Mantra 17

Sukta 7

Sanskrit (Devanagari)

समृद्धिरोज आकूतिः क्षत्रं राष्ट्रं षडुर्व्यः । संवत्सरोऽध्युच्छिष्ट इडा प्रैषा ग्रहा हविः

IAST Transliteration

samṛ́ddhir ója ākū́tiḥ kṣatráṃ rāṣṭráṃ ṣáḍ urvyàḥ | saṃvatsaró ’dhy ucchiṣṭá iḍā́ praiṣā́ gráhā havíḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Prosperity, energy, purpose, dominion, the realm, the six broad regions—the Year is set upon Ucchiṣṭa; Iḍā, the priestly impulse, the Grahas, the oblation.

Translation

ಸಮೃದ್ಧಿ, ಓಜ (ಶಕ್ತಿ), ಆಕೂತಿ (ಸಂಕಲ್ಪ), ಕ್ಷತ್ರ (ಆಧಿಪತ್ಯ), ರಾಷ್ಟ್ರ, ಆರು ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು—ಸಂವತ್ಸರವು ಉಚ್ಛಿಷ್ಟದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ; ಇಡಾ, ಪ್ರೈಷಾ (ಯಾಜ್ಞಿಕ ಪ್ರೇರಣೆ), ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಹವಿಃ (ಆಹುತಿ) ಕೂಡ (ಅಲ್ಲಿಯೇ) ಇವೆ.

Word by Word

• समृद्धिः: prosperity, abundance
• समृद्धिः: कर्तृ (सूची/समुच्चय में नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: समृद्धि- (प्रातिपदिक; सम्+ऋध् ‘वर्धने’ से भाव)

• उजः: strength, vigor
• उजः: कर्तृ (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: उजस्- (प्रातिपदिक)

• आकूतिः: intention, resolve
• आकूतिः: कर्तृ (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: आकूति- (प्रातिपदिक; आ+√कू ‘आह्वाने/संकेतने’ से)

• क्षत्रम्: sovereign power, rulership
• क्षत्रम्: कर्तृ (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: क्षत्र- (प्रातिपदिक)

• राष्ट्रम्: kingdom, realm
• राष्ट्रम्: कर्तृ (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: राष्ट्र- (प्रातिपदिक)

• षट्: six
• षट्: विशेषण (संख्या-निर्देश)
• Type: Adjective (Numeral)
• Root: षष्/षट् (संख्या-शब्द)

• उर्व्यः: broad earths/regions (the wide ones)
• उर्व्यः: कर्तृ (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: उर्वी- (प्रातिपदिक)

• संवत्सरः: the year
• संवत्सरः: कर्तृ (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: संवत्सर- (प्रातिपदिक)

• अधि: over, upon
• अधि: अधिकरण/सम्बन्ध (उपरि/अधि-भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• उच्छिष्टः: the remainder; what is left over
• उच्छिष्टः: कर्तृ (नाम-निर्देश)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: उच्छिष्ट- (प्रातिपदिक; √शिष् ‘शेषे’ से ‘अवशिष्ट’ अर्थ)

• इडा: Iḍā (ritual nourishment/oblation-deity)
• इडा: कर्तृ (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: इडा/इळा- (प्रातिपदिक; देवता/आहुत्य-सम्बद्ध)

• प्रैषा: impulse, direction/command
• प्रैषा: कर्तृ (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: प्रैषा- (प्रातिपदिक; प्र+√इष् ‘प्रेषणे/इच्छायाम्’ से)

• ग्रहाः: seizures; graspers (also: ritual ‘grahas’)
• ग्रहाः: कर्तृ (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: ग्रह- (प्रातिपदिक)

• हविः: oblation, offering
• हविः: कर्तृ (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: हविस्- (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic seers (traditional lists vary)

Devata: Ucchiṣṭa (with Saṃvatsara and yajña-members as associated powers)

Chandas: Triṣṭubh-like (mixed/irregular)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From energizing qualities (ojas/ākūti) to a vast cosmic placement (year on Ucchiṣṭa), ending in ritual concretes (havis/grahas).","listener_experience":"Awe at the linkage of calendar, territory, and offering; calm confidence in orderly increase.","intensity":6}