Sukta 23
Rishi: Atharvanic tradition (Agni-hymn; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī traditions)
Devata: Agni Jātavedas
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (Atharvanic mixed anuṣṭubh/triṣṭubh tendencies in this section; confirm by pada count per edition)
AV 4.23 ಅಂಹಸ್—ಮನೋವ್ಯಥೆ, ಸಂಕೋಚಗೊಳಿಸುವ ದುರ್ಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪಸಮಾನ ಮಲಿನತೆ—ಇವುಗಳನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಜಾತವೇದಸನ ಯಜ್ಞಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ‘ಮುಂಚ್-’ (ಬಿಡಿಸು/ವಿಮೋಚಿಸು) ಎಂದು ಬಿಚ್ಚಿಹಾಕಬಹುದೆಂದು ಹೇಳುವ ವಿಮೋಚನಾ ಸ್ತೋತ್ರ. ಅಗ್ನಿಯ ವಿಶ್ವಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನೂ, ಶತ್ರುಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪೌರಾಣಿಕ ವಿಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಿ, ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ: ಅಗ್ನಿ ಹವಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ದೇವಾನುಗ್ರಹದ ಸುಮತಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ದುಃಖದ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantras
Mantra 1
पाप-मोचनम्। अ॒ग्नेर्म॑न्वे प्रथ॒मस्य॒ प्रचे॑तसः॒ पाञ्च॑जन्यस्य बहु॒धा यमि॒न्धते॑ । विशो॑ विशः प्रविशि॒वांस॑मीमहे॒ स नो मुञ्च॒त्वंह॑सः
ಪಾಪ-ಮೋಚನೆಗಾಗಿ: ನಾನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಪ್ರಥಮನು, ಪ್ರಚೇತಸ್ (ಜ್ಞಾನಿ), ಪಾಂಚಜನ್ಯ (ಐದು ಜನರ) ಅಗ್ನಿ—ಅವನನ್ನು ಅವರು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಲಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವ ಅವನನ್ನು ನಾವು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ: ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಂಹಸ್ (ಕ್ಲೇಶ, ಪಾಪ)ದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ.
Mantra 2
यथा॑ ह॒व्यं वह॑सि जातवेदो॒ यथा॑ य॒ज्ञं क॒ल्पय॑सि प्रजा॒नन्। ए॒वा दे॒वेभ्यः॑ सुम॒तिं न॒ आ व॑ह॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
ಹೇ ಜಾತವೇದಸೇ! ನೀನು ಹವ್ಯ (ಆಹುತಿ) ಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೀಯೋ, ತಿಳಿದು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಹೇಗೆ ಯಥಾವಿಧಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತೀಯೋ—ಅದೇ ರೀತಿ ದೇವರಿಗಾಗಿ ನಮಗೆ ಸುಮತಿ (ಶುಭ ಅನುಗ್ರಹ) ಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಡು; ಮತ್ತು ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ವ್ಯಥೆ/ಕಷ್ಟದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ.
Mantra 3
याम॑न्याम॒न्नुप॑युक्तं॒ वहि॑ष्ठं॒ कर्म॑न्कर्म॒न्नाभ॑गम् । अ॒ग्निमी॑डे र॒क्षो॒हणं॑ यज्ञ॒वॄधं॑ घृ॒ताहु॑तं॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
ಪ್ರತಿ ಯಾಮನ-ಯಾಮನದಲ್ಲಿಯೂ—ಯುಕ್ತನಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಹಕನಾದ, ಕರ್ಮ-ಕರ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ತರುವವನಾದ—ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ: ರಕ್ಷೋಹಣ, ಯಜ್ಞವರ್ಧಕ, ಘೃತಾಹುತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು. ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಂಹಸ್ (ಕ್ಲೇಶ/ಪಾಪಜನ್ಯ ಪೀಡೆ)ದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ.
Mantra 4
सुजा॑तं जा॒तवे॑दसम॒ग्निं वै॑श्वान॒रं वि॒भुम्। ह॒व्य॒वाहं॑ हवामहे॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
ಸುಜಾತನಾದ, ಜಾತವೇದಸನಾದ, ವೈಶ್ವಾನರನಾದ, ವಿಭುವಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು—ಹವ್ಯವಾಹನನ್ನು—ನಾವು ಆವಾಹಿಸುತ್ತೇವೆ: ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಂಹಸ್ (ಕ್ಲೇಶ/ಪಾಪಜನ್ಯ ಪೀಡೆ)ದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ.
Mantra 5
येन॒ ऋष॑यो ब॒लमद्यो॑तयन् यु॒जा येनासु॑राणा॒मयु॑वन्त मा॒याः । येना॒ग्निना॑ प॒णीनिन्द्रो॑ जि॒गाय॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
ಯಾವದರಿಂದ ಋಷಿಗಳು ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಬಲವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಿದರು; ಯಾವದರಿಂದ ಅವರು ಅಸುರರ ಮಾಯೆಗಳನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟರು; ಯಾವದರಿಂದ ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನು ಪಣಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು—ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಂಹಸ್ (ಕ್ಲೇಶ/ಪಾಪಜನ್ಯ ಪೀಡೆ)ದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ.
Mantra 6
येन॑ दे॒वा अ॒मृत॑म॒न्ववि॑न्द॒न् येनौष॑धी॒र्मधु॑मती॒रकृण्वन्। येन॑ दे॒वाः स्व॑१राभ॑र॒न्त्स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
ಯಾವದರಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು; ಯಾವದರಿಂದ ಅವರು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಮಧುಮತಿಗಳಾಗಿ (ಮಧುರ-ರಸಯುಕ್ತವಾಗಿ) ಮಾಡಿದರು; ಯಾವದರಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದರು—ಆ (ಶಕ್ತಿ/ಉಪಾಯ) ನಮ್ಮನ್ನು ಅಂಹಸ್ (ಪಾಪ-ಕ್ಲೇಶ)ದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ.
Mantra 7
यस्ये॒दं प्र॒दिशि॒ यद् वि॒रोच॑ते॒ यज्जा॒तं ज॑नित॒व्यंऽ च॒ केव॑लम्। स्तौम्य॒ग्निं ना॑थि॒तो जो॑हवीमि॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
ಯಾರದ್ದೋ ಇದು ಸಮಸ್ತವೂ—ಪ್ರತಿ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು; ಜನಿಸಿದುದೂ ಇನ್ನೂ ಜನಿಸಬೇಕಾದುದೂ—ಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ. ನಾನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ; ತೀವ್ರ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಮರುಮರು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಷ್ಟದಿಂದಲೂ ಪಾಪದಿಂದಲೂ (ಅಂಹಸ್) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ.
Frequently Asked Questions
Aṃhas refers to constricting distress—misfortune, anxiety, guilt-like burden, and ritual/moral pollution that ‘binds’ a person and needs to be loosened.
Jātavedas means “knower of births/creatures.” It highlights Agni’s omniscience and competence to order the yajña and purify what is tangled or tainted in human life.
No. The hymn is centered on Agni and a simple offering (often ghee). Even a modest household fire with sincere recitation and a small oblation fits the hymn’s intent of release and pacification.
Ask anything about Sukta 23 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.