Mantra 4

Sukta 104

Sanskrit (Devanagari)

त्वं दाता प्रथमो राधसामस्यसि सत्य ईशानकृत्। तुविद्युम्नस्य युज्या वृणीमहे पुत्रस्य शवसो महः

IAST Transliteration

tváṃ dātā́ prathamó rā́dhasām asyási satyá īśānakṛ́t | tuvidyumnásya yújyā vṛṇīmahe putrásya śávaso máhaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou art the giver, foremost of all bounties; true, the maker of dominion: we choose for yoking the fellowship of abundant glory,—the great might of the son of strength.

Translation

ನೀನು ದಾತನು, ದಾನಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಮೊದಲನೆಯವನು; ನೀನು ಸತ್ಯನು, ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕರ್ತನು. ಅಪಾರ ದ್ಯುಮ್ನ (ಯಶಸ್ಸು/ಪ್ರಭೆ) ಹೊಂದಿದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನಾವು ಯೋಗಕ್ಕೆ (ಯುಜ್ಯಾ) ಆರಿಸುತ್ತೇವೆ—ಶಕ್ತಿಯ ಪುತ್ರನ ಮಹಾ ಬಲವನ್ನು.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दाता: giver
• दाता: कर्तृ
• Type: Noun (agent)
• Root: दा (धातु) → दातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• प्रथमः: first
• प्रथमः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• राधसाम्: of gifts/boons
• राधसाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राधस् (प्रातिपदिक)

• अस्य: of this (one/thing)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• सत्यः: true
• सत्यः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• ईशानकृत्: lordly maker/sovereign accomplisher
• ईशानकृत्: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective (agent/epithet)
• Root: ईशान (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत् (कृदन्त)

• तुविद्युम्नस्य: of abundant glory
• तुविद्युम्नस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (compound)
• Root: तुविद्युम्न (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)

• युज्या: fit to be yoked/appropriate
• युज्या: कर्म
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → युज्य (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)

• वृणीमहे: we choose
• वृणीमहे: —
• Type: Verb
• Root: वृ (वृञ् वरणे) धातु

• पुत्रस्य: of the son
• पुत्रस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• शवसः: of strength/might
• शवसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• महः: of greatness
• महः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: महत्/महि (प्रातिपदिक; ‘महस्’)

Attribution

Rishi: RV-derived (Indra hymn tradition).

Devata: Indra

Chandas: RV meter (likely Triṣṭubh; confirm against RV source).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Recognition of giver → alignment with truth → calm confidence in empowered prosperity.","listener_experience":"Settled assurance; sense of dignified abundance and legitimate authority.","intensity":6}