Adhyaya 11

Sutra 1

कोशाध्यक्षः कोशप्रवेश्यं रत्नं सारं फल्गुं कुप्यं वा तज्जातकरणाधिष्ठितः प्रतिगृह्णीयात् ॥ कZ_०२.११.०१ ॥

ಕೋಶಾಧ್ಯಕ್ಷನು ಕೋಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕಾದ ರತ್ನ, ಸಾರ (ಮೌಲ್ಯವಂತ ಲೋಹ/ವಸ್ತು), ಫಲ್ಗು (ಚಿಕ್ಕ ಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳು) ಅಥವಾ ಕುಪ್ಯ (ಬಳಕೆಯ/ಸಾಧಾರಣ ಸರಕು)—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಬಂಧಿತ ವರ್ಗ/ವಿಭಾಗದ ಜವಾಬ್ದಾರ ಅಧಿಕಾರಿ ಜೊತೆಗಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.

Sutra 2

ताम्रपर्णिकं पाण्ड्यकवाटकं पाशिक्यं कौलेयं चौर्णेयं माहेन्द्रं कार्दमिकं स्रौतसीयं ह्रादीयं हैमवतं च मौक्तिकम् ॥ कZ_०२.११.०२ ॥

ಮುತ್ತುಗಳು (ಮೌಕ್ತಿಕ) ಅವುಗಳ ಮೂಲ/ಪ್ರದೇಶದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ: ತಾಮ್ರಪರ್ಣಿಕ, ಪಾಂಡ್ಯಕ-ವಾಟಕ, ಪಾಶಿಕ್ಯ, ಕೌಲೇಯ, ಚೌರ್ಣೇಯ, ಮಾಹೇಂದ್ರ, ಕಾರ್ದಮಿಕ, ಸ್ರೌತಸೀಯ, ಹ್ರಾದೀಯ ಮತ್ತು ಹೈಮವತ।

Sutra 3

शुक्तिः शङ्खः प्रकीर्णकं च योनयः ॥ कZ_०२.११.०३ ॥

ಶುಕ್ತಿ (ಸಿಪ್ಪಿಯ ಚಿಪ್ಪು), ಶಂಖ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ/ಚದುರಿದ ಮೂಲಗಳು—ಇವೇ ಮುತ್ತುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಸ್ಥಾನಗಳು (ಯೋನಯಃ)।

Sutra 4

मसूरकं त्रिपुटकं कूर्मकमर्धचन्द्रकं कञ्चुकितं यमकं कर्तकं खरकं सिक्तकं कामण्डलुकं श्यावं नीलं दुर्विद्धं चाप्रशस्तम् ॥ कZ_०२.११.०४ ॥

ಮಸೂರಕ (ಕಾಳು-ಆಕಾರ), ತ್ರಿಪುಟಕ (ಮೂರು-ಖಂಡ), ಕೂರ್ಮಕ (ಆಮೆ-ಆಕಾರ), ಅರ್ಧಚಂದ್ರಕ, ಕಂಚುಕಿತ (ಲೇಪಿತ/ಆವರಿತ), ಯಮಕ (ಜೋಡಿ), ಕರ್ತಕ (ಕತ್ತರಿಸಿದ), ಖರಕ (ಒರಟು), ಸಿಕ್ತಕ (ಮಣ್ಣು/ಪುಡಿ ಅಂಟಿದ), ಕಾಮಂಡಲುಕ (ಸೊರಕಾಯಿ-ಆಕಾರ); ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ಯಾವ (ಕಂದು), ನೀಲ (ನೀಲಿ ಛಾಯೆ), ದುರ್ವಿದ್ಧ (ಕೆಟ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರ ಮಾಡಿದ) ಮುತ್ತುಗಳು—ಇವೆಲ್ಲ ಅಪ್ರಶಸ್ತ (ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ)।

Sutra 5

स्थूलं वृत्तं निस्तलं भ्राजिष्णु श्वेतं गुरु स्निग्धं देशविद्धं च प्रशस्तम् ॥ कZ_०२.११.०५ ॥

ದೊಡ್ಡ, ವೃತ್ತಾಕಾರ, ಮೇಲ್ಮೈ ದೋಷರಹಿತ, ಕಾಂತಿಯುತ, ಬಿಳಿ, ಭಾರವಾದ, ಮೃದುವಾದ/ಸ್ನಿಗ್ಧ ಹೊಳಪಿನ, ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ರಂಧ್ರ ಮಾಡಿದ ಮುತ್ತುಗಳು—ಪ್ರಶಸ್ತ (ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹ) ಆಗಿವೆ।

Sutra 6

शीर्षकमुपशीर्षकं प्रकाण्डकमवघाटकं तरलप्रतिबद्धं चेति यष्टिप्रभेदाः ॥ कZ_०२.११.०६ ॥

ಯಷ್ಟಿ (ದಂಡ/ಶಾಫ್ಟ್) ಯ ವಿಧಗಳು—ಶೀರ್ಷಕ, ಉಪಶೀರ್ಷಕ, ಪ್ರಕಾಣ್ಡಕ, ಅವಘಾಟಕ, ಮತ್ತು ತರಲ-ಪ್ರತಿಬದ್ಧ.

Sutra 7

यष्टीनामष्टसहस्रमिन्द्रच्छन्दः ॥ कZ_०२.११.०७ ॥

ಯಷ್ಟಿಗಳ (ದಂಡಗಳ) ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ‘ಇಂದ್ರಚ್ಛಂದ’ ಎಂಬ ಸಮೂಹವು ಎಂಟು ಸಾವಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 8

ततोऽर्धं विजयच्छन्दः ॥ कZ_०२.११.०८ ॥

ಅದರ (ಇಂದ್ರಚ್ಛಂದದ) ಅರ್ಧವನ್ನು ‘ವಿಜಯಚ್ಛಂದ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Sutra 9

चतुष्षष्टिरर्धहारः ॥ कZ_०२.११.०९ ॥

ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು (ಒಟ್ಟಾಗಿ) ‘ಅರ್ಧಹಾರ’ ಆಗುತ್ತದೆ.

