Adhyaya 12
Lord Śiva Bewildered by Mohinī (Viṣṇu’s Yoga-māyā and the Limits of Ascetic Power)
ಮೋಹಿನೀರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಅಮೃತವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಶುಕದೇವನು ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಅಸಾಧಾರಣ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಲು ಶಿವನು ಉಮಾ ಮತ್ತು ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಧುಸೂದನನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ವಿಷ್ಣುವೇ ನಿರುಪಾಧಿಕ ಪರಮಕಾರಣ, ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯ ಏಕತ್ವ, ಮತ್ತು ಭಗವಂತನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿಯದೆ ವೇದಾಂತ, ಮೀಮಾಂಸಾ, ಸಾಂಖ್ಯ, ಪಾತಂಜಲ, ಪಾಂಚರಾತ್ರಾದಿ ಭಾಗಿಕ ದರ್ಶನಗಳು ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಗವಾನ್ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೋಹಿನಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಶಿವನು ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಮೋಹವಶಾತ್ ವೀರ್ಯಸ್ರಾವವಾಗುತ್ತದೆ—ಅದು ನಂತರ ಚಿನ್ನ-ಬೆಳ್ಳಿಯ ಗಣಿಗಳಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾಯೆ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದಾಗ ಶಿವನು ಸ್ಥೈರ್ಯ ಪಡೆದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಪ್ರತಿಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಿಷ್ಣು ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಭವಾನಿಗೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಾಯೆಯ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಲೀಲಾಶ್ರವಣ ದುಃಖನಾಶಕವಾಗಿದ್ದು ಭಕ್ತಿಸ್ಮರಣವನ್ನು ದೃಢಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
श्रीबादरायणिरुवाच वृषध्वजो निशम्येदं योषिद्रूपेण दानवान् । मोहयित्वा सुरगणान्हरि: सोममपाययत् ॥ १ ॥ वृषमारुह्य गिरिश: सर्वभूतगणैर्वृत: । सह देव्या ययौ द्रष्टुं यत्रास्ते मधुसूदन: ॥ २ ॥
ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ಹರಿಯು ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ದಾನವರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ ದೇವಗಣರಿಗೆ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಸಿದನು. ಈ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ವೃಷಧ್ವಜನಾದ ಗಿರೀಶನು ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ದೇವಿ ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಧುಸೂದನನು ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆ ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟನು।
Verse 2
श्रीबादरायणिरुवाच वृषध्वजो निशम्येदं योषिद्रूपेण दानवान् । मोहयित्वा सुरगणान्हरि: सोममपाययत् ॥ १ ॥ वृषमारुह्य गिरिश: सर्वभूतगणैर्वृत: । सह देव्या ययौ द्रष्टुं यत्रास्ते मधुसूदन: ॥ २ ॥
ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ಹರಿಯು ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ದಾನವರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ ದೇವಗಣರಿಗೆ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ವೃಷಧ್ವಜನಾದ ಗಿರೀಶನು ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ದೇವಿ ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಧುಸೂದನನು ಇರುವ ಕಡೆಗೆ ಆ ಸ್ತ್ರೀರೂಪದ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದನು।
Verse 3
सभाजितो भगवता सादरं सोमया भव: । सूपविष्ट उवाचेदं प्रतिपूज्य स्मयन्हरिम् ॥ ३ ॥
ಭಗವಂತನು ಭವ (ಶಿವ) ಮತ್ತು ಸೋಮಯಾ (ಉಮಾ)ರನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು. ಅವರು ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತ ನಂತರ, ಶಿವನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಹರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ನಗುನಗುತ್ತಾ ಹೀಗೆಂದನು।
Verse 4
श्रीमहादेव उवाच देवदेव जगद्वयापिञ्जगदीश जगन्मय । सर्वेषामपि भावानां त्वमात्मा हेतुरीश्वर: ॥ ४ ॥
