Adhyaya 8
Book 7 operationalizes the mandala theory as a living Saptanga ecology: the vijigīṣu must continuously decide between accommodation and coercion so that the state’s limbs—especially mitra (alliances) and bala (armed capacity)—are not squandered. Chapter 7.8, in this micro-unit, addresses the pivot between saṃdhi (treaty) and vikrama (offensive exertion). Kautilya’s method is not moralizing but diagnostic: the correct instrument follows from comparative advantage (sama/viṣama lābha). The king is instructed to disengage with a stated reason once objectives are met, to offload punitive action onto forest-frontier forces against a rival’s vulnerable periphery, and to reconfigure compacts via an intermediary when movement or campaign constraints exist. The placement is strategic: it prevents the vijigīṣu from either fetishizing peace or romanticizing war, instead treating both as interchangeable tools for preserving and enlarging artha under dharmic order (yogakṣema).
Sutras
Sutra 1
यातव्योऽभियास्यमानः संधिकारणमादातुकामो विहन्तुकामो वा सामवायिकानामन्यतमं लाभद्वैगुण्येन पणेत ॥ कZ_०७.८.०१ ॥
ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕಾದಾಗ (ಅಥವಾ ಎದುರಾಳಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ), ಸಂಧಿಗೆ ಕಾರಣ/ಆಧಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ದಾಳಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದಾಗಲಿ, ಮೈತ್ರಿ-ಸಂಘ (ಸಾಮವಾಯಿಕ) ದ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಗುಣ ಲಾಭವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಆಫರ್ ಮಾಡಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಬೇಕು।
Sutra 2
पणमानः क्षयव्ययप्रवासप्रत्यवायपरोपकारशरीराबाधांश्चास्य वर्णयेत् ॥ कZ_०७.८.०२ ॥
ಸೌದೆಬಾಜಿ ಮಾಡುವಾಗ ಅವನು ಎದುರಿಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ತನ್ನ ನಷ್ಟಗಳು, ವೆಚ್ಚಗಳು, ಮನೆಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದದ್ದು, ವಿಪರೀತ ಫಲಿತಾಂಶ/ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವ ಅಪಾಯಗಳು, ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಗಳು/ಉಪಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕು.
Sutra 3
प्रतिपन्नमर्थेन योजयेत् ॥ कZ_०७.८.०३ ॥
ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆತ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಭೌತಿಕ ಷರತ್ತುಗಳು/ಪ್ರತಿಫಲ (ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು) ಮೂಲಕ ಬಿಗಿಸಬೇಕು.
Sutra 4
वैरं वा परैर्ग्राहयित्वा विसंवादयेत् ॥ कZ_०७.८.०४ ॥
ಅಥವಾ ಇತರರನ್ನು ವೈರವನ್ನೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ (ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು) ಭೇದ/ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಬೇಕು.
Sutra 5
दुरारब्धकर्माणं भूयः क्षयव्ययाभ्यां योक्तुकामः स्वारब्धां वा यात्रासिद्धिं विघातयितुकामो मूले यात्रायां वा प्रहर्तुकामो यातव्यसंहितः पुनर्याचितुकामः प्रत्युत्पन्नार्थकृच्छ्रस्तस्मिन्नविश्वस्तो वा तदात्वे लाभमल्पमिच्छेत् आयत्यां प्रभूतम् ॥ कZ_०७.८.०५ ॥
ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ; ಅಥವಾ ಎದುರಾಳಿಯ ಆರಂಭಿಸಿದ ಯಾತ್ರೆ/ಅಭಿಯಾನದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ; ಅಥವಾ ಬೇರುದಲ್ಲೇ ಅಥವಾ ಯಾತ್ರೆಯ ವೇಳೆ ಹೊಡೆತ ನೀಡಲು ಬಯಸಿದರೆ; ಅಥವಾ ತಾನೇ ಕೂಚಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಲು ಬಯಸಿದರೆ; ಅಥವಾ ತಕ್ಷಣದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದಾಗಿ ಆ ಪಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ—ಅವನು ಈಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಲಾಭವನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು.
Sutra 6
मित्रोपकारममित्रोपघातमर्थानुबन्धमवेक्षमाणः पूर्वोपकारकं कारयितुकामो भूयस्तदात्वे महान्तं लाभमुत्सृज्यायत्यामल्पमिच्छेत् ॥ कZ_०७.८.०६ ॥
ಮಿತ್ರನಿಗೆ ಉಪಕಾರ, ಶತ್ರುವಿಗೆ ಹಾನಿ, ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮುಂದಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಹಿಂದಿನ ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಉಪಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾ, ಅವನು ತಕ್ಷಣದ ದೊಡ್ಡ ಲಾಭವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಲಾಭವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Sutra 7
दूष्यामित्राभ्यां मूलहरेण वा ज्यायसा विगृहीतं त्रातुकामस्तथाविधमुपकारं कारयितुकामः सम्बन्धावेक्षी वा तदात्वे चायत्यां च लाभं न प्रतिगृह्णीयात् ॥ कZ_०७.८.०७ ॥
ಶತ್ರು ಅಥವಾ ಮೂಲಹರ (ಬೇರು ನಾಶಮಾಡುವವನು) ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾದವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುವವನು, ಅಥವಾ ಅಂಥ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವವನು, ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವವನು—ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮುಂದಾಗಲಿ ಲಾಭವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು।
Sutra 8
कृतसंधिरतिक्रमितुकामः परस्य प्रकृतिकर्शनं मित्रामित्रसंधिविश्लेषणं वा कर्तुकामः पराभियोगाच्छङ्कमानो लाभमप्राप्तमधिकं वा याचेत ॥ कZ_०७.८.०८ ॥
ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲು ಬಯಸುವ ರಾಜನು—ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನು (ರಾಜ್ಯಾಂಗಗಳನ್ನು) ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ಅವನ ಮಿತ್ರ-ಅಮಿತ್ರ ಸಂಧಿ-ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸಲು—ಪ್ರತಿದಾಳಿಯ ಭಯದಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಪಡೆಯದ ಲಾಭವನ್ನೋ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವನ್ನೋ ಬೇಡಬೇಕು।
Sutra 9
तमितरस्तदात्वे चायत्यां च क्रममवेक्षेत ॥ कZ_०७.८.०९ ॥
ಇನ್ನೊಂದು ಪಕ್ಷವು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಕ್ರಮಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು (ಸಂಭಾವ್ಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು) ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು।
Sutra 10
तेन पूर्वे व्याख्याताः ॥ कZ_०७.८.१० ॥
ಆ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Sutra 11
अरिविजिगीष्वोस्तु स्वं स्वं मित्रमनुगृह्णतोः शक्यकल्यभव्यारम्भिस्थिरकर्मानुरक्तप्रकृतिभ्यो विशेषः ॥ कZ_०७.८.११ ॥
ಶತ್ರು ಮತ್ತು ವಿಜಯಾಸಕ್ತ (ವಿಜಿಗೀಷು) ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮಿತ್ರರನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಿತ್ರರ ನಡುವಿನ ಭೇದವು ಈ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆ: ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವವನು, ದೋಷರಹಿತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವವನು, ಶುಭ ಫಲದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವವನು, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವವನು, ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಗಳು (ರಾಜ್ಯಾಂಗಗಳು) ಅನುರಕ್ತ/ನಿಷ್ಠಾವಂತವಾಗಿರುವವನು।
Sutra 12
शक्यारम्भी विषह्यं कर्मारभते कल्यारम्भी निर्दोषम् भव्यारम्भी कल्याणोदयम् ॥ कZ_०७.८.१२ ॥
ಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವವನು ತಾಳಬಹುದಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ; ಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವವನು ದೋಷರಹಿತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ; ಭರವಸೆಯಿರುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವವನು ಶುಭಫಲ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ.
Sutra 13
स्थिरकर्मा नासमाप्य कर्मोपरमते ॥ कZ_०७.८.१३ ॥
ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
Sutra 14
अनुरक्तप्रकृतिः सुसहायत्वादल्पेनाप्यनुग्रहेण कार्यं साधयति ॥ कZ_०७.८.१४ ॥
ಘಟಕಗಳು ನಿಷ್ಠಾವಂತವಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯವು ಉತ್ತಮ ಸಹಾಯ-ಬೆಂಬಲ ಇರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಪ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೂ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.
Sutra 15
त एते कृतार्थाः सुखेन प्रभूतं चोपकुर्वन्ति ॥ कZ_०७.८.१५ ॥
ಇಂತಹ ಮಿತ್ರರು ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರತಿಉಪಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಹಾಯವೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Sutra 16
अतः प्रतिलोमा नानुग्राह्याः ॥ कZ_०७.८.१६ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತವರನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಬಾರದು.
Sutra 17
तयोरेकपुरुषानुग्रहे यो मित्रं मित्रतरं वानुगृह्णाति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.८.१७ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಿಸಿ ಮಿತ್ರನನ್ನೋ ಅಥವಾ ‘ಇನ್ನಷ್ಟು ಆತ್ಮೀಯ’ ಮಿತ್ರನನ್ನೋ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಅತಿಸಂಧಿ (ಅತಿಯಾದ ಮೈತ್ರಿ/ಅತಿಯಾದ ಬದ್ಧತೆ) ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Sutra 18
मित्रादात्मवृद्धिं हि प्राप्नोति क्षयव्ययप्रवासपरोपकारानितरः ॥ कZ_०७.८.१८ ॥
ಮಿತ್ರನಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ವವೃದ್ಧಿ/ಉನ್ನತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನು (ಅಮಿತ್ರ) ನಾಶ, ವೆಚ್ಚ, ಪ್ರವಾಸ/ನಿರ্বাসನ, ಮತ್ತು ಪರರ ಹಿತಕ್ಕೆ ಸೇವಿಸುವ ‘ಸಹಾಯ’ ತರುತ್ತಾನೆ.
Sutra 19
कृतार्थश्च शत्रुर्वैगुण्यमेति ॥ कZ_०७.८.१९ ॥
ಶತ್ರು, ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, ದೋಷಯುಕ್ತ/ನಂಬಲಾಗದವನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Sutra 20
मध्यमं त्वनुगृह्णतोर्यो मध्यमं मित्रं मित्रतरं वानुगृह्णाति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.८.२० ॥
ಮಧ್ಯಮ ರಾಜನನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ, ಯಾರು ಮಧ್ಯಮನ ಮಿತ್ರನಿಗೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರದ ಮಿತ್ರನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ/ಉಪಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅತಿಸಂಧಿ (ಅತಿಯಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು) ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Sutra 21
मित्रादात्मवृद्धिं हि प्राप्नोति क्षयव्ययप्रवासपरोपकारानितरः ॥ कZ_०७.८.२१ ॥
ಮಿತ್ರನಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ವವೃದ್ಧಿ/ಉನ್ನತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನು (ಅಮಿತ್ರ) ನಾಶ, ವೆಚ್ಚ, ಪ್ರವಾಸ/ನಿರ্বাসನ, ಮತ್ತು ಪರರ ಹಿತಕ್ಕೆ ಸೇವಿಸುವ ‘ಸಹಾಯ’ ತರುತ್ತಾನೆ.
Sutra 22
मध्यमश्चेदनुगृहीतो विगुणः स्यादमित्रोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.८.२२ ॥
ಮಧ್ಯ ರಾಜನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ (ವಿಶೇಷ ಸಹಾಯ) ದೊರೆತರೆ, ಅವನು ‘ವಿಗುಣ’ (ಅವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ/ದುರಾಚಾರಿ) ಆಗಬಹುದು; ಶತ್ರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅತಿಸಂಧಿ (ಅತಿಯಾದ ಸಂಧಿ/ಅತಿಮಿತಿಯ ಮೈತ್ರಿ) ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Sutra 23
कृतप्रयासं हि मध्यमामित्रमपसृतमेकार्थोपगतं प्राप्नोति ॥ कZ_०७.८.२३ ॥
ಏಕೆಂದರೆ ಮಧ್ಯ ರಾಜನು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ, (ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಿಂದ) ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ, ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಏಕಾಗ್ರಗೊಂಡ ಶತ್ರುವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Sutra 24
तेनोदासीनानुग्रहो व्याख्यातः ॥ कZ_०७.८.२४ ॥
ಇದರಿಂದ ಉದಾಸೀನ (ತಟಸ್ಥ)ನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಿಸುವ ನೀತಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
Sutra 25
मध्यमोदासीनयोर्बलांशदाने यः शूरं कृतास्त्रं दुःखसहमनुरक्तं वा दण्डं ददाति सोऽतिसंधीयते ॥ कZ_०७.८.२५ ॥
ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ ಉದಾಸೀನನಿಗೆ ಬಲಾಂಶ (ದಳ) ನೀಡುವಾಗ ಯಾರು ಶೂರ, ಸುಸಜ್ಜಿತ, ಕಷ್ಟಸಹನಶೀಲ, ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ದಂಡನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ಅತಿಸಂಧಿ (ಅತಿಯಾದ ಬದ್ಧತೆ) ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Sutra 26
विपरीतोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.८.२६ ॥
ವಿಪರೀತ ಪಕ್ಷವೂ ಅತಿಸಂಧಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Sutra 27
यत्र तु दण्डः प्रहितस्तं वा चार्थमन्यांश्च साधयति तत्र मौलभृतश्रेणीमित्राटवीबलानामन्यतममुपलब्धदेशकालं दण्डं दद्यात् अमित्राटवीबलं वा व्यवहितदेशकालम् ॥ कZ_०७.८.२७ ॥
