Adhyaya 10
Deva–Asura Battle after the Nectar; Bali’s Illusions and Hari’s Intervention
ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಮಥನದ ನಂತರ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಮೃತ ದೊರಕಿದಾಗ, ಶ್ರಮಿಸಿದರೂ ಅಮೃತದಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ಅಸುರರು ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಮೃತಬಲದಿಂದ ಶಕ್ತರಾದ, ನಾರಾಯಣನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ; ಸಮಾನ ವಿಭಾಗಗಳ ಸೇನೆಗಳು, ವಿಚಿತ್ರ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವಾದ್ಯಗಳ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಸಮರ ಸಮತೋಲನವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಬಲಿಯ ಅಧೀನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಸುರಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಬಲಿ ಮಾಯೆಯ ಅದ್ಭುತ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೃಶ್ಯ-ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುವ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಇಂದ್ರನು ಐರಾವತದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ವಾಯು, ವರುಣ, ಶಿವ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಶುಕ್ರ, ದುರ್ಗಾ/ಭದ್ರಕಾಳಿ ಮೊದಲಾದ ಪದವಿಗಳ ಅನುಸಾರ ಜೋಡಿ-ಜೋಡಿಯ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧಗಳು ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತವೆ—ವಿಶ್ವದ ಆಡಳಿತಶಕ್ತಿಗಳೇ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿರುವಂತೆ. ಬಲಿ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಭಯಾನಕ ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅಗ್ನಿವೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರವಾಹ, ಬೀಳುವ ಮೃಗಗಳು, ರಾಕ್ಷಸ ದರ್ಶನಗಳು—ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರತಿಕಾರ ಮಾಡಲಾಗದೆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಗರುಡಾರೂಢ ಶ್ರೀಹರಿ ಆಗಮಿಸಿ, ತನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದಲೇ ಕನಸು ಮುರಿದಂತೆ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಮುಖ ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿ, ದೇವರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ದೈತ್ಯಬಲದ ಮುಂದಿನ ಪರಾಭವಕ್ಕೆ ನೆಲೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच इति दानवदैतेया नाविन्दन्नमृतं नृप । युक्ता: कर्मणि यत्ताश्च वासुदेवपराङ्मुखा: ॥ १ ॥
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ! ದಾನವ-ದೈತ್ಯರು ಸಮುದ್ರಮಥನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ, ವಾಸುದೇವ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ)ನತ್ತ ವಿಮುಖರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಮೃತವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ।
Verse 2
साधयित्वामृतं राजन्पाययित्वा स्वकान्सुरान् । पश्यतां सर्वभूतानां ययौ गरुडवाहन: ॥ २ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಭಗವಂತನು ಸಮುದ್ರಮಥನದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಭಕ್ತರಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಸಿದನು; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಗರುಡವಾಹನನಾಗಿ ತನ್ನ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।
Verse 3
सपत्नानां परामृद्धिं दृष्ट्वा ते दितिनन्दना: । अमृष्यमाणा उत्पेतुर्देवान्प्रत्युद्यतायुधा: ॥ ३ ॥
ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ ದೇವತೆಗಳ ಪರಮ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ದಿತಿಯ ಪುತ್ರರಾದ ದೈತ್ಯರು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು, ಎತ್ತಿದ ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಹೊರಟರು।
Verse 4
तत: सुरगणा: सर्वे सुधया पीतयैधिता: । प्रतिसंयुयुधु: शस्त्रैर्नारायणपदाश्रया: ॥ ४ ॥
ನಂತರ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿದು ಉತ್ಸಾಹಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣರು, ನಾರಾಯಣನ ಪದಪದ್ಮಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ದೈತ್ಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು।
Verse 5
तत्र दैवासुरो नाम रण: परमदारुण: । रोधस्युदन्वतो राजंस्तुमुलो रोमहर्षण: ॥ ५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕ್ಷೀರಸಾಗರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳೂ ದೈತ್ಯರೂ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧವು ಉಂಟಾಯಿತು; ಅದು ಅಷ್ಟು ತೂಮುಲವಾಗಿತ್ತು, ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೂ ರೋಮಾಂಚನವಾಗುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 6
तत्रान्योन्यं सपत्नास्ते संरब्धमनसो रणे । समासाद्यासिभिर्बाणैर्निजघ्नुर्विविधायुधै: ॥ ६ ॥
ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಶತ್ರುತೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು, ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿ ಕತ್ತಿಗಳು, ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದಾಡಿದವು।