ಶ್ರೀಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜಗದೀಶ, ಜಗನ್ಮಯ! ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀನೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತನಾಗಿರುವೆ; ಎಲ್ಲ ಭಾವಗಳ ಆತ್ಮ, ಮೂಲ ಕಾರಣ, ಪರಮೇಶ್ವರ ನೀನೇ।
Verse 5
आद्यन्तावस्य यन्मध्यमिदमन्यदहं बहि: । यतोऽव्ययस्य नैतानि तत् सत्यं ब्रह्म चिद्भवान् ॥ ५ ॥
ಈ ವಿಶ್ವದ ಆದಿ-ಅಂತ್ಯ, ಮಧ್ಯ, ವ್ಯಕ್ತ-ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ವಿಸ್ತಾರ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ; ಆದರೆ ನೀನು ಅವ್ಯಯ ಸತ್ಯ, ಚಿತ್ಸ್ವರೂಪ ಪರಬ್ರಹ್ಮ—ಆದುದರಿಂದ ಜನನಮರಣಾದಿ ವಿಕಾರಗಳು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ।
Verse 6
तवैव चरणाम्भोजं श्रेयस्कामा निराशिष: । विसृज्योभयत: सङ्गं मुनय: समुपासते ॥ ६ ॥
ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವ ನಿರಾಶಿಷ ಮುನಿಗಳು ಇಹ-ಪರ ಸಂಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 7
त्वं ब्रह्म पूर्णममृतं विगुणं विशोक- मानन्दमात्रमविकारमनन्यदन्यत् । विश्वस्य हेतुरुदयस्थितिसंयमाना- मात्मेश्वरश्च तदपेक्षतयानपेक्ष: ॥ ७ ॥
ಹೇ ಪ್ರಭು! ನೀನು ಪೂರ್ಣ, ಅಮೃತ, ನಿರ್ಗುಣ, ಶೋಕವಿಲ್ಲದ, ಆನಂದಮಾತ್ರಸ್ವರೂಪ, ಅವಿಕಾರಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮ. ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಗಳ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ, ಎಲ್ಲರ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಈಶ್ವರನೂ ನೀನೇ; ಎಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರು, ಆದರೆ ನೀನು ಸದಾ ಸ್ವತಂತ್ರ।
Verse 8
एकस्त्वमेव सदसद्द्वयमद्वयं च स्वर्णं कृताकृतमिवेह न वस्तुभेद: । अज्ञानतस्त्वयि जनैर्विहितो विकल्पो यस्माद् गुणव्यतिकरो निरुपाधिकस्य ॥ ८ ॥
ಹೇ ಪ್ರಭು! ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯ, ಸತ್-ಅಸತ್ ಎಂದು ದ್ವೈತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ನೀನು ಏಕ ಅದ್ವಯ; ಆಭರಣದ ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ಗಣಿಯ ಬಂಗಾರ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲದಂತೆ. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜನರು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಭೇದಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ನೀನು ನಿರುಪಾಧಿಕ, ನಿರ್ಮಲ, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳ ಪರಿಣಾಮವೇ।
Verse 9
त्वां ब्रह्म केचिदवयन्त्युत धर्ममेकेएके परं सदसतो: पुरुषं परेशम् । अन्येऽवयन्ति नवशक्तियुतं परं त्वांकेचिन्महापुरुषमव्ययमात्मतन्त्रम् ॥ ९ ॥
ಪ್ರಭು, ಕೆಲವರು ವೇದಾಂತಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಮೀಮಾಂಸಕರು ನಿನ್ನನ್ನು ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಖ್ಯರು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿ‑ಪುರುಷಾತೀತ ಪರಮ ಪುರುಷ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ ಎಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಪಾಂಚರಾತ್ರ ಭಕ್ತರು ನಿನ್ನನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪತಂಜಲಿ ಯೋಗಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ, ಅವ್ಯಯ, ಸಮೋನ್ನತಿರಹಿತ ಪರಮ ಭಗವಂತನೆಂದು ಮಾನ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ।
Verse 10
नाहं परायुर्ऋषयो न मरीचिमुख्याजानन्ति यद्विरचितं खलु सत्त्वसर्गा: । यन्मायया मुषितचेतस ईश दैत्य-मर्त्यादय: किमुत शश्वदभद्रवृत्ता: ॥ १० ॥
ಹೇ ಈಶ್ವರ, ನಾನು ಇಂದ್ರನಾಗಿದ್ದರೂ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಮರೀಚಿ ಮುಂತಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು—ಸತ್ತ್ವಗುಣಸೃಷ್ಟಿಗಳಾದರೂ—ನೀನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯಲಾರೆವು. ನಿನ್ನ ಮಾಯೆ ನಮ್ಮ ಚಿತ್ತವನ್ನೇ ಮೋಹಿಸಿದೆ; ಹಾಗಿರಲು ರಜೋ‑ತಮೋಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೈತ್ಯರು, ಮನುಷ್ಯರು ಮೊದಲಾದವರು, ಸದಾ ಅಶುಭವೃತ್ತಿಯವರು, ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು?