ಕಳುಹಿಸಲಾದ ದಂಡ (ಸೈನ್ಯಬಲ) ಆ ಗುರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಗುರಿಗಳನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಲಭ್ಯ ದೇಶ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮೌಲ (ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ), ಭೃತ (ಭಾಡಾ), ಶ್ರೇಣಿ (ಗಿಲ್ಡ್), ಮಿತ್ರ ಅಥವಾ ಆಟವೀ (ಅರಣ್ಯಜನ) ಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ಒದಗಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ದೇಶ-ಕಾಲವನ್ನು ದೂರ/ವಿಭಕ್ತವಾಗಿರಿಸಿ ಶತ್ರುವಿನ ಆಟವೀ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು।
Sutra 28
यं तु मन्येत कृतार्थो मे दण्डं गृह्णीयादमित्राटव्यभूम्यनृतुषु वा वासयेदफलं वा कुर्यादिति दण्डव्यासङ्गापदेशेन नैनमनुगृह्णीयात् ॥ कZ_०७.८.२८ ॥
ಆದರೆ ರಾಜನು ‘ಕೃತಾರ್ಥ/ತೃಪ್ತ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವನು—ದಂಡವನ್ನು (ಬಲಪ್ರಯೋಗಾಧಿಕಾರವನ್ನು) ತನ್ನ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವವನು, ಅಥವಾ ಶತ್ರುದೇಶ/ಅರಣ್ಯ/ಸೀಮಾಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು, ಅಥವಾ ಫಲರಹಿತನಾಗುವವನು—ಇಂತಹವನಿಗೆ ‘ದಂಡ-ವ್ಯಾಸಂಗ’ (ದಂಡದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿ/ಸಿಕ್ಕಾಟ) ಎಂಬ ನೆಪವಿಟ್ಟು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಬಾರದು.
Sutra 29
एवमवश्यं त्वनुग्रहीतव्ये तत्कालसहमस्मै दण्डं दद्यात् ॥ कZ_०७.८.२९ ॥
ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಅವನಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ರಾಜನು ಅವನಿಗೆ ಆ ಕಾಲ-ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ರೂಪದಲ್ಲೇ ದಂಡವನ್ನು (ಅಧಿಕಾರ/ಬಲ) ನೀಡಬೇಕು.
Sutra 30
आसमाप्तेश्चैनं वासयेद् योधयेच्च बलव्यसनेभ्यश्च रक्षेत् ॥ कZ_०७.८.३० ॥
ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಅವನನ್ನು (ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ) ನೆಲೆಸಿರಿಸಬೇಕು, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಸೇನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಪತ್ತುಗಳು/ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
Sutra 31
कृतार्थाच्च सापदेशमपस्रावयेत् ॥ कZ_०७.८.३१ ॥
ಮತ್ತು ಅವನಿಂದ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧಿತವಾದ ಬಳಿಕ, ಯುಕ್ತವಾದ ನೆಪವಿಟ್ಟು ಅವನನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ/ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
Sutra 32
दूष्यामित्राटवीदण्डं वास्मै दद्यात् ॥ कZ_०७.८.३२ ॥
ಅಥವಾ ಅವನಿಗೆ ಉಪದ್ರವಕಾರಿ ಶತ್ರು ಅಥವಾ ಅಟವಿ/ಸೀಮಾವರ್ತಿ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ವಿಶೇಷ ದಂಡಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮ/ದಂಡಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು.
Sutra 33
यातव्येन वा संधायैनमतिसंदध्यात् ॥ कZ_०७.८.३३ ॥
ಅಥವಾ, ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲೇಬೇಕೋ (ಯಾತವ್ಯ), ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೀರಿಸಿ/ಅದರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು (ಅತಿಸಂಧಿ) ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮರುಕಟ್ಟಬೇಕು.
Sutra 34
समहीनविशिष्टानामित्युक्ताः संधिविक्रमाः ॥ कZ_०७.८.३४च्द् ॥
ಈ ರೀತಿ ಸಮ, ಹೀನ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ (ಉನ್ನತ)ರ ಕುರಿತು ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Frequently Asked Questions
Strategic stability with controlled escalation: the king avoids wasteful wars when peace yields equal benefit, yet avoids stagnation by pressing advantage when asymmetry favors expansion—thereby protecting revenue, manpower, and alliance credibility.
Not a fixed legal fine here; the implied danda is political-strategic: ministers/commanders who cause loss through wrong choice of saṃdhi/vikrama invite royal sanction (dismissal, confiscation, or punishment) and, more critically, expose the realm to depletion of kośa and bala and erosion of mitra.