Mantra 25
Sukta 5
चक्षुः श्रोत्रं यशो अस्मासु धेह्यन्नं रेतो लोहितमुदरम्।२५॥ तानि कल्पद् ब्रह्मचारी सलिलस्य पृष्ठे तपोऽतिष्ठत् तप्यमानः समुद्रे। स स्नातो बभ्रुः पिङ्गलः पृथिव्यां बहु रोचते
cákṣuḥ śrótraṃ yáśo asmā́su dhehy ánnaṃ réto lóhitam udáram | tā́ni kálpad brahmacārī salilásya pṛṣṭhé tápo ’tiṣṭhat tápyamānaḥ samudré | sá snātó babhrúḥ piṅgaláḥ pṛthivyā́ṃ bahú rócate
Bestow on us eye and ear, and glory; food, seed, blood, and the belly. These did the Brahmacārin duly fashion: on the back of the waters he took his stand in heat, heating himself in the sea. Bathed, brown, tawny, on the earth he shineth forth full greatly.
ನಮಗೆ ಚಕ್ಷು, ಶ್ರೋತ್ರ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ; ಅನ್ನ, ರೇತಸ್ (ವೀರ್ಯ), ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಉದರವನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದನು: ಜಲಗಳ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ತಪ್ತನಾದನು. ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಕಂದು-ಪಿಂಗಲ ವರ್ಣನಾಗಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)
Devata: Brahmacārin / Tapas / Waters (cosmogonic powers)
Chandas: Mixed (opening anuṣṭubh-like petition + longer narrative cadence); confirm by metrical scan
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Needful petition → cosmogonic austerity scene → confident shining conclusion.","listener_experience":"A grounded sense of being provisioned (anna) and made whole; quiet awe at tapas on the waters.","intensity":5}