Mantra 3
Sukta 102
Sanskrit (Devanagari)
वृषणं त्वा वयं वृषन् वृषणः समिधीमहि । अग्ने दीद्यतं बृहत्
IAST Transliteration
vṛ́ṣaṇaṃ tvā vayáṃ vṛ́ṣan vṛ́ṣaṇaḥ samídhīmahi | ágne dī́dyataṃ bṛhát ||
English Translation (Griffith/Whitney)
Thee, the mighty one, we kindle, O Bull—mighty ourselves—O Agni: blaze forth in greatness.
Translation
ಹೇ ವೃಷಭ ಅಗ್ನೇ! ಪರಾಕ್ರಮಿಯನ್ನು ಆದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತೇವೆ; ನಾವು ಸಹ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾಗಿ. ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ಮಹತ್ತಾದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗು.
Word by Word
वृषणम्the bull/virile one (you)
वृषणम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
त्वाyou (acc.)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृषन्O bull/virile one
वृषन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
वृषणः(we) bulls/strong ones
वृषणः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
समिधीमहिwe kindle/ignite (for ourselves)
समिधीमहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम्-इध् (इध् दीप्तौ) धातु
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
दीद्यतम्shine (you two)! / blaze forth!
दीद्यतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदीद्/दीदी (दीप्तौ) धातु
बृहत्great, lofty
बृहत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Ṛgvedic provenance (Agni-kindling formula; attribution per RV source)
Devata: Agni
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From deliberate kindling to commanding brilliance and expansion.","listener_experience":"Felt empowerment; uplift; readiness to act.","intensity":7}