Mantra 19

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

ब्रह्मचर्येण तपसा देवा मृत्युमपाघ्नत । इन्द्रो ह ब्रह्मचर्येण देवेभ्यः स्व१राभरत्

IAST Transliteration

brahmacaryéṇa tápasā devā́ mṛtyúm ápāghnata | índro ha brahmacaryéṇa devébhyaḥ svàr ā́bharat ||

English Translation (Griffith/Whitney)

By holy studentship, by fervent austerity, the Gods smote Death and drave him far away. Indra, in sooth, by studentship brought heaven’s light and won it for the Gods.

Translation

ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದಲೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ದೇವರುಗಳು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಹೊಡೆದು ದೂರ ಓಡಿಸಿದರು. ನಿಜವಾಗಿ ಇಂದ್ರನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ ದೇವರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದ ಪ್ರಕಾಶ (ಸ್ವರ್)ವನ್ನು ತಂದು ಜಯಿಸಿ ಕೊಟ್ಟನು.

Word by Word

• ब्रह्मचर्येण: by/through brahmacarya (religious studentship, continence)
• ब्रह्मचर्येण: करण
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक)

• तपसा: by austerity, by ascetic heat
• तपसा: करण
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• मृत्युम्: death
• मृत्युम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)

• अपाघ्नत: they struck away, drove off
• अपाघ्नत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अप + हन् (धातु)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ह: indeed, surely (emphatic particle)
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• ब्रह्मचर्येण: by/through brahmacarya
• ब्रह्मचर्येण: करण
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक)

• देवेभ्यः: to/for the gods
• देवेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• स्वः: heaven, the heavenly world
• स्वः: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्वर्/स्वः (प्रातिपदिक/अव्ययवत् नाम)

• आभरत्: he brought, he carried (hither)
• आभरत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ + भृ (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (AV 11.5 brahmacarya cycle)

Devata: Brahmacarya/Tapas; also Indra and the Devas as exemplars

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From threat (Mṛtyu) to victory (apāghnata) to luminous reassurance (svàr-ābharaṇa).","listener_experience":"Courage, steadiness, and a clean, bright sense of protection.","intensity":6}