Verse 11
स त्वं समीहितमद: स्थितिजन्मनाशंभूतेहितं च जगतो भवबन्धमोक्षौ । वायुर्यथा विशति खं च चराचराख्यंसर्वं तदात्मकतयावगमोऽवरुन्त्से ॥ ११ ॥
ಹೇ ಪ್ರಭು, ನೀನೇ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ ಸರ್ವಜ್ಞನು; ಸೃಷ್ಟಿಯ ಜನನ‑ಸ್ಥಿತಿ‑ನಾಶ ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು—ಅವುಗಳಿಂದ ಅವರು ಭವಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುವರೋ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯುವರೋ—ಎಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ವಾಯು ಆಕಾಶದಲ್ಲೂ ಚರಾಚರ ಎಲ್ಲ ದೇಹಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ, ನೀನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಆತ್ಮರೂಪದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿಯುತ್ತೀ.
Verse 12
अवतारा मया दृष्टा रममाणस्य ते गुणै: । सोऽहं तद्द्रष्टुमिच्छामि यत् ते योषिद्वपुर्धृतम् ॥ १२ ॥
ಹೇ ಪ್ರಭು, ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತ ನೀನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ನೀನು ಧರಿಸಿದ ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನೂ ನಾನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 13
येन सम्मोहिता दैत्या: पायिताश्चामृतं सुरा: । तद् दिदृक्षव आयाता: परं कौतूहलं हि न: ॥ १३ ॥
ಹೇ ಪ್ರಭು, ನೀನು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಹಿಸಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಸಿದ ಆ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ನಮಗೆ ಅಪಾರ ಕುತೂಹಲವಿದೆ; ಆ ರೂಪದ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ನಾನು ಬಹಳ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ।
Verse 14
श्रीशुक उवाच एवमभ्यर्थितो विष्णुर्भगवान् शूलपाणिना । प्रहस्य भावगम्भीरं गिरिशं प्रत्यभाषत ॥ १४ ॥
ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಗಿರೀಶ ಶಿವನು ಹೀಗೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ ಶಿವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।
Verse 15
श्रीभगवानुवाच कौतूहलाय दैत्यानां योषिद्वेषो मया धृत: । पश्यता सुरकार्याणि गते पीयूषभाजने ॥ १५ ॥
ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ದೈತ್ಯರು ಅಮೃತಕುಂಭವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಲು ನಾನು ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದೆನು।
Verse 16
तत्तेऽहं दर्शयिष्यामि दिदृक्षो: सुरसत्तम । कामिनां बहु मन्तव्यं सङ्कल्पप्रभवोदयम् ॥ १६ ॥
ಹೇ ಸುರಸತ್ತಮ! ನೀನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿರುವುದರಿಂದ, ಕಾಮಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ನನ್ನ ಆ ರೂಪವನ್ನು ನಿನಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಮೋದಯವು ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
Verse 17
श्रीशुक उवाच इति ब्रुवाणो भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत । सर्वतश्चारयंश्चक्षुर्भव आस्ते सहोमया ॥ १७ ॥
ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರಧಾನನಾದನು. ಆಗ ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಿವನು ಚಲಿಸುವ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಿದನು.