Verse 7
शङ्खतूर्यमृदङ्गानां भेरीडमरिणां महान् । हस्त्यश्वरथपत्तीनां नदतां निस्वनोऽभवत् ॥ ७ ॥
ಶಂಖ, ತೂರ್ಯ, ಮೃದಂಗ, ಭೇರಿ, ಡಮರಿ ಗಳ ಧ್ವನಿಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಆನೆ-ಕುದುರೆ, ರಥಸ್ಥ ಮತ್ತು ಪಾದಾತಿ ಸೈನಿಕರ ಗರ್ಜನೆಯೂ ಸೇರಿ ಮಹಾ ತೂಮುಲ ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು।
Verse 8
रथिनो रथिभिस्तत्र पत्तिभि: सह पत्तय: । हया हयैरिभाश्चेभै: समसज्जन्त संयुगे ॥ ८ ॥
ಆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಥಿಕರು ರಥಿಕರೊಂದಿಗೆ, ಪಾದಾತಿಗಳು ಪಾದಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳು ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗಜಾರೋಹಿಗಳು ಗಜಾರೋಹಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು।
Verse 9
उष्ट्रै: केचिदिभै: केचिदपरे युयुधु: खरै: । केचिद्गौरमुखैरृक्षैर्द्वीपिभिर्हरिभिर्भटा: ॥ ९ ॥
ಕೆಲವರು ಸೈನಿಕರು ಒಂಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು, ಕೆಲವರು ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕತ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ. ಕೆಲವರು ಬಿಳಿಮುಖ ಕಪಿಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವರು ಹುಲಿಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವರು ಸಿಂಹಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಸಮರಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು।
Verse 10
गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕೆಲವರು ಗಿಧಗಳು, ಕಂಕಗಳು, ಬಕಗಳು, ಶ್ಯೇನಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಸ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು. ಕೆಲವರು ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವರು ಶರಭಗಳ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಎಮ್ಮೆ, ಖಡ್ಗಮೃಗ, ಹಸು, ಎತ್ತು, ಕಾಡುಹಸು ಮತ್ತು ಅರುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಆರೂಢರಾಗಿ ಸಮರಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು।
Verse 11
गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥
ಕೆಲವರು ಸೈನಿಕರು ನರಿಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವರು ಇಲಿ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವರು ಹಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವರು ಮೊಲಗಳ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮಾನವರ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು. ಕೆಲವರು ಆಡುಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವರು ಕೃಷ್ಣಸಾರ ಜಿಂಕೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವರು ಹಂಸಗಳ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತೂ ಕೆಲವರು ಹಂದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆರೂಢರಾಗಿ ಸಮರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು।
Verse 12
गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಜಲ-ಸ್ಥಲ-ಖಗ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ—ವಿಕೃತ ದೇಹಗಳಿರುವವರ ಮೇಲೂ—ಆರೂಢರಾಗಿ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳ ಯೋಧರು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರು ನಿಂತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರು।
Verse 13
चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भिर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪಾಂಡುನಂದನನೇ! ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಧ್ವಜಪಟಗಳು ಹಾಗೂ ಶುಭ್ರ ನಿರ್ಮಲ ಛತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಜಡಿತ ದಂಡಗಳಿರುವ ಛತ್ರಗಳು, ನವಿಲುಪಿಂಚದ ವ್ಯಜನಗಳು ಮತ್ತು ಚಾಮರಗಳು ಅಲೆಯುತ್ತಿದವು. ಗಾಳಿಗೆ ಅವರ ಮೇಲೂ ಕೆಳವೂ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತ, ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕವಚಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ ಮಿಂಚಿದವು. ಹೀಗೆ ಆ ಎರಡು ಧ್ವಜಿನಿಗಳು ಜಲಚರಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಎರಡು ಸಾಗರಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು।
Verse 14
चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भिर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪಾಂಡುನಂದನನೇ! ದೇವರುಗಳೂ ದಾನವರೂ ಎರಡೂ ಪಾಳಯಗಳ ಸೇನೆಗಳು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಧ್ವಜಪಟಗಳು, ಶುಭ್ರ ನಿರ್ಮಲ ಛತ್ರಗಳು, ರತ್ನ-ಮುತ್ತು ಜಡಿತ ದಂಡಗಳಿರುವ ಆತಪತ್ರಗಳು, ಮಯೂರಪಿಚ್ಛದ ಚಾಮರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಜನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಗಾಳಿಗೆ ಅವರ ಉತ್ತರೀಯಗಳು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣೀಷಗಳು ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದವು; ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕವಚ, ಭೂಷಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಎರಡು ಧ್ವಜಿನ್ಯಗಳು ಜಲಚರಮಾಲೆಗಳೊಡನೆ ಎರಡು ಸಾಗರಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು।
Verse 15
चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भिर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪಾಂಡುನಂದನನೇ! ದೇವ-ದಾನವ ವೀರರ ಎರಡೂ ಧ್ವಜಿನ್ಯಗಳು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಧ್ವಜಪಟಗಳು ಮತ್ತು ಶುಭ್ರ ಛತ್ರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಿದವು; ಗಾಳಿಗೆ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣೀಷಗಳು ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದವು, ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕವಚ, ಭೂಷಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಎರಡು ಸೇನಾಸಾಗರಗಳು ಜಲಚರಮಾಲೆಗಳೊಡನೆ ಎರಡು ಸಾಗರಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು।
Verse 16
वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं दृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥
ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರ ಮಹಾರಾಜ ಬಲಿ—ಅಸುರರ ಸೇನಾಧಿಪತಿ—ಮಯ ದಾನವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವ ‘ವೈಹಾಯಸ’ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿದನು. ಓ ರಾಜನೇ, ಅದು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಯುದ್ಧೋಪಕರಣಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಪರಮಾಶ್ಚರ್ಯಮಯ, ಅಚಿಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ್ಣನೀಯ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣದೆ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಛತ್ರದ ಕೆಳಗೆ, ಉತ್ತಮ ಚಾಮರಗಳ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತನ್ನ ಸೇನಾನಾಯಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಬಲಿ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾಡುತ್ತಾ ಶೋಭಿಸಿದನು।
Verse 17
वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं दृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥
ಓ ಪ್ರಭೋ, ಓ ರಾಜನೇ! ಮಯ ದಾನವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವ ‘ವೈಹಾಯಸ’ ಎಂಬ ವಿಮಾನವು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಯುದ್ಧೋಪಕರಣಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಾಗಿ ಪರಮಾಶ್ಚರ್ಯಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಅಚಿಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ್ಣನೀಯ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣದೆ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 18
वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं दृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥
ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಬಲಿ ಎಲ್ಲ ದಳಾಧಿಪತಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಛತ್ರದ ಕೆಳಗೆ, ಮೃದು ವ್ಯಜನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಚಾಮರಗಳ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವನು ಉದಯಿಸುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾಡುತ್ತಾ ಶೋಭಿಸಿದನು।
Verse 19
तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रदृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । दृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥
ಮಹಾರಾಜ ಬಲಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಅಸುರ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ನಮುಚಿ, ಶಂಬರ, ಬಾಣ, ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಯೋಮುಖ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು.
Verse 20
तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रदृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । दृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥
ದ್ವಿಮೂರ್ಧ, ಕಾಲನಾಭ, ಪ್ರಹೇತಿ, ಹೇತಿ, ಇಲ್ವಲ, ಶಕುನಿ, ಭೂತಸಂತಾಪ, ವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ವಿರೋಚನ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು.
Verse 21
तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रदृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । दृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥
ಹಯಗ್ರೀವ, ಶಂಕುಶಿರ, ಕಪಿಲ, ಮೇಘದುಂದುಭಿ, ತಾರಕ, ಚಕ್ರದೃಕ್, ಶುಂಭ, ನಿಶುಂಭ, ಜಂಭ ಮತ್ತು ಉತ್ಕಲ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು.
Verse 22
तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रदृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । दृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥
ಅರಿಷ್ಟ, ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ, ಮಯ, ತ್ರಿಪುರಾಧಿಪ ಮತ್ತು ಪೌಲೋಮರು, ಕಾಲೇಯರು, ನಿವಾತಕವಚರು ಮುಂತಾದ ಇತರ ಅಸುರರೂ ಇದ್ದರು.
Verse 23
तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रदृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । दृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರಿಗೆ ಅಮೃತದ ಪಾಲು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಶ್ರಮದ ಪಾಲಷ್ಟೇ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಇವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸೋಲಿಸಿದ್ದರು.
Verse 24
तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रदृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । दृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥
ಮಹಾರಾಜ ಬಲಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅಸುರ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಕರು ಇದ್ದರು—ನಮುಚಿ, ಶಂಬರ, ಬಾಣ, ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ, ಅಯೋಮುಖ, ದ್ವಿಮೂರ್ಧಾ, ಕಾಲನಾಭ, ಪ್ರಹೇತಿ, ಹೇತಿ, ಇಲ್ವಲ, ಶಕುನಿ, ಭೂತಸಂತಾಪ, ವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರ, ವಿರೋಚನ, ಹಯಗ್ರೀವ, ಶಂಕುಶಿರಾ, ಕಪಿಲ, ಮೇಘದುಂದುಭಿ, ತಾರಕ, ಚಕ್ರದೃಕ್, ಶುಂಭ, ನಿಶುಂಭ, ಜಂಭ, ಉತ್ಕಲ, ಅರಿಷ್ಟ, ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ, ತ್ರಿಪುರಾಧಿಪ ಮಯ, ಪೌಲೋಮಪುತ್ರರು, ಕಾಲೇಯರು, ನಿವಾತಕವಚರು ಮೊದಲಾದವರು। ಅಮೃತದ ಪಾಲು ಸಿಗದೆ ಸಮುದ್ರಮಥನದ ಕಷ್ಟವನ್ನೇ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಇವರು, ಯುದ್ಧಮುಖದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಜಯಿಸಿದ್ದರು। ಸೇನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಮಹಾರವದಿಂದ ಶಂಖಗಳನ್ನು ಊದಿದರು। ಈ ಉನ್ಮತ್ತ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಬಲಭಿದ್ ಇಂದ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡನು।
Verse 25
ऐरावतं दिक्करिणमारूढ: शुशुभे स्वराट् । यथा स्रवत्प्रस्रवणमुदयाद्रिमहर्पति: ॥ २५ ॥
ದಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಸಂಚರಿಸಬಲ್ಲ ದಿಗ್ಗಜ ಐರಾವತದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢನಾದ ಸ್ವರ್ಗರಾಜ ಇಂದ್ರನು, ಜಲಾಶಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ ಉದಯಗಿರಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।
Verse 26
तस्यासन्सर्वतो देवा नानावाहध्वजायुधा: । लोकपाला: सहगणैर्वाय्वग्निवरुणादय: ॥ २६ ॥
ಸ್ವರ್ಗರಾಜ ಇಂದ್ರನ ಸುತ್ತಲೂ ದೇವರುಗಳು ವಿವಿಧ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಧ್ವಜಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು। ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ವರುಣ ಮೊದಲಾದ ಲೋಕಪಾಲರೂ ತಮ್ಮ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು।
Verse 27
तेऽन्योन्यमभिसंसृत्य क्षिपन्तो मर्मभिर्मिथ: । आह्वयन्तो विशन्तोऽग्रे युयुधुर्द्वन्द्वयोधिन: ॥ २७ ॥
ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರುಬಂದು ಹೃದಯವನ್ನು ಚುಚ್ಚುವ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿಂದಿಸಿದರು. ನಂತರ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಜೋಡಿ-ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಮುಖಾಮುಖಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು।
Verse 28
युयोध बलिरिन्द्रेण तारकेण गुहोऽस्यत । वरुणो हेतिनायुध्यन्मित्रो राजन्प्रहेतिना ॥ २८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಬಲಿ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು; ಗುಹ (ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ) ತಾರಕನೊಂದಿಗೆ; ವರುಣನು ಹೇತಿಯೊಂದಿಗೆ; ಮಿತ್ರನು ಪ್ರಹೇತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು।
Verse 29
यमस्तु कालनाभेन विश्वकर्मा मयेन वै । शम्बरो युयुधे त्वष्ट्रा सवित्रा तु विरोचन: ॥ २९ ॥
ಯಮರಾಜನು ಕಾಲನಾಭನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಮಯ ದಾನವನೊಂದಿಗೆ; ತ್ವಷ್ಟಾ ಶಂಬರನೊಂದಿಗೆ; ಸವಿತಾ ಆದ ಸೂರ್ಯದೇವನು ವಿರೋಚನನೊಂದಿಗೆ ಸಮರಿಸಿದನು.
Verse 30
अपराजितेन नमुचिरश्विनौ वृषपर्वणा । सूर्यो बलिसुतैर्देवो बाणज्येष्ठै: शतेन च ॥ ३० ॥ राहुणा च तथा सोम: पुलोम्ना युयुधेऽनिल: । निशुम्भशुम्भयोर्देवी भद्रकाली तरस्विनी ॥ ३१ ॥
ಅಪರಾಜಿತನು ನಮುಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು ವೃಷಪರ್ವನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ಸೂರ್ಯದೇವನು ಬಾಣನನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಬಲಿರಾಜನ ನೂರು ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸಮರಿಸಿದನು; ಚಂದ್ರದೇವನು ರಾಹುವೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು. ವಾಯುದೇವನು ಪುಲೋಮನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು; ಅತಿಪರಾಕ್ರಮಿಣಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿ—ಭದ್ರಕಾಳಿ—ಶುಂಬ-ನಿಶುಂಬರೊಂದಿಗೆ ಸಮರಿಸಿದಳು.
Verse 31
अपराजितेन नमुचिरश्विनौ वृषपर्वणा । सूर्यो बलिसुतैर्देवो बाणज्येष्ठै: शतेन च ॥ ३० ॥ राहुणा च तथा सोम: पुलोम्ना युयुधेऽनिल: । निशुम्भशुम्भयोर्देवी भद्रकाली तरस्विनी ॥ ३१ ॥
ಅಪರಾಜಿತನು ನಮುಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು ವೃಷಪರ್ವನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ಸೂರ್ಯದೇವನು ಬಾಣನನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಬಲಿರಾಜನ ನೂರು ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸಮರಿಸಿದನು; ಚಂದ್ರದೇವನು ರಾಹುವೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು. ವಾಯುದೇವನು ಪುಲೋಮನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು; ಅತಿಪರಾಕ್ರಮಿಣಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿ—ಭದ್ರಕಾಳಿ—ಶುಂಬ-ನಿಶುಂಬರೊಂದಿಗೆ ಸಮರಿಸಿದಳು.
