Sutra 3
Devanagari script
दुर्गसेतुकर्मवणिक्पथशून्यनिवेशखनिद्रव्यहस्तिवनकर्मोपकारिणं प्रत्यन्तमल्पप्रमाणं वा न याचेत ॥ कZ_०५.२.०३ ॥
Transliteration
durgasetukarmavaṇikpathaśūnyaniveśakhanidravyahastivanakarmopakāriṇaṃ pratyantam alpapramāṇaṃ vā na yācet
Translation
ಕೋಟೆ ಕೆಲಸ, ಸೇತು/ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕೆಲಸ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ವಸತಿ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಗಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಆನೆ-ಕಾಡು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯಸೇವೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಗಡಿಭಾಗ (ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಘಟಕ)ದಿಂದ ಬೇಡಿಕೆ/ವಸೂಲಿ ಮಾಡಬಾರದು.
Word by Word
दुर्गfort
दुर्ग:
TypeNoun
Rootदुर्ग
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
सेतुdam/embankment/bridge
सेतु:
TypeNoun
Rootसेतु
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
कर्मwork/operation
कर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
वणिक्merchant
वणिक्:
TypeNoun
Rootवणिज्/वणिक्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (समासाङ्ग)
पथroad/route
पथ:
TypeNoun
Rootपथ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
शून्यempty, uninhabited
शून्य:
TypeAdjective
Rootशून्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
निवेशsettlement/establishment
निवेश:
TypeNoun
Rootनिवेश
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
खनिmine
खनि:
TypeNoun
Rootखनि
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
द्रव्यwealth, resources
द्रव्य:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
हस्तिelephant
हस्ति:
TypeNoun
Rootहस्तिन्/हस्ति
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
वनforest
वन:
TypeNoun
Rootवन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
कर्मwork/operations
कर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
उपकारिणम्helpful, service-rendering
उपकारिणम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootउपकारिन्
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (प्रत्यन्तम् इत्यस्य)
प्रत्यन्तम्frontier region
प्रत्यन्तम्:
TypeNoun
Rootप्रत्यन्त
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
अल्पप्रमाणम्small in extent
अल्पप्रमाणम्:
TypeAdjective (compound)
Rootअल्प + प्रमाण
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (प्रत्यन्तम् इत्यस्य) — ‘small in extent/measure’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
याचेतshould ask/request
याचेत:
TypeVerb
Rootयाच्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचन; ‘he should ask/beg/request’
Entities Mentioned
F
frontier region (pratyanta)F
fort administrationI
infrastructure worksT
trade routesM
minesE
elephant forestsFAQs
Do not extract emergency levies from regions/sectors essential to security and state-building; short-term revenue must not destroy strategic capacity.
Fortifications, public works (setu), trade corridors and settlements, mining supply, and elephant resources—core inputs for revenue and war.