Mantra 61

Sukta 1

Sanskrit (Devanagari)

सुकिंशुकं वहतुं विश्वरूपं हिरण्यवर्णं सुवृतं सुचक्रम्। आ रोह सूर्ये अमृतस्य लोकं स्योनं पतिभ्यो वहतुं कृणु त्वम्

IAST Transliteration

sukíṃśukaṃ vahatúṃ viśvárūpaṃ híraṇyavarṇaṃ suvŕ̥taṃ sucakrám | ā́ róha sū́rye amŕ̥tasya lokáṃ syónam patíbhyo vahatúṃ kr̥ṇu tvám ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The bridal car, well-decked, of many hues, gold-coloured, well-covered, well-wheeled—mount thou it, O Sūryā, unto the realm of immortality, the kindly place; make thou the conveyance blissful for the husbands.

Translation

ಸುಶೋಭಿತವಾದ, ವಿಶ್ವರೂಪವಾದ, ಹಿರಣ್ಯವರ್ಣದ, ಸುವೃತ (ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ), ಸುಚಕ್ರ (ಉತ್ತಮ ಚಕ್ರಗಳಿರುವ) ವಧುವಾಹನವನ್ನು—ಹೇ ಸೂರ್ಯಾ, ಏರು. ಅಮೃತದ ಲೋಕಕ್ಕೆ, ಸ್ಯೋನ (ಸುಖಕರ) ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಪತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ವಾಹನವನ್ನು ನೀನು ಆನಂದಕರವಾಗಿಸು.

Word by Word

• सुकिंशुकम्: beautiful (like) kiṃśuka / very lovely
• सुकिंशुकम्: कर्म (विशेषणम्) / कर्मपदस्य विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: सु- + किंशुक (प्रातिपदिक)

• वहतुम्: the vehicle; conveyance; bridal car
• वहतुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वह् (धातु) → वहतु (प्रातिपदिक) / वहत् (कृदन्ताधार)

• विश्व-रूपम्: all-formed; of every form; splendid
• विश्व-रूपम्: कर्मपदस्य विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: विश्व + रूप (प्रातिपदिक)

• हिरण्य-वर्णम्: golden-coloured
• हिरण्य-वर्णम्: कर्मपदस्य विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: हिरण्य + वर्ण (प्रातिपदिक)

• सु-वृतम्: well-made; well-covered/secure
• सु-वृतम्: कर्मपदस्य विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: सु- + वृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √वृ/वृत् ‘to cover/enclose/choose’ से)

• सु-चक्रम्: having good wheels; well-wheeled
• सु-चक्रम्: कर्मपदस्य विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: सु- + चक्र (प्रातिपदिक)

• आ: towards; hither; up
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• रोह: mount; ascend
• रोह: (कर्तृ-आदेशः) — ‘त्वम्’ कर्ता
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु) + आ (उपसर्ग) → आरोह

• सूर्ये: in/onto the sun (sun’s sphere)
• सूर्ये: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• अमृतस्य: of immortality; of the deathless
• अमृतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘लोकम्’ का
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• लोकम्: world; realm
• लोकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• स्योनम्: pleasant; kindly; auspicious; a safe abode
• स्योनम्: कर्मपदस्य विशेषणम् (लोकम्) / कर्म
• Type: Adjective
• Root: स्योन (प्रातिपदिक)

• पतिभ्यः: for the husbands; to the lords
• पतिभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• वहतुम्: the vehicle; conveyance
• वहतुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वह् (धातु) → वहतु (प्रातिपदिक)

• कृणु: make; fashion; prepare
• कृणु: (कर्तृ-आदेशः) — ‘त्वम्’ कर्ता
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृणु

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic vivāha tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Sūryā (bride-persona), and the consecrated vahatú; implicit prosperity deities

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Wonder at splendor → uplifted ascent → serene security (syoṇa).","listener_experience":"A vivid inner picture of a protected, radiant journey; confidence in a benevolent destination.","intensity":5}