Mantra 3

Sukta 120

Sanskrit (Devanagari)

यत्रा सुहार्दः सुकृतो मदन्ति विहाय रोगं तन्वः१ स्वायाः । अश्लोणा अङ्गैरह्रुताः स्वर्गे तत्र पश्येम पितरौ च पुत्रान्

IAST Transliteration

yátrā suhã́rdaḥ sukṛ́to mádanti vihā́ya rógaṃ tanvàḥ svā́yāḥ | aślóṇā áṅgair áhrutāḥ svargé tátra paśyema pitaráu ca putrā́n

English Translation (Griffith/Whitney)

Where the kindly-hearted, the merit-winners, rejoice—having left behind the sickness of their own body—unlame in their limbs, uninjured in heaven: there may we behold our parents and our sons.

Translation

ಯಲ್ಲಿ ಸುಹೃದಯರು, ಸುಕೃತವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವರು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ—ತಮ್ಮದೇ ದೇಹದ ರೋಗವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟು—ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಗಡತನವಿಲ್ಲದೆ, ಅಕ್ಷತವಾಗಿ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ; ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಪುತ್ರರನ್ನೂ ಕಾಣಲಿ.

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय-प्रातिपदिक) अथवा यद्-तत्र-सम्बन्ध

• सुहार्दः: good-hearted (friends), kindly ones
• सुहार्दः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively) / Noun
• Root: सुहार्द (प्रातिपदिक; सु- + हार्द ‘हृदयसम्बन्धी/मैत्री’)

• सुकृतः: the virtuous, doers of good deeds
• सुकृतः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively) / Noun
• Root: सुकृत (प्रातिपदिक; सु- + कृत ‘पुण्यकर्मन्/सत्कर्म’)

• मदन्ति: rejoice, are exhilarated
• मदन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु)

• विहाय: having left/abandoned
• विहाय: (पूर्वक्रिया)
• Type: Verbal indeclinable (gerund)
• Root: वि + हा (धातु) → विहाय (क्त्वान्त)

• रोगम्: disease
• रोगम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)

• तन्वः: of the body
• तन्वः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• स्वायाः: of one’s own
• स्वायाः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun (possessive)
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अश्लोणाः: not lame, uncrippled
• अश्लोणाः: कर्तृ (विशेषण) / विधेय
• Type: Adjective
• Root: अ-श्लोण (प्रातिपदिक; नञ् + श्लोण ‘लंगड़ा/विकल’)

• अङ्गैः: with (their) limbs
• अङ्गैः: करण
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)

• अह्रुताः: uninjured, unharmed
• अह्रुताः: कर्तृ (विशेषण) / विधेय
• Type: Adjective / Past participle used adjectivally
• Root: अ-ह्रुत (प्रातिपदिक; नञ् + ह्रुत ‘क्षत/आहत/विकृत’)

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)

• पश्येम: may we see
• पश्येम: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)

• पितरौ: (our) two parents (father and mother)
• पितरौ: कर्म
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• पुत्रान्: sons/children
• पुत्रान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic transmission (anukramaṇī attribution varies).

Devata: Sukṛta-loka/Svarga as goal; the ‘sukṛtas’ and Pitṛ/parental figures as implied powers.

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like (edition-dependent).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"From the fact of sickness → release and restoration → joyful reunion.","listener_experience":"Consolation, uplift, gentle longing resolved into hope.","intensity":5}