Sutra 10

चतुष्पञ्चाशद् रश्मिकलापः ॥ कZ_०२.११.१० ॥

ಐವತ್ತನಾಲ್ಕು (ಒಟ್ಟಾಗಿ) ‘ರಶ್ಮಿಕಲಾಪ’ ಆಗುತ್ತದೆ.

Sutra 11

द्वात्रिंशद्गुच्छः ॥ कZ_०२.११.११ ॥

ಮೂವತ್ತೆರಡು (ಒಟ್ಟಾಗಿ) ‘ಗುಚ್ಛ’ (ಒಂದು ಕಟ್ಟು) ಆಗುತ್ತದೆ.

Sutra 12

सप्तविंशतिर्नक्षत्रमाला ॥ कZ_०२.११.१२ ॥

ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು (ಒಟ್ಟಾಗಿ) ‘ನಕ್ಷತ್ರಮಾಲೆ’ ಆಗುತ್ತವೆ.

Sutra 13

चतुर्विंशतिरर्धगुच्छः ॥ कZ_०२.११.१३ ॥

ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು (ಒಟ್ಟಾಗಿ) ‘ಅರ್ಧಗುಚ್ಛ’ (ಅರ್ಧ ಕಟ್ಟು) ಆಗುತ್ತವೆ.

Sutra 14

विंशतिर्माणवकः ॥ कZ_०२.११.१४ ॥

ಇಪ್ಪತ್ತು (ಒಟ್ಟಾಗಿ) ‘ಮಾಣವಕ’ ಆಗುತ್ತವೆ.

Sutra 15

ततोऽर्धमर्धमाणवकः ॥ कZ_०२.११.१५ ॥

ಅದರ (ಮಾಣವಕದ) ಅರ್ಧವು ‘ಅರ್ಧಮಾಣವಕ’ ಆಗುತ್ತದೆ.

Sutra 16

एत एव मणिमध्यास्तन्माणवका भवन्ति ॥ कZ_०२.११.१६ ॥

ಇವೇ (ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ ಹಾರಗಳು), ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಣಿ ಇದ್ದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮಾಣವಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Sutra 17

एकशीर्षकः शुद्धो हारः ॥ कZ_०२.११.१७ ॥

ಏಕಶೀರ್ಷಕ (ಒಂದು ತುದಿ/ಒಂದು ಶಿರ ಹೊಂದಿದ) ಹಾರವೇ ‘ಶುದ್ಧ ಹಾರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Sutra 18

तद्वच्छेषाः ॥ कZ_०२.११.१८ ॥

ಉಳಿದ ವಿಧಗಳನ್ನೂ ಅದೇ ತತ್ತ್ವದಂತೆ (ಮೇಲೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಿಸಿದಂತೆ) ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Sutra 19

मणिमध्योऽर्धमाणवकः ॥ कZ_०२.११.१९ ॥

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಣಿ ಇರುವ ಹಾರವನ್ನು ‘ಅರ್ಧಮಾಣವಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Sutra 20

त्रिफलकः फलकहारः पञ्चफलको वा ॥ कZ_०२.११.२० ॥

‘ಫಲಕಹಾರ’ ಮೂರು ಫಲಕಗಳಿರುವದು (ತ್ರಿಫಲಕ) ಅಥವಾ ಐದು ಫಲಕಗಳಿರುವದು (ಪಂಚಫಲಕ) ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 21

सूत्रमेकावली शुद्धा ॥ कZ_०२.११.२१ ॥

ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಸೂತ್ರ/ದಾರವೇ ‘ಶುದ್ಧ ಏಕಾವಳಿ’.

Sutra 22

सैव मणिमध्या यष्टिः ॥ कZ_०२.११.२२ ॥

ಅದೇ ಏಕಾವಳಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಣಿ ಜಡಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ‘ಯಷ್ಟಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Sutra 23

हेममणिचित्रा रत्नावली ॥ कZ_०२.११.२३ ॥

ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಮಣಿಗಳಿಂದ ವೈವಿಧ್ಯವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾರವನ್ನು ‘ರತ್ನಾವಳಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Sutra 24

हेममणिमुक्तान्तरोऽपवर्तकः ॥ कZ_०२.११.२४ ॥

ಚಿನ್ನ, ಮಣಿ ಮತ್ತು ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಗಿ ಮಧ್ಯಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಹಾರವನ್ನು ‘ಅಪವರ್ತಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Sutra 25

सुवर्णसूत्रान्तरं सोपानकम् ॥ कZ_०२.११.२५ ॥

ಸುವರ್ಣ-ಸೂತ್ರ (ಚಿನ್ನದ ದಾರ)ದ ವಿಭಾಗಗಳು/ಮಧ್ಯಂತರಗಳು ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಭರಣವನ್ನು ‘ಸೋಪಾನಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Sutra 26

मणिमध्यं वा मणिसोपानकम् ॥ कZ_०२.११.२६ ॥

ರತ್ನ ಅಳವಡಿಕೆ ‘ಮಣಿಮಧ್ಯ’—ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರತ್ನವಿರುವುದು—ಅಥವಾ ‘ಮಣಿಸೋಪಾನಕ’—ರತ್ನಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲು/ಪದರಗಳಂತೆ ಜೋಡಿಸಿರುವುದು—ಎಂದು ಇರಬಹುದು।

Sutra 27

तेन शिरोहस्तपादकटीकलापजालकविकल्पा व्याख्याताः ॥ कZ_०२.११.२७ ॥

ಆ (ವರ್ಗೀಕರಣದ ತತ್ತ್ವ)ದಿಂದ ತಲೆ, ಕೈ, ಕಾಲು, ನಡು (ಕಟಿ) ಆಭರಣಗಳೂ ಹಾಗೂ ‘ಕಲಾಪ’ ಮತ್ತು ‘ಜಾಲಕ’ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಭೇದಗಳೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Sutra 28

मणिः कौटोमालेयकः पारसमुद्रकश्च ॥ कZ_०२.११.२८ ॥

ರತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೌಟೋಮಾಲೇಯಕ’ ಮತ್ತು ‘ಪಾರಸಮುದ್ರಕ’ (ಎಂಬ ವಿಧಗಳು) ಸೇರಿವೆ।

