Sukta 6
Rishi: Atharvanic tradition (attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Viṣaghna power; Soma as antidotal paradigm; Brahman as sacral agent
Chandas: Likely anuṣṭubh (Atharvanic; may be metrically loose)
AV 4.6 ವಿಷನಾಶಕ (ವಿಷಘ್ನ) ಮಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ವಿಷವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದಾದ ದ್ರವ್ಯವೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆದಿಮ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರತಿವಿಷದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ—ಆದಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಪಾನಮಾಡಿದ ಸೋಮ. ಈ ಸೂಕ್ತದ ವಾಕ್ಕ್ರಿಯೆ ಪುನಃಪುನಃ ‘ಹೇಳಿ ಹೊರಡಿಸಿ’ ವಿಷವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯ ಆಸನಗಳಿಂದ—ಕಚ್ಚಿದ/ಚುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಳ, ಲೇಪನ, ಎಲೆ-ಪಾತ್ರೆ, ಬಾಣದ ದಂಡ, ಕೊಂಬು, ಹೊಟ್ಟು—ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಬಂಧಿಸುವ ಔಷಧಿ ವಧ್ರಿಯನ್ನು ಶಕ್ತಿಮಾಡಿ, ವಿಷವನ್ನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಕಲ್ಪಿತ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ಅಚಲಗೊಳಿಸಿ ಬಂಧಿಸಿ ಒಳಗಿಡುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
विषघ्नम्। ब्रा॒ह्म॒णो ज॑ज्ञे प्रथ॒मो दश॑शीर्षो॒ दशा॑स्यः । स सोमं॑ प्रथ॒मः प॑पौ॒ स चकारार॒सं वि॒षम्
ಇದು ವಿಷಘ್ನ (ವಿಷನಾಶಕ) ಮಂತ್ರ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮೊದಲಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು—ದಶಶೀರ್ಷ, ದಶಾಸ್ಯ. ಅವನು ಮೊದಲು ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದನು; ಅವನು ವಿಷವನ್ನು ರಸ-ಸ್ವಾದರಹಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
Mantra 2
याव॑ती॒ द्यावा॑पृथि॒वी व॑रि॒म्णा यावत् स॒प्त सिन्ध॑वो वितष्ठि॒रे। वाचं॑ वि॒षस्य॒ दूष॑णीं॒ तामि॒तो निर॑वादिषम्
ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿ ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿದೆಯೋ, ಸಪ್ತ ಸಿಂಧುಗಳು ಎಷ್ಟು ದೂರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆಯೋ—ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ನಾನು ವಿಷದ ದೂಷಣಕಾರಿ ವಾಣಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದೇನೆ.
Mantra 3
सु॒प॒र्णस्त्वा॑ ग॒रुत्मा॒न्विष॑ प्रथ॒ममा॑वयत्। नामी॑मदो॒ नारू॑रुप उ॒तास्मा॑ अभवः पि॒तुः
ಓ ವಿಷವೇ! ಸುಪರ್ಣನಾದ ಗರುತ್ಮಾನ್ (ಗರುಡ)ನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಓಡಿಸಿಹಾಕಿದನು. ನೀನು ಮರುಳುಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ, ಗಾಯಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ; ಹೌದು, ಈ ಪುರುಷನಿಗೆ ನೀನು ತಂದೆಯಂತೆ ಆಗಿದ್ದೆ.
Mantra 4
यस्त॒ आस्य॒त् पञ्चा॑ङ्गुरिर्व॒क्राच्चि॒दधि॒ धन्व॑नः । अ॒प॒स्क॒म्भस्य॑ श॒ल्यान्निर॑वोचम॒हं वि॒षम्
ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೊರಸೂಸಿದನೋ—ಐದು ಬೆರಳುಗಳವನು—ವಕ್ರವಾದ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ; ಅಪಸ್ಕಂಭನ ಶಲ್ಯ (ಮುಳ್ಳು/ಬಾಣದ ಮುನೆ) ಯಿಂದ ನಾನು ವಿಷವನ್ನು ಹೊರಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ತೆಗೆದಿದ್ದೇನೆ.