Verse 18
ततो ददर्शोपवने वरस्त्रियंविचित्रपुष्पारुणपल्लवद्रुमे । विक्रीडतीं कन्दुकलीलया लसद्-दुकूलपर्यस्तनितम्बमेखलाम् ॥ १८ ॥
ನಂತರ ಸಮೀಪದ ಸುಂದರ ಉಪವನದಲ್ಲಿ—ಕೆಂಪು ಮೃದುವಾದ ಪಲ್ಲವಗಳು ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳ ನಡುವೆ—ಶಿವನು ಒಂದು ಅತಿಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಚೆಂಡಾಟದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಕಂಡನು; ಮಿನುಗುವ ಸೀರೆ ಅವಳ ನಿತಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಜಾರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮೇಖಲೆ ಕಟಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿತು.
Verse 19
आवर्तनोद्वर्तनकम्पितस्तन-प्रकृष्टहारोरुभरै: पदे पदे । प्रभज्यमानामिव मध्यतश्चलत्-पदप्रवालं नयतीं ततस्तत: ॥ १९ ॥
ಕಂದುಕವು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತಿರಲು ಆಟದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಸ್ತನಗಳು ಕಂಪಿಸಿದವು. ಸ್ತನಭಾರ ಮತ್ತು ಭಾರವಾದ ಪುಷ್ಪಹಾರಗಳ ಕಾರಣ ಪ್ರತಿಪದದಲ್ಲೂ ಅವಳ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಮುರಿಯುವಂತಾಯಿತು. ಪ್ರವಾಳವರ್ಣದ ಕೆಂಪು কোমಲ ಪಾದಗಳು ಇತ್ತ‑ಅತ್ತ ಚಲಿಸಿದವು.
Verse 20
दिक्षु भ्रमत्कन्दुकचापलैर्भृशंप्रोद्विग्नतारायतलोललोचनाम् । स्वकर्णविभ्राजितकुण्डलोल्लसत्-कपोलनीलालकमण्डिताननाम् ॥ २० ॥
ದಿಕ್ಕು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗಾಡುವ ಕಂದುಕದ ಚಾಪಲ್ಯದಿಂದ ಅವಳ ವಿಶಾಲ ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಬಹಳ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುವ ಕುಂಡಲಗಳ ಕಾಂತಿ ಅವಳ ಹೊಳೆಯುವ ಗಲ್ಲಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿತು; ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಚದುರಿದ ನೀಲವರ್ಣ ಕೇಶಗಳು ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು.
Verse 21
श्लथद् दुकूलं कबरीं च विच्युतांसन्नह्यतीं वामकरेण वल्गुना । विनिघ्नतीमन्यकरेण कन्दुकंविमोहयन्तीं जगदात्ममायया ॥ २१ ॥
ಕಂದುಕದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಅವಳ ದುಕೂಲ ಸಡಿಲವಾಯಿತು, ಕಬರಿಯೂ ಜಾರಿ ಚದುರಿತು. ಅವಳು ಸುಂದರ ಎಡಗೈಯಿಂದ ಕೂದಲನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಅದೇ ವೇಳೆ ಬಲಗೈಯಿಂದ ಕಂದುಕವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಆಟವಾಡಿದಳು. ಜಗದಾತ್ಮನಾದ ಭಗವಾನ್ ತನ್ನ ಅಂತರಂಗ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಈ ರೀತಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದನು.
Verse 22
तां वीक्ष्य देव इति कन्दुकलीलयेषद्-व्रीडास्फुटस्मितविसृष्टकटाक्षमुष्ट: । स्त्रीप्रेक्षणप्रतिसमीक्षणविह्वलात्मानात्मानमन्तिक उमां स्वगणांश्च वेद ॥ २२ ॥
ದೇವ ಶಂಕರನು ಅವಳ ಕಂದುಕಲೀಲೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ನಗುತ್ತಾ ಅವನತ್ತ ಕಟಾಕ್ಷವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವಳು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದರಿಂದ ಶಿವನ ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಾಕುಲವಾಯಿತು; ಅವನು ತನ್ನನ್ನೂ, ಪ್ರಿಯ ಉಮೆಯನ್ನೂ, ಹತ್ತಿರದ ಗಣಗಳನ್ನೂ ಮರೆತನು.