Verse 32
वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥
ಅರಿಂದಮ ಮಹಾರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನೇ! ವೃಷಾಕಪಿ ಅಂದರೆ ಶಿವನು ಜಂಭನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ವಿಭಾವಸು (ಅಗ್ನಿದೇವ) ಮಹಿಷಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು. ಇಲ್ವಲನು ತನ್ನ ಸಹೋದರ ವಾತಾಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸಮರಿಸಿದನು. ದುರ್ಮರ್ಷನು ಕಾಮದೇವನೊಂದಿಗೆ, ದೈತ್ಯ ಉತ್ಕಲನು ಮಾತೃಕಾ ದೇವಿಯರೊಂದಿಗೆ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಉಶನಸ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ) ಎದುರಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಶನೈಶ್ಚರ (ಶನಿ) ನರಕಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು. ಮರುತರು ನಿವಾತಕವಚರೊಂದಿಗೆ, ವಸುಗಳು ಕಾಲಕೇಯ ದೈತ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಪೌಲೋಮ ದೈತ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ರುದ್ರರು ಕ್ರೋಧವಶ ದೈತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು.
Verse 33
वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥
ಅರಿಂದಮ ಮಹಾರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನೇ! ವೃಷಾಕಪಿ ಅಂದರೆ ಶಿವನು ಜಂಭನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ವಿಭಾವಸು (ಅಗ್ನಿದೇವ) ಮಹಿಷಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು. ಇಲ್ವಲನು ತನ್ನ ಸಹೋದರ ವಾತಾಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸಮರಿಸಿದನು. ದುರ್ಮರ್ಷನು ಕಾಮದೇವನೊಂದಿಗೆ, ದೈತ್ಯ ಉತ್ಕಲನು ಮಾತೃಕಾ ದೇವಿಯರೊಂದಿಗೆ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಉಶನಸ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ) ಎದುರಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಶನೈಶ್ಚರ (ಶನಿ) ನರಕಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು. ಮರುತರು ನಿವಾತಕವಚರೊಂದಿಗೆ, ವಸುಗಳು ಕಾಲಕೇಯ ದೈತ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಪೌಲೋಮ ದೈತ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ರುದ್ರರು ಕ್ರೋಧವಶ ದೈತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು.
Verse 34
वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥
ಎಲೈ ಶತ್ರುದಮನಕಾರಿಯೇ, ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ಮಹಾರಾಜನೇ, ಶಿವನು ಜಂಭನೊಂದಿಗೂ, ಅಗ್ನಿಯು ಮಹಿಷಾಸುರನೊಂದಿಗೂ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು. ಇಲ್ವಲ ಮತ್ತು ವಾತಾಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ದುರ್ಮರ್ಷನು ಕಾಮದೇವನೊಂದಿಗೆ, ಉತ್ಕಲನು ಮಾತೃಕೆಯರೊಂದಿಗೆ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಶ शुक्राಚಾರ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಶನಿಯು ನರಕಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು. ಮರುತರು ನಿವಾತಕವಚರೊಂದಿಗೆ, ವಸುಗಳು ಕಾಲಕೇಯರೊಂದಿಗೆ, ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಪೌಲೋಮರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ರುದ್ರರು ಕ್ರೋಧವಶರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು.
Verse 35
त एवमाजावसुरा: सुरेन्द्रा द्वन्द्वेन संहत्य च युध्यमाना: । अन्योन्यमासाद्य निजघ्नुरोजसा जिगीषवस्तीक्ष्णशरासितोमरै: ॥ ३५ ॥
ಹೀಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡಿ, ವಿಜಯದ ಆಸೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ದ್ವಂದ್ವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಹರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳು, ಕತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಈಟಿಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದರು.
Verse 36
भुशुण्डिभिश्चक्रगदर्ष्टिपट्टिशै: शक्त्युल्मुकै: प्रासपरश्वधैरपि । निस्त्रिंशभल्लै: परिघै: समुद्गरै: सभिन्दिपालैश्च शिरांसि चिच्छिदु: ॥ ३६ ॥
ಅವರು ಭುಶುಂಡಿ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ, ಋಷ್ಟಿ, ಪಟ್ಟಿಶ, ಶಕ್ತಿ, ಉಲ್ಮುಕ, ಪ್ರಾಸ, ಪರಶ್ವಧ, ನಿಸ್ತ್ರಿಂಶ, ಭಲ್ಲ, ಪರಿಘ, ಮುದ್ಗರ ಮತ್ತು ಭಿಂದಿಪಾಲ ಮುಂತಾದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಿದರು.
Verse 37
गजास्तुरङ्गा: सरथा: पदातय: सारोहवाहा विविधा विखण्डिता: । निकृत्तबाहूरुशिरोधराङ्घ्रय- श्छिन्नध्वजेष्वासतनुत्रभूषणा: ॥ ३७ ॥
ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು, ಸಾರಥಿಗಳು, ಕಾಲಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಾಹನಗಳು, ಅವುಗಳ ಸವಾರರೊಂದಿಗೆ ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸೈನಿಕರ ತೋಳುಗಳು, ತೊಡೆಗಳು, ಕುತ್ತಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಅವರ ಧ್ವಜಗಳು, ಬಿಲ್ಲುಗಳು, ಕವಚಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಛಿದ್ರಗೊಂಡವು.
Verse 38
तेषां पदाघातरथाङ्गचूर्णिता- दायोधनादुल्बण उत्थितस्तदा । रेणुर्दिश: खं द्युमणिं च छादयन् न्यवर्ततासृक् स्रुतिभि: परिप्लुतात् ॥ ३८ ॥
ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ರಥಗಳ ಚಕ್ರಗಳ ಆಘಾತದಿಂದ, ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿದವು. ಆದರೆ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳ ಮೇಲೆ ರಕ್ತದ ಹನಿಗಳು ಬಿದ್ದಾಗ, ಧೂಳಿನ ಮೋಡವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತೇಲಲಾಗದೆ ಕೆಳಗೆ ಕುಸಿಯಿತು.
Verse 39
शिरोभिरुद्धूतकिरीटकुण्डलै: संरम्भदृग्भि: परिदष्टदच्छदै: । महाभुजै: साभरणै: सहायुधै: सा प्रास्तृता भू: करभोरुभिर्बभौ ॥ ३९ ॥
ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಣರಂಗವು ವೀರರ ಕತ್ತರಿಸಿದ ತಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿತ್ತು, ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇನ್ನೂ ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳು ಕೋಪದಿಂದ ತುಟಿಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಿದ್ದವು. ಈ ತಲೆಗಳಿಂದ ಕಿರೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಕುಂಡಲಗಳು ಉದುರಿಹೋಗಿದ್ದವು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಅನೇಕ ತೋಳುಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲನ್ನು ಹೋಲುವ ತೊಡೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು.
Verse 40
कबन्धास्तत्र चोत्पेतु: पतितस्वशिरोऽक्षिभि: । उद्यतायुधदोर्दण्डैराधावन्तो भटान् मृधे ॥ ४० ॥
ಆ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರುಂಡವಿಲ್ಲದ ಮುಂಡಗಳು (ಕಬಂಧಗಳು) ಎದ್ದು ನಿಂತವು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದ ತಮ್ಮ ತಲೆಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಬಲ್ಲ ಆ ಮುಂಡಗಳು ಶತ್ರು ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದವು.
Verse 41
बलिर्महेन्द्रं दशभिस्त्रिभिरैरावतं शरै: । चतुर्भिश्चतुरो वाहानेकेनारोहमार्च्छयत् ॥ ४१ ॥
ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ನಂತರ ಇಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ ವಾಹನ ಐರಾವತದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಐರಾವತದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ನಾಲ್ವರು ಕುದುರೆ ಸವಾರರ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆನೆಯ ಮಾವುತನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.
Verse 42
स तानापतत: शक्रस्तावद्भि: शीघ्रविक्रम: । चिच्छेद निशितैर्भल्लैरसम्प्राप्तान्हसन्निव ॥ ४२ ॥
ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜರ ಬಾಣಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲೇ, ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಸ್ವರ್ಗದ ರಾಜ ಇಂದ್ರರು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕು, 'ಭಲ್ಲ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಹರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತುಂಡರಿಸಿದರು.
Verse 43
तस्य कर्मोत्तमं वीक्ष्य दुर्मर्ष: शक्तिमाददे । तां ज्वलन्तीं महोल्काभां हस्तस्थामच्छिनद्धरि: ॥ ४३ ॥
ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜರು ಇಂದ್ರನ ನಿಪುಣ ಯುದ್ಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು 'ಶಕ್ತಿ' ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯುಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು, ಅದು ದೊಡ್ಡ ಉಲ್ಕೆಯಂತೆ ಉರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದ್ರನು ಆ ಆಯುಧವನ್ನು ಬಲಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ತುಂಡರಿಸಿದನು.
Verse 44
तत: शूलं तत: प्रासं ततस्तोमरमृष्टय: । यद् यच्छस्त्रं समादद्यात्सर्वं तदच्छिनद् विभु: ॥ ४४ ॥
ನಂತರ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶೂಲ, ಪ್ರಾಸ, ತೋಮರ, ಋಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದನು; ಅವನು ಯಾವ ಆಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದರೂ ಇಂದ್ರನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತುಂಡುಮಾಡಿದನು।
Verse 45
ससर्जाथासुरीं मायामन्तर्धानगतोऽसुर: । तत: प्रादुरभूच्छैल: सुरानीकोपरि प्रभो ॥ ४५ ॥
ಪ್ರಭೋ ರಾಜನೇ, ಆಗ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ಅಂತರಧಾನವಾಗಿ ಆಸುರೀ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು. ಆ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಮಹಾ ಪರ್ವತವು ದೇವಸೈನ್ಯದ ತಲೆಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು।
Verse 46
ततो निपेतुस्तरवो दह्यमाना दवाग्निना । शिला: सटङ्कशिखराश्चूर्णयन्त्यो द्विषद्बलम् ॥ ४६ ॥
ಆ ಪರ್ವತದಿಂದ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮರಗಳು ಬಿದ್ದುಬಂದವು. ಗುದ್ದಲಿಯಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚುಗಳಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ತುಂಡುಗಳೂ ಬಿದ್ದು ದೇವಸೈನ್ಯದ ತಲೆಗಳನ್ನು ಚೂರುಮಾಡಿದವು।
Verse 47
महोरगा: समुत्पेतुर्दन्दशूका: सवृश्चिका: । सिंहव्याघ्रवराहाश्च मर्दयन्तो महागजा: ॥ ४७ ॥
ನಂತರ ಮಹಾಸರ್ಪಗಳು, ದಂದಶೂಕಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷವೃಶ್ಚಿಕಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿಬಂದವು. ಸಿಂಹ, ಹುಲಿ, ವರಾಹ ಹಾಗೂ ಮಹಾಗಜಗಳೂ ಬಿದ್ದು ದೇವಸೈನ್ಯವನ್ನು ತುಳಿದು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸಿದವು।
Verse 48
यातुधान्यश्च शतश: शूलहस्ता विवासस: । छिन्धि भिन्धीति वादिन्यस्तथा रक्षोगणा: प्रभो ॥ ४८ ॥
ಪ್ರಭೋ ರಾಜನೇ, ಆಗ ನೂರಾರು ಪುರುಷ-ಸ್ತ್ರೀ ಯಾತುಧಾನರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸಗಣಗಳು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದವು—ನಗ್ನವಾಗಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ ಹಿಡಿದು—“ಕತ್ತರಿಸಿ! ಚುಚ್ಚಿ!” ಎಂದು ಕೂಗಿದವು।
Verse 49
ततो महाघना व्योम्नि गम्भीरपरुषस्वना: । अङ्गारान्मुमुचुर्वातैराहता: स्तनयित्नव: ॥ ४९ ॥
ಆಮೇಲೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾಘನ ಮೋಡಗಳು ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೊಡೆತಪಟ್ಟು, ಗಂಭೀರ ಗುಡುಗುಧ್ವನಿಯಿಂದ ನಿನದಿಸುತ್ತಾ ಉರಿಯುವ ಅಂಗಾರಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು।
Verse 50
सृष्टो दैत्येन सुमहान्वह्नि: श्वसनसारथि: । सांवर्तक इवात्युग्रो विबुधध्वजिनीमधाक् ॥ ५० ॥
ಬಲಿ ದೈತ್ಯನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಹಾಭಯಂಕರ ಅಗ್ನಿ, ಉಗ್ರ ಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸಾಂವರ್ತಕ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಭೀಕರವಾಗಿ ದೇವಸೈನ್ಯವನ್ನು ದಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು।
Verse 51
तत: समुद्र उद्वेल: सर्वत: प्रत्यदृश्यत । प्रचण्डवातैरुद्धूततरङ्गावर्तभीषण: ॥ ५१ ॥
ನಂತರ ಸಮುದ್ರವು ಉಬ್ಬಿ ಉಕ್ಕಿತು; ಪ್ರಚಂಡ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಎದ್ದ ಅಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೀಕರ ಭ್ರಮರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಿತು।
Verse 52
एवं दैत्यैर्महामायैरलक्ष्यगतिभीरणे । सृज्यमानासु मायासु विषेदु: सुरसैनिका: ॥ ५२ ॥
ಈ ರೀತಿ ಕಾಣದ ಚಲನೆಯುಳ್ಳ, ಮಹಾಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ದೈತ್ಯರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಯೆಗಳ ನಡುವೆ ದೇವಸೈನಿಕರು ವಿಷಾದಗೊಂಡರು।
Verse 53
न तत्प्रतिविधिं यत्र विदुरिन्द्रादयो नृप । ध्यात: प्रादुरभूत् तत्र भगवान्विश्वभावन: ॥ ५३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ದೈತ್ಯರ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾರದೆ ಹೋದಾಗ, ಅವರು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಹೃದಯದಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರು; ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಅಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು।
Verse 54
तत: सुपर्णांसकृताङ्घ्रिपल्लव: पिशङ्गवासा नवकञ्जलोचन: । अदृश्यताष्टायुधबाहुरुल्लस- च्छ्रीकौस्तुभानर्घ्यकिरीटकुण्डल: ॥ ५४ ॥
ಆಗ ಗರುಡನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾಗಿ, ಗರುಡನ ಭುಜಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಕಮಲಪಲ್ಲವಸಮಾನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹರಡಿಕೊಂಡು, ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ, ನವಕಮಲನಯನ ಶ್ರೀಹರಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ದರ್ಶನವಿತ್ತನು। ಕೌಸ್ತುಭಮಣಿ-ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀಶೋಭೆ, ಅಮೂಲ್ಯ ಕಿರೀಟ-ಕುಂಡಲಗಳು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾಯುಧಗಳಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು।
Verse 55
तस्मिन्प्रविष्टेऽसुरकूटकर्मजा माया विनेशुर्महिना महीयस: । स्वप्नो यथा हि प्रतिबोध आगते हरिस्मृति: सर्वविपद्विमोक्षणम् ॥ ५५ ॥
ಪರಮ ಮಹಿಮಾವಂತನಾದ ಭಗವಂತನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅಸುರರ ಕಪಟಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಾಯೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಯಿತು—ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ ಕನಸಿನ ಅಪಾಯಗಳು ಮಾಯವಾಗುವಂತೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಸ್ಮರಣೆ ಎಲ್ಲ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ವಿಮೋಚನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
Verse 56
दृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमि: । तल्लीलया गरुडमूर्ध्नि पतद् गृहीत्वा तेनाहनन्नृप सवाहमरिं त्र्यधीश: ॥ ५६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಸಿಂಹವಾಹನನಾದ ಅಸುರ ಕಾಲನೇಮಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗರುಡವಾಹನನಾದ ತ್ರಿಲೋಕಾಧೀಶ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕಂಡು ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಗರುಡನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು. ಆದರೆ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಅದನ್ನು ಲೀಲೆಯಂತೆ ಹಿಡಿದು, ಅದೇ ಆಯುಧದಿಂದ ಶತ್ರು ಕಾಲನೇಮಿಯನ್ನು ಅವನ ವಾಹನ ಸಿಂಹದೊಡನೆ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
Verse 57
माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य च्चक्रेण कृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् । आहत्य तिग्मगदयाहनदण्डजेन्द्र तावच्छिरोऽच्छिनदरेर्नदतोऽरिणाद्य: ॥ ५७ ॥
ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಮಾಲಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಶಿರಚ್ಛೇದಗೊಂಡು ಹತರಾದರು. ಆಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅಸುರ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡುತ್ತ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಗದೆಯಿಂದ ಅಂಡಜಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಆದಿಪುರುಷನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಆ ಶತ್ರುವಿನ ತಲೆಯನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
Frequently Asked Questions
The chapter states the theological reason: they were not devotees of Vāsudeva. In Bhāgavata logic, eligibility for the highest fruit is not based on labor alone but on consciousness and surrender. The asuras’ participation is instrumental, yet their intent is exploitative; thus providence (poṣaṇa) ensures amṛta serves the Lord’s devotees and cosmic order.
Bali employs māyā—battlefield jugglery producing mountains, fire, floods, beasts, and terror—to destabilize the devas’ morale. These effects succeed only while the devas lack a countermeasure within their own power. They fail the moment Hari appears, because the Lord’s transcendental potency is ontologically prior to material illusion; His presence nullifies māyā just as awakening ends a dream.
The text pairs major devas with major asuras (e.g., Bali–Indra; Kārttikeya–Tāraka; Varuṇa–Heti; Mitra–Praheti; Yama–Kālanābha; Viśvakarmā–Maya; Bṛhaspati–Śukra; Śiva–Jambha; moon–Rāhu; Durgā/Bhadrakālī vs Śumbha–Niśumbha). The purpose is to portray the entire cosmic administration engaged, emphasizing that dharma’s defense involves all levels of universal governance, yet remains ultimately dependent on Bhagavān’s intervention.
Hari’s arrival marks the turning point from contested power to decisive protection (poṣaṇa). Garuḍa symbolizes swift, sovereign intervention, and the Lord’s appearance demonstrates that remembrance and surrender invoke divine presence. The narrative underscores that when devotees are overwhelmed, the Supreme Lord personally dispels fear and restores order.
Kālanemi is an asura who attacks Garuḍa with a trident. Hari catches the weapon and kills Kālanemi with it, along with his lion mount. The episode illustrates the futility of aggression against the Supreme: the asura’s own instrument becomes the means of his defeat, highlighting the Lord’s mastery over all weapons and all worlds.