Sutra 29

सौगन्धिकः पद्मरागोऽनवद्यरागः पारिजातपुष्पको बालसूर्यकः ॥ कZ_०२.११.२९ ॥

(ವಿಧಗಳು) ‘ಸೌಗಂಧಿಕ’, ‘ಪದ್ಮರಾಗ’, ‘ಅನವದ್ಯರಾಗ’, ‘ಪಾರಿಜಾತಪುಷ್ಪಕ’, ‘ಬಾಲಸೂರ್ಯಕ’।

Sutra 30

वैडूर्यमुत्पलवर्णः शिरीषपुष्पक उदकवर्णो वंशरागः शुकपत्त्रवर्णः पुष्यरागो गोमूत्रको गोमेदकः ॥ कZ_०२.११.३० ॥

ವೈಡೂರ್ಯ (ಭೇದಗಳು) ‘ಉತ್ಪಲವರ್ಣ’, ‘ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಕ’, ‘ಉದಕವರ್ಣ’, ‘ವಂಶರಾಗ’, ‘ಶುಕಪತ್ರವರ್ಣ’, ‘ಪುಷ್ಯರಾಗ’, ‘ಗೋಮೂತ್ರಕ’, ‘ಗೋಮೇದಕ’ ಎಂದು ಇವೆ।

Sutra 31

इन्द्रनीलो नीलावलीयः कलायपुष्पको महानीलो जम्ब्वाभो जीमूतप्रभो नन्दकः स्रवन्मध्यः ॥ कZ_०२.११.३१ ॥

(ವಿಧಗಳು) ‘ಇಂದ್ರನೀಲ’, ‘ನೀಲಾವಲೀಯ’, ‘ಕಲಾಯಪುಷ್ಪಕ’, ‘ಮಹಾನೀಲ’, ‘ಜಂಬ್ವಾಭ’, ‘ಜೀಮೂತಪ್ರಭ’, ‘ನಂದಕ’, ‘ಸ್ರವನ್‌ಮಧ್ಯ’।

Sutra 32

शुद्धस्फटिको मूलाटवर्णः शीतवृष्टिः सूर्यकान्तश्च । इति मणयः ॥ कZ_०२.११.३२ ॥

(ಇನ್ನೂ) ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕ, ‘ಮೂಲಾಟ’ ವರ್ಣದ, ‘ಶೀತವೃಷ್ಟಿ’, ಮತ್ತು ‘ಸೂರ್ಯಕಾಂತ’—ಇವು ಮಣಿಗಳು.

Sutra 33

षडश्रश्चतुरश्रो वृत्तो वा तीव्ररागः संस्थानवानछः स्निग्धो गुरुरर्चिष्मानन्तर्गतप्रभः प्रभानुलेपी चेति मणिगुणाः ॥ कZ_०२.११.३३ ॥

ಮಣಿಯ ಗುಣಗಳು: ಷಡಶ್ರ, ಚತುರಶ್ರ ಅಥವಾ ವೃತ್ತ; ತೀವ್ರ ವರ್ಣ; ಸುಸಂಸ್ಥಾನ (ಉತ್ತಮ ಆಕಾರ); ಸ್ವಚ್ಛ; ಸ್ನಿಗ್ಧ-ಕಾಂತಿ; ಭಾರ; ಅರ್ಚಿಷ್ಮಾನ್ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ); ಅಂತರ್ಗತ ಪ್ರಭೆ; ಮತ್ತು ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹಬ್ಬಿಸುವುದು.

Sutra 34

मन्दरागप्रभः सशर्करः पुष्पच्छिद्रः खण्डो दुर्विद्धो लेखाकीर्ण इति दोषाः ॥ कZ_०२.११.३४ ॥

ದೋಷಗಳು: ಮಂದ ವರ್ಣ/ಕಾಂತಿ; ಸಶರ್ಕರ (ಸಕ್ಕರೆ ಕಣಗಳಂತಿರುವ ದಾಣೆದಾರ); ಪುಷ್ಪಚ್ಛಿದ್ರ (ಹೂವಿನಂತ ಗುಂಡಿ/ರಂಧ್ರ); ಖಂಡ (ಮುರಿದ); ದುರ್ವಿದ್ಧ (ರಂಧ್ರ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ); ಮತ್ತು ಲೇಖಾಕೀರ್ಣ (ರೆಖೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ).

Sutra 35

विमलकः सस्यकोऽञ्जनमूलकः पित्तकः सुलभको लोहिताक्षो मृगाश्मको ज्योतीरसको मालेयकोऽहिच्छत्रकः कूर्पः प्रतिकूर्पः सुगन्धिकूर्पः क्षीरवकः श्शुक्तिचूर्णकः शिलाप्रवालकः पुलकः शुक्लपुलक इत्यन्तरजातयः ॥ कZ_०२.११.३५ ॥

ದ್ವಿತೀಯ ಉಪಜಾತಿಗಳು: ವಿಮಲಕ, ಸಸ್ಯಕ, ಅಂಜನಮೂಲಕ, ಪಿತ್ತಕ, ಸುಲಭಕ, ಲೋಹಿತಾಕ್ಷ, ಮೃಗಾಶ್ಮಕ, ಜ್ಯೋತೀರಸಕ, ಮಾಲೇಯಕ, ಅಹಿಚ್ಛತ್ರಕ, ಕೂರ್ಪ, ಪ್ರತಿಕೂರ್ಪ, ಸುಗಂಧಿಕೂರ್ಪ, ಕ್ಷೀರವಕ, ಶುಕ್ತಿಚೂರ್ಣಕ, ಶಿಲಾಪ್ರವಾಳಕ, ಪುಲಕ, ಮತ್ತು ಶುಕ್ಲಪುಲಕ.