Verse 23
तस्या: कराग्रात् स तु कन्दुको यदागतो विदूरं तमनुव्रजत्स्त्रिया: । वास: ससूत्रं लघु मारुतोऽहरद्भवस्य देवस्य किलानुपश्यत: ॥ २३ ॥
ಅವಳ ಕೈಯ ತುದಿಯಿಂದ ಕಂದುಕವು ಹಾರಿ ದೂರಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಅದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಳು. ಆಗ ದೇವ ಭವ (ಶಿವ) ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಸಣ್ಣ ಗಾಳಿ ಅವಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಸ್ತ್ರವನ್ನೂ ಕಟಿಸೂತ್ರವನ್ನೂ ಏಕಾಏಕಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು.
Verse 24
एवं तां रुचिरापाङ्गीं दर्शनीयां मनोरमाम् । दृष्ट्वा तस्यां मनश्चक्रे विषज्जन्त्यां भव: किल ॥ २४ ॥
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಸುಂದರ ಅಪಾಂಗಗಳಿರುವ, ದರ್ಶನೀಯ ಹಾಗೂ ಮನೋಹರಿಯಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅವಳೂ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಶಿವನ ಮನವೂ ಅವಳ ಕಡೆ ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಿತವಾಯಿತು.
Verse 25
तयापहृतविज्ञानस्तत्कृतस्मरविह्वल: । भवान्या अपि पश्यन्त्या गतह्रीस्तत्पदं ययौ ॥ २५ ॥
ಆ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಶಿವನ ವಿವೇಕ ಹರಣವಾಯಿತು; ಅವಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ಕಾಮದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು. ಭವಾನಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಅವನು ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
Verse 26
सा तमायान्तमालोक्य विवस्त्रा व्रीडिता भृशम् । निलीयमाना वृक्षेषु हसन्ती नान्वतिष्ठत ॥ २६ ॥
ಆ ಸುಂದರಿ ಈಗಾಗಲೇ ವಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಳು. ಶಿವನು ತನ್ನ ಕಡೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳು ಬಹಳ ಲಜ್ಜಿತಳಾದಳು. ನಗುತ್ತಾ ಮರಗಳ ನಡುವೆ ಅಡಗುತ್ತಾ, ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರಲಿಲ್ಲ.
Verse 27
तामन्वगच्छद् भगवान् भव: प्रमुषितेन्द्रिय: । कामस्य च वशं नीत: करेणुमिव यूथप: ॥ २७ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಶಾಂತಗೊಂಡ ಭಗವಾನ್ ಭವ (ಶಿವ) ಕಾಮದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು; ಕಾಮಾತುರ ಆನೆ ಹೆಣ್ಣಾನೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವಂತೆ.
Verse 28
सोऽनुव्रज्यातिवेगेन गृहीत्वानिच्छतीं स्त्रियम् । केशबन्ध उपानीय बाहुभ्यां परिषस्वजे ॥ २८ ॥
ಅತೀವ ವೇಗದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, ಶಿವನು ಇಚ್ಛಿಸದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕೂದಲಿನ ಜಡೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಆಲಿಂಗಿಸಿದನು.
Verse 29
सोपगूढा भगवता करिणा करिणी यथा । इतस्तत: प्रसर्पन्ती विप्रकीर्णशिरोरुहा ॥ २९ ॥ आत्मानं मोचयित्वाङ्ग सुरर्षभभुजान्तरात् । प्राद्रवत्सा पृथुश्रोणी माया देवविनिर्मिता ॥ ३० ॥
ಗಂಡು ಆನೆ ಹೆಣ್ಣು ಆನೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಅವಳನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿದನು; ಚದುರಿದ ಕೂದಲಿನ ಅವಳು ಸರ್ಪಿಣಿಯಂತೆ ಇತ್ತತ್ತೆ ಸರಿದಾಡಿದಳು।
Verse 30
सोपगूढा भगवता करिणा करिणी यथा । इतस्तत: प्रसर्पन्ती विप्रकीर्णशिरोरुहा ॥ २९ ॥ आत्मानं मोचयित्वाङ्ग सुरर्षभभुजान्तरात् । प्राद्रवत्सा पृथुश्रोणी माया देवविनिर्मिता ॥ ३० ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ವಿಶಾಲವೂ ಎತ್ತರವಾದ ನಿತಂಬಗಳಿದ್ದ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಪರಮಪುರುಷನಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿತ ಯೋಗಮಾಯೆಯೇ. ಅವಳು ಶಿವನ ಸ्नेಹಭರಿತ ಆಲಿಂಗನದಿಂದ ಹೇಗೋ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡಿಹೋದಳು।
Verse 31
तस्यासौ पदवीं रुद्रो विष्णोरद्भुतकर्मण: । प्रत्यपद्यत कामेन वैरिणेव विनिर्जित: ॥ ३१ ॥
ಕಾಮವೆಂಬ ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ಸೋತವನಂತೆ ರುದ್ರನು, ಅದ್ಭುತಕರ್ಮನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ (ಮೋಹಿನೀ ರೂಪದ) ಪಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು।
Verse 32
तस्यानुधावतो रेतश्चस्कन्दामोघरेतस: । शुष्मिणो यूथपस्येव वासितामनुधावत: ॥ ३२ ॥
ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಸಮರ್ಥವಾದ ಹೆಣ್ಣು ಆನೆಯನ್ನು ಮದಿಸಿದ ಗಂಡು ಆನೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವಂತೆ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರುದ್ರನು ಆ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು; ಅವನ ಅಮೋಘ ವೀರ್ಯ ಸ್ರವಿಸಿತು।
Verse 33
यत्र यत्रापतन्मह्यां रेतस्तस्य महात्मन: । तानि रूप्यस्य हेम्नश्च क्षेत्राण्यासन्महीपते ॥ ३३ ॥
ಓ ಮಹೀಪತೇ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಶಿವನ ವೀರ್ಯ ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಂತರ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಗಣಿಗಳು ಉಂಟಾದವು।
Verse 34
सरित्सर:सु शैलेषु वनेषूपवनेषु च । यत्र क्व चासन्नृषयस्तत्र सन्निहितो हर: ॥ ३४ ॥
ಮೋಹಿನಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋದನು—ನದಿಗಳೂ ಸರೋವರಗಳ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಗಳ ಬಳಿ, ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲೂ; ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇದ್ದರೋ ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಹರ (ಶಿವ) ಸನ್ನಿಹಿತನಾದನು।
Verse 35
स्कन्ने रेतसि सोऽपश्यदात्मानं देवमायया । जडीकृतं नृपश्रेष्ठ सन्न्यवर्तत कश्मलात् ॥ ३५ ॥
ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರೀಕ್ಷಿತ್! ಶಿವನ ವೀರ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಖಲಿಸಿದಾಗ, ಪರಮಪುರುಷನ ದೇವಮಾಯೆಯಿಂದ ತಾನು ಜಡಪ್ರಾಯನಾಗಿ ಬಲಿಯಾದುದನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಮೋಹಕಲ್ಮಷದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಮುಂದೆ ಮಾಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ।
Verse 36
अथावगतमाहात्म्य आत्मनो जगदात्मन: । अपरिज्ञेयवीर्यस्य न मेने तदुहाद्भुतम् ॥ ३६ ॥
ಆಮೇಲೆ ಶಿವನು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ, ಜಗದಾತ್ಮನಾದ ಅಪರಿಮಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಮಪುರುಷನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ಆ ಅರಿವಿನಿಂದ, ವಿಷ್ಣು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಅದ್ಭುತ ಲೀಲೆಗೆ ಅವನು ذرಷ್ಟೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡಲಿಲ್ಲ।
Verse 37
तमविक्लवमव्रीडमालक्ष्य मधुसूदन: । उवाच परमप्रीतो बिभ्रत्स्वां पौरुषीं तनुम् ॥ ३७ ॥
ಶಿವನು ಅಚಲವಾಗಿಯೂ ಲಜ್ಜೆಯಿಲ್ಲದಂತೆಯೂ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮಧುಸೂದನ (ವಿಷ್ಣು) ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು. ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಪೌರುಷೀ (ಮೂಲ) ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।
Verse 38
श्रीभगवानुवाच दिष्टया त्वं विबुधश्रेष्ठ स्वां निष्ठामात्मना स्थित: । यन्मे स्त्रीरूपया स्वैरं मोहितोऽप्यङ्ग मायया ॥ ३८ ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಬುಧಶ್ರೇಷ್ಠ! ನನ್ನ ಸ್ತ್ರೀರೂಪಿಣೀ ಸ್ವೈರ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದರೂ ನೀನು ಆತ್ಮಬಲದಿಂದ ನಿನ್ನ ನಿಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದೀ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಸರ್ವಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
Verse 39
को नु मेऽतितरेन्मायां विषक्तस्त्वदृते पुमान् । तांस्तान्विसृजतीं भावान्दुस्तरामकृतात्मभि: ॥ ३९ ॥
ಹೇ ಪ್ರಭು ಶಂಭೋ! ಈ ಭೌತಿಕ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಹೊರತು ನನ್ನ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಯಾರು ದಾಟಬಲ್ಲರು? ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತರಾದವರು ಅದರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸೋಲುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಅಸಂಯಮಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ತರ।
Verse 40
सेयं गुणमयी माया न त्वामभिभविष्यति । मया समेता कालेन कालरूपेण भागश: ॥ ४० ॥
ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಸಹಕರಿಸುವ, ತ್ರಿಗುಣಮಯಿಯಾದ ಈ ಮಾಯೆ ಕಾಲರೂಪವಾಗಿ ಭಾಗಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದರೂ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಲಾರದು।
Verse 41
श्रीशुक उवाच एवं भगवता राजन् श्रीवत्साङ्केन सत्कृत: । आमन्त्र्य तं परिक्रम्य सगण: स्वालयं ययौ ॥ ४१ ॥
ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ! ಶ್ರೀವತ್ಸಚಿಹ್ನಧಾರಿಯಾದ ಭಗವಂತನು ಹೀಗೆ ಸತ್ಕರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಶಿವನು ಅವನನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಡನೆ ತನ್ನ ನಿವಾಸ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು।
Verse 42
आत्मांशभूतां तां मायां भवानीं भगवान्भव: । सम्मतामृषिमुख्यानां प्रीत्याचष्टाथ भारत ॥ ४२ ॥
ಓ ಭರತವಂಶಜನೇ! ಆಗ ಹರ್ಷದಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಭವ (ಶಿವ)ನು, ಮಹರ್ಷಿಗಳೆಲ್ಲರಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಕ್ತಿರೂಪ ಮಾಯೆಯೆಂದು ಅಂಗೀಕೃತಳಾದ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಭವಾನಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।
Verse 43
अयि व्यपश्यस्त्वमजस्य मायांपरस्य पुंस: परदेवताया: । अहं कलानामृषभोऽपि मुह्येययावशोऽन्ये किमुतास्वतन्त्रा: ॥ ४३ ॥
ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವಿ! ನೀನು ಈಗ ಅಜನಾದ ಪರಮಪುರುಷ, ಪರದೇವತೆಯ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಕಂಡೆ. ನಾನು ಅವನ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖನಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ವಶವಾಗಿ ಮೋಹಿತನಾದೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಲಂಬಿತರಾದ ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು?
Verse 44
यं मामपृच्छस्त्वमुपेत्य योगात्समासहस्रान्त उपारतं वै । स एष साक्षात् पुरुष: पुराणोन यत्र कालो विशते न वेद: ॥ ४४ ॥
ನಾನು ಯೋಗಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ತಪಸ್ಸು ಮುಗಿಸಿದಾಗ, ನೀನು ಸಮೀಪಿಸಿ ನಾನು ಯಾರ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ್ದೆನೆಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಇಗೋ, ಕಾಲವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾರದ ಮತ್ತು ವೇದಗಳಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಗ್ರಾಹ್ಯನಾದ ಆ ಸాక్షಾತ್ ಪುರಾಣಪುರುಷನೇ ಈ ಪರಮಪುರುಷನು।
Verse 45
श्रीशुक उवाच इति तेऽभिहितस्तात विक्रम: शार्ङ्गधन्वन: । सिन्धोर्निर्मथने येन धृत: पृष्ठे महाचल: ॥ ४५ ॥
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ! ಶಾರ್ಙ್ಗಧನ್ವನಾದ ಆ ಭಗವಾನನೇ ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಮಥನದ ವೇಳೆ ಮಹಾಪರ್ವತವನ್ನು ತನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದನು. ಅವನ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ।
Verse 46
एतन्मुहु: कीर्तयतोऽनुशृण्वतो न रिष्यते जातु समुद्यम: क्वचित् । यदुत्तमश्लोकगुणानुवर्णनं समस्तसंसारपरिश्रमापहम् ॥ ४६ ॥
ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಮರುಮರು ಕೀರ್ತಿಸುವವನಿಗೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುವವನಿಗೂ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು. ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕನಾದ ಭಗವಂತನ ಗುಣಾನುಕೀರ್ತನೆ ಸಂಸಾರದ ಎಲ್ಲ ದುಃಖ-ಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 47
असदविषयमङ्घ्रिं भावगम्यं प्रपन्ना- नमृतममरवर्यानाशयत् सिन्धुमथ्यम् । कपटयुवतिवेषो मोहयन्य: सुरारीं- स्तमहमुपसृतानां कामपूरं नतोऽस्मि ॥ ४७ ॥
ಅಸತ್ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾದ, ಭಾವದಿಂದಲೇ ಲಭ್ಯವಾದ ಆ ಭಗವಂತನು ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಮಥನದಿಂದ ಬಂದ ಅಮೃತವನ್ನು ದೇವತೆಗಳಾದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹಂಚಿದನು. ಕಪಟ ಯುವತಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಅಸುರರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದ, ಶರಣಾಗತರ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Frequently Asked Questions
Śiva’s request is framed as wonder and theological inquiry: Mohinī is not ordinary beauty but Viṣṇu’s yoga-māyā that accomplished an impossible task—bewildering the asuras and securing amṛta for the devas. Śiva’s desire to witness it highlights that even the greatest devas seek direct darśana of the Lord’s līlā-śakti, and it sets up a teaching moment about māyā’s supremacy under Bhagavān.
The chapter’s point is not Śiva’s “weakness” but Viṣṇu’s limitless potency. Māyā here is explicitly the Lord’s own yoga-māyā; it can overwhelm even elevated beings when the Lord chooses to demonstrate His sovereignty. Śiva’s restoration of composure and his lack of shame underscore his greatness, while the incident establishes that no one surpasses the Lord’s illusory energy without His grace.
Śiva identifies Viṣṇu as Parameśvara beyond material change, the source of manifestation and dissolution, and the inner knower present like air within all beings. He also integrates multiple darśanas—showing how various schools partially apprehend the Supreme—while affirming Bhagavān as the complete reality. This culminates in rejecting a simplistic ‘Brahman true, world false’ reading by asserting the world’s dependence as an effect of the Lord’s real qualities.
Within Purāṇic symbolism, the detail functions as a cosmological etiological note (explaining origins of substances) and as a theological marker: even what is involuntarily emitted by a mahādeva is potent and consequential. It also emphasizes the extraordinary intensity of the Lord’s māyā-display, while keeping the narrative’s focus on Viṣṇu’s supremacy and Śiva’s eventual self-mastery.
The chapter uses sensual description to demonstrate the binding force of kāma under māyā, even for the exalted, thereby warning conditioned beings against complacency. Its resolution is explicitly devotional: recognition of the Lord’s śakti, humility before māyā, and the prescription of śravaṇa-kīrtana as the means to destroy suffering and re-center the mind on Bhagavān rather than sense objects.