Mantra 5
श॒ल्याद्वि॒षं निर॑वोचं प्राञ्ज॑नादु॒त प॒र्ण॒धेः । अ॒पा॒ष्ठाच्छृङ्गा॒त्कुल्म॑ला॒न्निर॑वोचमहं वि॒ष॑म्
ಶಲ್ಯ (ಮುಳ್ಳು/ಕಂಟಕ)ದಿಂದ ನಾನು ವಿಷವನ್ನು ಹೊರಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಪ್ರಾಂಜನ (ಲೇಪ/ಅಂಜನ)ದಿಂದಲೂ, ಪರ್ಣಧಿ (ಎಲೆಯ ಆವರಣ/ಪಾತ್ರ)ದಿಂದಲೂ. ಅಪಾಷ್ಠ (ದಂಡ/ಶಾಫ್ಟ್)ದಿಂದ, ಶೃಂಗ (ಕೊಂಬು)ದಿಂದ, ಕುಲ್ಮಲ (ಹೊಳು/ಹೊದಿಕೆ-ಆವರಣ)ದಿಂದ—ನಾನು ವಿಷವನ್ನು ಹೊರಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
Mantra 6
अ॒र॒सस्त॑ इषो श॒ल्योऽथो॑ ते अ॒र॒सं वि॒षम्। उ॒तार॒सस्य॑ वृ॒क्षस्य॒ धनु॑ष्टे अरसार॒सम्
ನಿನ್ನ ಬಾಣದ ಮುಳ್ಳು ರಸವಿಲ್ಲದದಾಗಲಿ; ನಿನ್ನ ವಿಷವೂ ರಸವಿಲ್ಲದದಾಗಲಿ. ಹೌದು, ರಸವಿಲ್ಲದ ಮರದ ನಿನ್ನ ಧನುಸ್ಸೂ ರಸವಿಲ್ಲದದಾಗಲಿ; ನೀನೂ ರಸವಿಲ್ಲದವನಾಗು—ನಿಜಕ್ಕೂ ರಸವಿಲ್ಲದವನಾಗು.
Mantra 7
ये अपी॑ष॒न् ये अदि॑ह॒न् य आस्य॒न् ये अ॒वासृ॑जन्। सर्वे॒ ते वध्र॑यः कृ॒ता वध्रि॑र्विषगि॒रिः कृतः
ಯಾರು ಅದನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೊರತೆಗೆದರು, ಯಾರು ಅದನ್ನು ಲೇಪಿಸಿದರು, ಯಾರು ಅದನ್ನು ಎಸೆದರು, ಯಾರು ಅದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದರು—ಅವರೆಲ್ಲರೂ ವಧ್ರಯರಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಮತ್ತು ವಧ್ರಿ ವಿಷ-ಪರ್ವತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 8
वध्र॑यस्ते खनि॒तारो॒ वध्रि॒स्त्वम॑स्योषधे । वध्रिः॒ स पर्व॑तो गि॒रिर्यतो॑ जा॒तमि॒दं वि॒षम्
ನಿನ್ನನ್ನು ತೋಡುವವರು ವಧ್ರಯರು; ಓ ಔಷಧಿ, ನೀನು ವಧ್ರಿ. ವಧ್ರಿಯೇ ಆ ಪರ್ವತ, ಆ ಗಿರಿ—ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಈ ವಿಷ ಜನಿಸಿದೆ.
Frequently Asked Questions
It is a healing and protection hymn used to neutralize and expel poison from stings, bites, or poisoned wounds, and to prevent the toxin from ‘staying’ in any medium like salve or bandage.
Soma functions as the archetypal antidote, and Brahman represents sacral authority: the hymn cites a primordial precedent where poison is made ‘arasa’—without potency—through consecrated power.
The text treats Vadhri as a ‘binding’ medicinal power; practitioners typically select a locally trusted anti-venom herb and consecrate it with recitation, using it to immobilize and contain the poison.
Ask anything about Sukta 6 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.