Sutra 62
Devanagari script
प्रभूतहिरण्यहेतोः पुनरुपहारः कर्तव्य इति स्वयमेवैतेन हिरण्येन श्वोभूते प्रभूतमौपहारिकं क्रीणीहि इति ॥ कZ_०५.२.६२ ॥
Transliteration
prabhūtahiraṇyahetoḥ punarupahāraḥ kartavya iti svayamevaitena hiraṇyena śvobhūte prabhūtamaupahārikaṃ krīṇīhi iti
Translation
‘For the sake of abundant gold, another offering must be made’: thus he should have the target himself (using this gold) buy, for the next day, a large quantity of offering-materials.
Word by Word
प्रभूत-हिरण्य-हेतोःbecause of the motive of obtaining abundant gold/treasure
प्रभूत-हिरण्य-हेतोः:
TypeNoun
Rootहेतु
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; (प्रभूत + हिरण्य) = कर्मधारय-समासपूर्वपदसमूहः, ततः ‘हेतु’ इत्यनेन षष्ठी-तत्पुरुषः
पुनःagain; once more
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Formअव्यय
उपहारःa gift/tribute (presentation)
उपहारः:
TypeNoun
Rootउप-√हृ (हृ)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
कर्तव्यःis to be done; must be made
कर्तव्यः:
TypeVerbal adjective (Gerundive)
Root√कृ (करोति)
Formकृ-धातोः तव्यत्-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विधेय-विशेषणम् (उपहारः कर्तव्यः)
इतिthus; ‘so’ (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formअव्यय; वाक्य-समाप्त्यर्थक/उद्धरण-चिह्न
स्वयम्oneself; personally
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Formअव्यय
एवindeed; just; only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formअव्यय; अवधारणार्थक
एतेनwith this; by means of this
एतेन:
TypePronoun
Rootएतद्
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया एकवचन (करणे)
हिरण्येनwith gold; with money/treasure
हिरण्येन:
TypeNoun
Rootहिरण्य
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचन (करणे)
श्वःtomorrow
श्वः:
TypeIndeclinable
Rootश्वः
Formअव्यय; कालवाचक
भूतेwhen (it) has come; when it is (i.e., when tomorrow arrives)
भूते:
TypeVerb (past participle used adverbially)
Root√भू (भवति)
Formभूत (क्त-प्रत्ययान्त); सप्तमी एकवचन नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे; ‘श्वः भूते’ = ‘when tomorrow has come’ (कालाधिकरणे)
प्रभूतम्abundant; plentiful
प्रभूतम्:
TypeAdjective
Rootप्रभूत
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘औपहारिकम्’ इत्यस्य विशेषणम्
औपहारिकम्(something) meant for gifts/presentations; gift-related funds
औपहारिकम्:
TypeAdjective/Noun (derived)
Rootउपहार
Formउपहार + ठक् (औपहारिक); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘(द्रव्यं) औपहारिकम्’ = उपहार-सम्बन्धि/उपहारार्थम्
क्रीणीहिbuy; purchase
क्रीणीहि:
TypeVerb
Root√क्री (क्रीणाति/क्रीणीत)
Formलोट्; मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्; आदेश/आज्ञा
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formअव्यय; उद्धरण-समाप्ति
Entities Mentioned
H
hiraṇya (gold)A
aupahārika (offering materials)FAQs
It converts temptation into an auditable act (purchase/possession), strengthening proof of intent and participation.