्णवत्सा विहगाश्चरं चाचरमेव च ॥ २४ ॥

ಚತುಷ್ಪಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಶಿವವಾಹನ ಗೋವೃಷಭನನ್ನು ಕರುವಾಗಿಸಿ, ಅರಣ್ಯವನ್ನೇ ಪಾತ್ರವೆಂದುಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲನ್ನು (ಯವಸ) ಹಾಲಿನಂತೆ ದೋಹಿಸಿದವು. ದಂಷ್ಟ್ರಧಾರಿ ಕ್ರೂರ ಮೃಗಗಳು ಸಿಂಹವನ್ನು ಕರುವಾಗಿಸಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಹಾಲುರೂಪವಾಗಿ ಪಡೆದವು. ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗರುಡನನ್ನು ಕರುವಾಗಿಸಿ ಚರಾಚರ—ಕೀಟಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತೃಣ—ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಾಲಿನಂತೆ ದೋಹಿಸಿದವು.

Verse 25

वटवत्सा वनस्पतय: पृथग्रसमयं पय: । गिरयो हिमवद्वत्सा नानाधातून् स्वसानुषु ॥ २५ ॥

ವನಸ್ಪತಿಗಳು ವಟವೃಕ್ಷವನ್ನು ಕರುವಾಗಿಸಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ರಸಮಯ ಪಯಸ್ಸನ್ನು ಹಾಲಿನಂತೆ ದೋಹಿಸಿದವು. ಪರ್ವತಗಳು ಹಿಮವಂತನನ್ನು ಕರುವಾಗಿಸಿ ತಮ್ಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನೇ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಾನಾವಿಧ ಧಾತು-ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಹಾಲುರೂಪವಾಗಿ ದೋಹಿಸಿದವು.

Verse 26

सर्वे स्वमुख्यवत्सेन स्वे स्वे पात्रे पृथक् पय: । सर्वकामदुघां पृथ्वीं दुदुहु: पृथुभाविताम् ॥ २६ ॥

ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಕರುಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ‘ಹಾಲು’—ಅಂದರೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು—ದೋಹಿಸಿದರು. ರಾಜ ಪೃಥುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಸರ್ವಕಾಮದುಘಾ ಆಗಿ ಅವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ, ಭೂನಿವಾಸಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 27

एवं पृथ्वादय: पृथ्वीमन्नादा: स्वन्नमात्मन: । दोहवत्सादिभेदेन क्षीरभेदं कुरूद्वह ॥ २७ ॥

ಹೇ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದುರನೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪೃಥು ಮೊದಲಾದ ಆಹಾರದಿಂದ ಬದುಕುವ ಎಲ್ಲರೂ ದೋಹನ, ಕರು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳ ಭೇದದಿಂದ ಭೂಮಿಯಿಂದ ‘ಹಾಲು’ ಎಂಬ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪಡೆದರು.

Verse 28

ततो महीपति: प्रीत: सर्वकामदुघां पृथु: । दुहितृत्वे चकारेमां प्रेम्णा दुहितृवत्सल: ॥ २८ ॥

ನಂತರ ಭೂಪತಿ ಪೃಥು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಸರ್ವಕಾಮದುಘಾ ಆಗಿದ್ದಳು. ಪುತ್ರೀವತ್ಸಲನಾದ ಪೃಥು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸ्नेಹ ತೋರಿದನು.

Verse 29

चूर्णयन् स्वधनुष्कोट्या गिरिकूटानि राजराट् । भूमण्डलमिदं वैन्य: प्रायश्चक्रे समं विभु: ॥ २९ ॥

ನಂತರ ರಾಜಾಧಿರಾಜ ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥು ತನ್ನ ಧನುಸ್ಸಿನ ಮೊನೆಯ ಬಲದಿಂದ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳನ್ನು ಚೂರ್ನಮಾಡಿ ಭೂಮಂಡಲದ ಅಸಮತಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಮಗೊಳಿಸಿದನು; ಅವನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಭೂಮಿ ಪ್ರಾಯಃ ಸಮವಾಯಿತು।

Verse 30

अथास्मिन् भगवान् वैन्य: प्रजानां वृत्तिद: पिता । निवासान् कल्पयां चक्रे तत्र तत्र यथार्हत: ॥ ३० ॥

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ವೈನ್ಯ ಪೃಥು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ತಂದೆಯಂತೆ ಅವರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೂ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದನು. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಮಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಯಥಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು।

Verse 31

ग्रामान् पुर: पत्तनानि दुर्गाणि विविधानि च । घोषान् व्रजान् सशिबिरानाकरान् खेटखर्वटान् ॥ ३१ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಜನು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಗ್ರಾಮಗಳು, ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಬಂದರುನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಗೋವಾಳರ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು, ಪಶುಗಳ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ರಾಜಶಿಬಿರಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು, ಗಣಿಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕೃಷಿಪಟ್ಟಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪರ್ವತಗ್ರಾಮಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 32

प्राक्पृथोरिह नैवैषा पुरग्रामादिकल्पना । यथासुखं वसन्ति स्म तत्र तत्राकुतोभया: ॥ ३२ ॥

ರಾಜ ಪೃಥುವಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲು ನಗರ-ಗ್ರಾಮಾದಿಗಳ ಯಾವುದೇ ಯೋಜಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜನರು ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಪೃಥುವಿನ ಕಾಲದಿಂದ ಪಟ್ಟಣ-ಗ್ರಾಮಗಳ ಯೋಜನೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು।