सीता भागो बलिः करो वणिक् नदीपालस्तरो नावः पत्तनं विविचितं वर्तनी रज्जुश्चोररज्जुश्च राष्ट्रम् ॥ कZ_०२.६.०३ ॥
sītā bhāgo baliḥ karo vaṇik nadīpālastaro nāvaḥ pattanaṃ vivicitaṃ vartanī rajjuścorarajjuśca rāṣṭram
ರಾಜ್ಯ (ಜನಪದ) ಆದಾಯದ ಆಧಾರ—ಸೀತಾ (ರಾಜಕೀಯ ಕೃಷಿಭೂಮಿ), ಭಾಗ (ಉತ್ಪಾದನದಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯದ ಪಾಲು), ಬಲಿ (ಧಾರ್ಮಿಕ/ಉಪಹಾರ-ಕರ), ಕರ (ತೆರಿಗೆ), ವಣಿಕ-ಶುಲ್ಕ, ನದೀಪಾಲ ಹಾಗೂ ನದಿ-ಶುಲ್ಕಗಳು, ತರ (ಘಾಟ್/ದಾಟಿಕೆ ಶುಲ್ಕ), ನಾವ (ದೋಣಿ/ಫೆರಿ ಶುಲ್ಕ), ಪಟ್ಟಣ (ನಗರ/ಬಂದರು ಶುಲ್ಕ), ವಿವಿಚಿತ (ವಿವಿಧ/ಅನಿಯಮಿತ ವಸೂಲಿ), ವರ್ತನಿ (ಮಾರ್ಗ ಆದಾಯ), ರಜ್ಜು (ಹಗ್ಗ/ಟೋಲ್ ಶುಲ್ಕ), ಚೋರರಜ್ಜು (ಕಳ್ಳರ ನಿಯಂತ್ರಣ/ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ವಸೂಲಿ), ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ (ಇತರೆ ಆದಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು)।
It shifts from urban, office- and licensing-based revenues to agrarian shares, territorial taxes, and transport corridor collections across the wider realm.
These are chokepoints of commerce; charging for protection, passage, and infrastructure turns security and connectivity into steady fiscal streams.