Sutra 36

शेषाः काचमणयः ॥ कZ_०२.११.३६ ॥

ಉಳಿದ (ಇತರ) ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಚಮಣಿಗಳು (ನಕಲಿ/ಪೇಸ್ಟ್ ರತ್ನಗಳು) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು।

Sutra 37

सभाराष्ट्रकं तज्जमाराष्ट्रकं कास्तीरराष्ट्रकं श्रीकटनकं मणिमन्तकमिन्द्रवानकं च वज्रम् ॥ कZ_०२.११.३७ ॥

ವಜ್ರಗಳು (ವಜ್ರರತ್ನಗಳು) ಉತ್ಪತ್ತಿ/ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ—ಸಭಾರಾಷ್ಟ್ರಕಂ, ತಜ್ಜಮಾರಾಷ್ಟ್ರಕಂ, ಕಾಸ್ತೀರರಾಷ್ಟ್ರಕಂ, ಶ್ರೀಕಟನಕಂ, ಮಣಿಮಂತಕಂ, ಇಂದ್ರವಾನಕಂ—ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Sutra 38

खनिः स्रोतः प्रकीर्णकं च योनयः ॥ कZ_०२.११.३८ ॥

ರತ್ನಗಳ ಮೂಲಗಳು—ಗಣಿಗಳು, ನದಿ-ಹರಿವುಗಳು, ಮತ್ತು ಚದುರಿದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು।

Sutra 39

मार्जाराक्षकं शिरीषपुष्पकं गोमूत्रकं गोमेदकं शुद्धस्फटिकं मूलाटीवर्णं मणिवर्णानामन्यतमवर्णमिति वज्रवर्णाः ॥ कZ_०२.११.३९ ॥

ವಜ್ರದ ಮಾನ್ಯ ಬಣ್ಣಗಳು—ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಣ್ಣಿನಂತದ್ದು, ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪದಂತದ್ದು, ಗೋಮೂತ್ರವರ್ಣ, ಗೋಮೇದಕದಂತದ್ದು, ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತದ್ದು, ಮೂಲಾಟೀವರ್ಣ, ಅಥವಾ ಮಣಿವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು।

Sutra 40

स्थूलं गुरु प्रहारसहं समकोटिकं भाजनलेखि तर्कुभ्रामि भ्राजिष्णु च प्रशस्तम् ॥ कZ_०२.११.४० ॥

ಪ್ರಶಸ್ತ ವಜ್ರವೆಂದರೆ—ದೊಡ್ಡದು, ಭಾರವಾದುದು, ಆಘಾತವನ್ನು ತಾಳುವದು, ಸಮಾನ ಅಂಚು/ಕೋನಗಳಿರುವದು, ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗೀರು ಹಾಕುವದು, ತರ್ಕು/ಭ್ರಮರವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವದು, ಮತ್ತು ಕಾಂತಿಮಯವಾಗಿರುವದು।

Sutra 41

नष्टकोणं निराश्रि पार्श्वापवृत्तं चाप्रशस्तम् ॥ कZ_०२.११.४१ ॥

ಅಪ್ರಶಸ್ತವು—ಕೋನಗಳು ಹಾನಿಯಾದವು, ಸರಿಯಾದ ಆಧಾರ/ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವು, ಅಥವಾ ಬದಿಯೊಂದು ವಂಗಿ/ವಿಕೃತವಾಗಿರುವವು।

Sutra 42

प्रवालकमालकन्दकं वैवर्णिकं च रक्तं पद्मरागं च करटगर्भिणिकावर्जमिति ॥ कZ_०२.११.४२ ॥

ಹವಳದಂತಿರುವ, ಆಮಲಕ ಕಂದದಂತಿರುವ, ವೈವರ್ಣಿಕ (ಬಹುಬಣ್ಣದ) ಮತ್ತು ಕೆಂಪು (ಕಲ್ಲುಗಳು), ಹಾಗೆಯೇ ಪದ್ಮರಾಗ (ರೂಬಿ) ಇವುಗಳನ್ನು ಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ—ಕರಟಗರ್ಭಿಣಿಕಾ ವಿಧವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ।

Sutra 43

चन्दनं सातनं रक्तं भूमिगन्धि ॥ कZ_०२.११.४३ ॥

ಚಂದನವು ಸಾತನ, ಕೆಂಪು, ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ವಾಸನೆಯುಳ್ಳದು (ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ)।

Sutra 44

गोशीर्षकं कालताम्रं मत्स्यगन्धि ॥ कZ_०२.११.४४ ॥

(ಚಂದನದ ವಿಧಗಳು:) ಗೋಶೀರ್ಷಕ, ಕಪ್ಪು-ತಾಮ್ರವರ್ಣ, ಮತ್ತು ಮೀನು ವಾಸನೆಯುಳ್ಳದು।

Sutra 45

हरिचन्दनं शुकपत्त्रवर्णमाम्रगन्धि तार्णसं च ॥ कZ_०२.११.४५ ॥

(ಚಂದನದ ವಿಧಗಳು:) ಹರಿಚಂದನ, ಗಿಳಿ-ಎಲೆಯ ಬಣ್ಣ, ಮಾವಿನ ವಾಸನೆಯುಳ್ಳದು, ಮತ್ತು ತಾರ್ಣಸ।

Sutra 46

ग्रामेरुकं रक्तं रक्तकालं वा बस्तमूत्रगन्धि ॥ कZ_०२.११.४६ ॥

‘ಗ್ರಾಮೇರುಕ’ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು ಛಾಯೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಮೇಕೆಯ ಮೂತ್ರದಂತ ವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ.

Sutra 47

दैवसभेयं रक्तं पद्मगन्धि जापकं च ॥ कZ_०२.११.४७ ॥

‘ದೈವಸಭೇಯ’ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದದು, ತಾವರೆ-ಸುವಾಸನೆಯದು, ಮತ್ತು (ಅದೇ ರೀತಿ) ‘ಜಾಪಕ’ (ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉಪ-ಪ್ರಕಾರ/ಗುರುತು) ಆಗಿದೆ.

Sutra 48

जोङ्गकं रक्तं रक्तकालं वा स्निग्धम् तौरूपं च ॥ कZ_०२.११.४८ ॥

‘ಜೋಂಗಕ’ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು; ಇದು ಸೊಗಸಾಗಿ ಮೆರುಗಿರುವ/ಸ್ನಿಗ್ಧ, ಮತ್ತು ‘ತೌರೂಪ’ ರೂಪ/ಆಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.

Sutra 49

मालेयकं पाण्डुरक्तम् ॥ कZ_०२.११.४९ ॥

‘ಮಾಲೇಯಕ’ ಮಸುಕಾದ-ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದದು.

Sutra 50

कुचन्दनं रूक्षमगुरुकालं रक्तं रक्तकालं वा ॥ कZ_०२.११.५० ॥

‘ಕುಚಂದನ’ ಒಣ/ರೌಕ್ಷ; (ಇದು) ಅಗರುದಂತೆ ಗಾಢ, ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದದು.

Sutra 51

कालपर्वतकं रक्तकालमनवद्यवर्णं वा ॥ कZ_०२.११.५१ ॥

‘ಕಾಲಪರ್ವತಕ’ ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು; ಅಥವಾ ಅದರ ಬಣ್ಣ ದೋಷರಹಿತ/ನಿರ್ಮಲ.

Sutra 52

कोशागारपर्वतकं कालं कालचित्रं वा ॥ कZ_०२.११.५२ ॥

‘ಕೋಶಾಗಾರಪರ್ವತಕ’ ಕಪ್ಪು, ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು-ಚಿತ್ರೀತ/ವರ್ಣವಿಚಿತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 53

शीतोदकीयं पद्माभं कालस्निग्धं वा ॥ कZ_०२.११.५३ ॥

‘ಶೀತೋದಕೀಯ’ ಪದ್ಮದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸ್ನಿಗ್ಧ/ಮಿನುಗುವಂತಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 54

नागपर्वतकं रूक्षं शैवलवर्णं वा ॥ कZ_०२.११.५४ ॥

‘ನಾಗಪರ್ವತಕ’ ಒಣ/ಒರಟಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಶೈವಲ-ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 55

शाकलं कपिलम् । इति ॥ कZ_०२.११.५५ ॥

‘ಶಾಕಲ’ ಕಪಿಲ/ಕಂದು ಬಣ್ಣದದು. ಇತಿ (ಪಟ್ಟಿ ಮುಕ್ತಾಯ).

Sutra 56

लघु स्निग्धमश्यानं सर्पिःस्नेहलेपि गन्धसुखं त्वगनुसार्यनुल्बणमविराग्युष्णसहं दाहग्राहि सुखस्पर्शनमिति चन्दनगुणाः ॥ कZ_०२.११.५६ ॥

ಚಂದನದ ಗುಣಗಳು—ಹಗುರ; ಸ್ನಿಗ್ಧ; ಅತಿಯಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗದ; ತುಪ್ಪ/ಎಣ್ಣೆಯ ಲೇಪವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ; ಸುಗಂಧ ಸುಖಕರ; ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುವ ಆದರೆ ಅತಿಯಾಗಿ ತೀವ್ರವಲ್ಲದ; ಬಣ್ಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದ; ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುವ; ಒರೆಸಿದಾಗ ಸಾರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನೀಡುವ; ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಸುಖಕರ.

Sutra 57

अगुरु जोङ्गकं कालं कालचित्रं मण्डलचित्रं वा ॥ कZ_०२.११.५७ ॥

ಅಗುರು (ಅಲೋವುಡ್) ವಿಧಗಳು—ಜೋಂಗಕ, ಕಾಲ (ಕಪ್ಪು), ಕಾಲಚಿತ್ರ (ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಚೆಗಳಿರುವ), ಅಥವಾ ಮಂಡಲಚಿತ್ರ (ವಲಯಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದ) ಆಗಿವೆ.

Sutra 58

श्यामं दोङ्गकम् ॥ कZ_०२.११.५८ ॥

ದೋಂಗಕ ವಿಧವು ಶ್ಯಾಮ (ಗಾಢ/ಕಪ್ಪು ವರ್ಣ)ವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 59

पारसमुद्रकं चित्ररूपमुशीरगन्धि नवमालिकागन्धि वा । इति ॥ कZ_०२.११.५९ ॥

ಪಾರಸಮುದ್ರಕ ವಿಧವು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಉಶೀರ (ವೆಟಿವರ್) ಅಥವಾ ನವಮಾಲಿಕಾ (ತಾಜಾ ಮಲ್ಲಿಗೆಮಾಲೆ)ಯ ಸುಗಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 60

गुरु स्निग्धं पेशलगन्धि निर्हार्यग्निसहमसम्प्लुतधूमं विमर्दसहमित्यगुरुगुणाः ॥ कZ_०२.११.६० ॥

ಅಗುರುವಿನ ಗುಣಗಳು—ಭಾರವಾದುದು, ಸ್ನಿಗ್ಧ, ಮೃದು ಸುಗಂಧಯುಕ್ತ, ಸಾರ/ರಸ ಹೊರಹಾಕುವುದು, ಅಗ್ನಿ/ತಾಪ ಸಹಿಸುವುದು, ಹೊಗೆ ಅತಿಯಾದ ಅಥವಾ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುವಂತಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಮತ್ತು ಒರೆಸುವುದು/ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸಹಿಸುವುದು—ಇವೇ ಅಗುರುಗುಣಗಳು.

Sutra 61

तैलपर्णिकमशोकग्रामिकं मांसवर्णं पद्मगन्धि ॥ कZ_०२.११.६१ ॥

ತೈಲಪರ್ಣಿಕ (ಅಶೋಕಗ್ರಾಮಿಕ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ವಿಧವು ಮಾಂಸವರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಪದ್ಮ (ಕಮಲ) ಸುಗಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 62

जोङ्गकं रक्तपीतकमुत्पलगन्धि गोमूत्रगन्धि वा ॥ कZ_०२.११.६२ ॥

ಜೋಙ್ಗಕ ಪ್ರಭೇದವು ಕೆಂಪು-ಹಳದಿ ವರ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ಪಲ (ನೀಲಕಮಲ)ದಂತಹ ಸುಗಂಧವೋ ಅಥವಾ ಗೋಮೂತ್ರದಂತಹ ದುರ್ವಾಸನೆಯೋ ಇರುತ್ತದೆ.

Sutra 63

ग्रामेरुकं स्निग्धं गोमूत्रगन्धि ॥ कZ_०२.११.६३ ॥

ಗ್ರಾಮೇರುಕ ಪ್ರಭೇದವು ಸ್ನಿಗ್ಧ (ಎಣ್ಣೆಯುಕ್ತ/ಮೃದುವಾದ)ವಾಗಿದ್ದು ಗೋಮೂತ್ರದಂತಹ ಗಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 64

सौवर्णकुड्यकं रक्तपीतं मातुलुङ्गगन्धि ॥ कZ_०२.११.६४ ॥

ಸೌವರ್ಣಕುಡ್ಯಕ ಪ್ರಭೇದವು ಕೆಂಪು-ಹಳದಿ ವರ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಮಾತುಲುಂಗ (ಸಿಟ್ರಾನ್)ದಂತಹ ಸುಗಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 65

पूर्णकद्वीपकं पद्मगन्धि नवनीतगन्धि वा ॥ कZ_०२.११.६५ ॥

ಪೂರ್ಣಕದ್ವೀಪಕ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪದ್ಮ (ಕಮಲ)ದಂತಹ ಸುಗಂಧವೋ ಅಥವಾ ತಾಜಾ ನವನೀತ (ಬೆಣ್ಣೆ)ದಂತಹ ಸುಗಂಧವೋ ಇರುತ್ತದೆ.

Sutra 66

भद्रश्रियं पारलौहित्यकं जातीवर्णम् ॥ कZ_०२.११.६६ ॥

‘ಭದ್ರಶ್ರೀ’ ಮತ್ತು ‘ಪಾರಲೌಹಿತ್ಯಕ’—ಇವು ಜಾತಿ/ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸಹಜ ವರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ (ಅಂದರೆ ತಮ್ಮ ವಿಧಕ್ಕೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಾನಕ ಛಾಯೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ).

Sutra 67

आन्तरवत्यमुशीरवर्णम् ॥ कZ_०२.११.६७ ॥

‘ಆಂತರವತ್ಯ’ ಉಶೀರ (ವೆಟ್ಟಿವರ್‌ನಂತಹ) ವರ್ಣದ್ದಾಗಿದೆ.

Sutra 68

उभयं कुष्ठगन्धि च । इति ॥ कZ_०२.११.६८ ॥

ಎರಡಕ್ಕೂ ಕುಷ್ಠ (ಕೋಸ್ಟಸ್) ನಂತಹ ವಾಸನೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ—ಇತಿ.

Sutra 69

कालेयकः स्वर्णभूमिजः स्निग्धपीतकः ॥ कZ_०२.११.६९ ॥

‘ಕಾಲೇಯಕ’ ಸ್ವರ್ಣಭೂಮಿ/ಸವರ್ಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದು; ಇದು ಮಿನುಗುವ ಮತ್ತು ಹಳದಿಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿದೆ.

Sutra 70

औत्तरपर्वतको रक्तपीतकः । इति साराः ॥ कZ_०२.११.७० ॥

‘ಔತ್ತರಪಾರ್ವತಕ’ ಕೆಂಪು-ಹಳದಿ (ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ) ವರ್ಣದದು; ಇವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ (ಸಾರ) ದರ್ಜೆಗಳು.

Sutra 71

तेन काशिकं पौण्ड्रकं च क्षौमं व्याख्यातम् ॥ कZ_०२.११.१०६ ॥

ಅದೇ (ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ) ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಶಿ ಮತ್ತು ಪೌಂಡ್ರದ ಕ್ಷೌಮ (ಲಿನನ್) ವಸ್ತ್ರಗಳೂ ಸಹ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು/ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Sutra 72

मागधिका पौण्ड्रिका सौवर्णकुड्यका च पत्त्रोर्णा ॥ कZ_०२.११.१०७ ॥

ಎಲೆ-ತಂತುವಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತ್ರಗಳು (ಪತ್ತ್ರೋರ್ಣಾ) ಇವು—ಮಾಗಧಿಕಾ, ಪೌಂಡ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೌವರ್ಣಕುಡ್ಯಕಾ।

Sutra 73

नागवृक्षो लिकुचो बकुलो वटश्च योनयः ॥ कZ_०२.११.१०८ ॥

ಮೂಲಗಳು (ಯೋನಯಃ) ಇವು—ನಾಗವೃಕ್ಷ, ಲಿಕುಚ, ಬಕುಲ ಮತ್ತು ವಟ (ಮರ)।

Sutra 74

पीतिका नागवृक्षिका ॥ कZ_०२.११.१०९ ॥

ನಾಗವೃಕ್ಷ-ಆಧಾರಿತ ವಿಧ ‘ಪೀತಿಕಾ’ (ಹಳದಿ ಛಾಯೆಯ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Sutra 75

गोधूमवर्णा लैकुची ॥ कZ_०२.११.११० ॥

ಲಿಕುಚ-ಆಧಾರಿತ ವಿಧ (ಲೈಕುಚೀ) ಗೋಧೂಮ ವರ್ಣದ (ಗೋಧೂಮವರ್ಣಾ) ಆಗಿರುತ್ತದೆ।

Sutra 76

श्वेता बाकुली ॥ कZ_०२.११.१११ ॥

ಬಕುಲ-ಆಧಾರಿತ ವಿಧ (ಬಾಕುಲೀ) ಬಿಳಿ (ಶ್ವೇತಾ) ಆಗಿರುತ್ತದೆ।

Sutra 77

शेषा नवनीतवर्णा ॥ कZ_०२.११.११२ ॥

ಉಳಿದ ವಿಧಗಳು ಬೆಣ್ಣೆ-ಬಣ್ಣದ (ನವನೀತ-ವರ್ಣ)ವಾಗಿವೆ.

Sutra 78

तासां सौवर्णकुड्यका श्रेष्ठा ॥ कZ_०२.११.११३ ॥

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೌವರ್ಣಕುಡ್ಯಕಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ (ಅತ್ಯುನ್ನತ ದರ್ಜೆ)ವಾಗಿದೆ.

Sutra 79

तया कौशेयं चीनपट्टाश्च चीनभूमिजा व्याख्याताः ॥ कZ_०२.११.११४ ॥

ಅದೇ (ಮಾನದಂಡ) ಪ್ರಕಾರ ಕೌಶೇಯ (ರೇಷ್ಮೆ) ಮತ್ತು ಚೀನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಚೀನ-ಪಟ್ಟಾಗಳೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ (ಅಂದರೆ ಅದೇ ನಿಯಮದಿಂದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು).

Sutra 80

माधुरमापरान्तकं कालिङ्गं काशिकं वाङ्गकं वात्सकं माहिषकं च कार्पासिकं श्रेष्ठम् । इति ॥ कZ_०२.११.११५ ॥

ಹತ್ತಿ ವಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (ಕಾರ್ಪಾಸಿಕ) ಮಾಧುರ, ಅಪರಾಂತಕ, ಕಾಲಿಂಗ, ಕಾಶಿಕ, ವಾಂಗಕ, ವಾತ್ಸಕ ಮತ್ತು ಮಾಹಿಷ ದೇಶಗಳ (ವಸ್ತ್ರಗಳು) ಶ್ರೇಷ್ಠ—ಇಂತೆ.

Sutra 81

श्यामिका कालिका कदली चन्द्रोत्तरा शाकुला चारोहजाः ॥ कZ_०२.११.८१ ॥

(ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾತಿಗಳು:) ಶ್ಯಾಮಿಕಾ, ಕಾಲಿಕಾ, ಕದಲೀ, ಚಂದ್ರೋತ್ತರಾ, ಶಾಕುಲಾ, ಮತ್ತು ಆರೋಹಜಾ.

Sutra 82

कपिला बिन्दुचित्रा वा श्यामिका ॥ कZ_०२.११.८२ ॥

ಶ್ಯಾಮಿಕಾ ಕಪಿಲಾ (ಕಂದು/ತಾಮ್ರವರ್ಣ) ಅಥವಾ ಬಿಂದುಚಿತ್ರಾ (ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರೀಕೃತ/ಚಿತ್ತರಿಸಿದ) ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 83

कालिका कपिला कपोतवर्णा वा ॥ कZ_०२.११.८३ ॥

ಕಾಲಿಕಾ ಕಪಿಲಾ (ಕಂದು) ಅಥವಾ ಕಪೋತವರ್ಣಾ (ಪಾರಿವಾಳದ ಬಣ್ಣ/ಬೂದು) ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 84

तदुभयमष्टाङ्गुलायामम् ॥ कZ_०२.११.८४ ॥

ಆ ಎರಡೂ ಎಂಟು ಅಂಗುಲ ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು.

Sutra 85

परुषा कदली हस्तायता ॥ कZ_०२.११.८५ ॥

ಕದಲೀ ಒರಟಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಹಸ್ತದ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 86

सैव चन्द्रचित्रा चन्द्रोत्तरा ॥ कZ_०२.११.८६ ॥

(ಚರ್ಮದ ವಿಧಗಳು:) ‘ಸೈವ’, ‘ಚಂದ್ರಚಿತ್ರಾ’ (ಚಂದ್ರ-ನಮೂನೆಯದು), ಮತ್ತು ‘ಚಂದ್ರೋತ್ತರಾ’ (ಚಂದ್ರ-ಶ್ರೇಷ್ಠ).

Sutra 87

कदलीत्रिभागा शाकुला कोठमण्डलचित्रा कृतकर्णिकाजिनचित्रा वा । इति ॥ कZ_०२.११.८७ ॥

(ಚರ್ಮದ ವಿಧಗಳು:) ‘ಕದಲೀತ್ರಿಭಾಗಾ’, ‘ಶಾಕುಲಾ’, ‘ಕೋಠಮಂಡಲಚಿತ್ರಾ’ (ಗೋದಾಮು-ವೃತ್ತಗಳ ಮಚ್ಚುಗಳೊಂದಿಗೆ), ಮತ್ತು ‘ಕೃತಕರ್ಣಿಕಾಜಿನಚಿತ್ರಾ’ (ಮಾಡಿದ ಕರ್ಣಿಕಾ/ಕಿವಿಯಂತಿರುವ ಮೋಟಿಫ್‌ಗಳಿಂದ ಜಿಂಕೆಚರ್ಮದಂತೆ)—ಇತಿ।

Sutra 88

सामूरं चीनसी सामूली च बाह्लवेयाः ॥ कZ_०२.११.८८ ॥

ಬಾಹ್ಲವೇಯ (ಬಾಕ್ಟ್ರಿಯನ್/ವಿದೇಶಿ) ವಿಧಗಳು: ಸಾಮೂರ, ಚೀನಸೀ, ಮತ್ತು ಸಾಮೂಲೀ।

Sutra 89

षट्त्रिंशदङ्गुलमञ्जनवर्णं सामूरम् ॥ कZ_०२.११.८९ ॥

ಸಾಮೂರ (ಮಾಪದಲ್ಲಿ) ಮೂವತ್ತಾರು ಅಂಗುಲ ಮತ್ತು ಅಂಜನ/ಸುರಮೆಯ ಬಣ್ಣದ (ಗಾಢ ಕಪ್ಪು) ಆಗಿರುತ್ತದೆ।

Sutra 90

चीनसी रक्तकाली पाण्डुकाली वा ॥ कZ_०२.११.९० ॥

ಚೀನಸೀ ರಕ್ತಕಾಳಿ (ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಪ್ಪು) ಅಥವಾ ಪಾಂಡುಕಾಳಿ (ಮಂದ ಕಪ್ಪು) ಆಗಿರುತ್ತದೆ।

Sutra 91

सामूली गोधूमवर्णा । इति ॥ कZ_०२.११.९१ ॥

ಸಾಮೂಲೀ ಗೋಧೂಮ ಬಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತದೆ—ಇತಿ।

Sutra 92

सांतिना नलतूला वृत्तपृच्छा चौद्राः ॥ कZ_०२.११.९२ ॥

ಚೌದ್ರ (ಚರ್ಮ)ದ ವಿಧಗಳು—ಸಾಂತಿನಾ, ನಲತೂಲಾ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಪೃಚ್ಛಾ.

Sutra 93

सातिना कृष्णा ॥ कZ_०२.११.९३ ॥

ಸಾತಿನಾ ಕಪ್ಪು (ಕೃಷ್ಣಾ).

Sutra 94

नलतूला नलतूलवर्णा ॥ कZ_०२.११.९४ ॥

ನಲತೂಲಾ ನಲತೂಲ-ವರ್ಣದ (ಅದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಮಯ ಬಣ್ಣದ) ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 95

कपिला वृत्तपुच्छा च । इति चर्मजातयः ॥ कZ_०२.११.९५ ॥

ಕಪಿಲಾ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಪುಚ್ಛಾ—ಇವು ಚರ್ಮ (ಚರ್ಮ/ಚರ್ಮದ) ವಿಧಗಳು.

Sutra 96

चर्मणां मृदु स्निग्धं बहुलरोम च श्रेष्ठम् ॥ कZ_०२.११.९६ ॥

ಚರ್ಮವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದು, ಸ್ನಿಗ್ಧ (ಮೆರಗು/ಎಣ್ಣೆಪೂಸಿದ ಫಿನಿಷ್) ಮತ್ತು ಬಹುಳರೋಮ (ದಟ್ಟ ಕೂದಲಿರುವ)ದ್ದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Sutra 97

शुद्धं शुद्धरक्तं पक्षरक्तं चाविकं खचितं वानचित्रं खण्डसंघात्यं तन्तुविच्छिन्नं च ॥ कZ_०२.११.९७ ॥

ಉಣ್ಣೆಯ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಶುದ್ಧ (ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದ), ಸಮವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿದ, ಭಾಗಶಃ/ಪಟ್ಟೆಪಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಕೆಂಪು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಸಿತ (ಕಸೂತಿ/ಇನ್‌ಲೇ), ವಾನಚಿತ್ರ (ಅರಣ್ಯ-ನಮೂನೆ/ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯ), ಖಂಡಸಂಘಾತ್ಯ (ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ), ತಂತುವಿಚ್ಛಿನ್ನ (ತಂತುಗಳು ತುಂಡಾದ/ದುರ್ಬಲವಾದ)।

Sutra 98

कम्बलः कौचपकः कुलमितिका सौमितिका तुरगास्तरणं वर्णकं तलिच्छकं वारवाणः परिस्तोमः समन्तभद्रकं चाविकम् ॥ कZ_०२.११.९८ ॥

ಉಣ್ಣೆಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ: ಕಂಬಲ, ಕೌಚಪಕ, ಕುಲಮಿತಿಕಾ, ಸೌಮಿತಿಕಾ, ಕುದುರೆಯ ಹೊದಿಕೆ (ತುರಗಾಸ್ತರಣ), ವರ್ಣಕ, ತಲಿಚ್ಛಕ, ವಾರವಾಣ, ಪರಿಸ್ತೋಮ, ಸಮಂತಭದ್ರಕ—ಇವು ಉಣ್ಣೆಯ ವಿಧಗಳು।

Sutra 99

पिच्छिलमार्द्रमिव च सूक्ष्मं मृदु च श्रेष्ठम् ॥ कZ_०२.११.९९ ॥

ಯಾವ (ಬಟ್ಟೆ/ನಾರು) ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾರುವಂತೆ ಹಾಗೂ ತೇವವಿರುವಂತೆ ಅನಿಸಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೋ—ಅದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Sutra 100

अष्टप्रोतिसंघात्या कृष्णा भिङ्गिसी वर्षवारणमपसारक इति नैपालकम् ॥ कZ_०२.११.१०० ॥

‘ನೈಪಾಲಕ’ (ನೇಪಾಳ-ಪ್ರಕಾರದ ಉಣ್ಣೆ ಬಟ್ಟೆ) ಎಂಟು-ತಂತು/ಎಂಟು-ಪ್ಲೈ ನೇಯ್ಗೆಯದು; ಅದರ ವಿಧಗಳು: ಕೃಷ್ಣ (ಕಪ್ಪು), ಭಿಙ್ಗಿಸೀ, ವರ್ಷವಾರಣ (ಮಳೆ ತಡೆಯುವದು), ಅಪಸಾರಕ (ನೀರು ಜಾರಿಸುವದು).

Sutra 101

सम्पुटिका चतुरश्रिका लम्बरा कटवानकं प्रावरकः सत्तलिकेति मृगरोम ॥ कZ_०२.११.१०१ ॥

ಮೃಗರೋಮ (ಜಿಂಕೆಯ ಕೂದಲು) ವಸ್ತುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು: ಸಂಪುಟಿಕಾ, ಚತುರಶ್ರಿಕಾ, ಲಂಬರಾ, ಕಟವಾನಕ, ಪ್ರಾವರಕ, ಸತ್ತಲಿಕಾ—ಇವು ಮಾನ್ಯ ವಿಧಗಳು।

Sutra 102

वाङ्गकं श्वेतं स्निग्धं दुकूलम् ॥ कZ_०२.११.१०२ ॥

ವಂಗದೇಶದ ವಾಂಗಕ ದುಕೂಲ ಬಿಳಿಯಾಗಿದ್ದು ಮೃದುವಾಗಿ, ಹೊಳಪಿನಿಂದಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 103

पौण्ड्रकं श्यामं मणिस्निग्धम् ॥ कZ_०२.११.१०३ ॥

ಪುಂಡ್ರದೇಶದ ಪೌಂಡ್ರಕ ವಸ್ತ್ರ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಮಣಿಯಂತೆ ಮೃದುವಾಗಿ/ಹೊಳಪಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Sutra 104

सौवर्णकुड्यकं सूर्यवर्णं मणिस्निग्धोदकवानं चतुरश्रवानं व्यामिश्रवानं च ॥ कZ_०२.११.१०४ ॥

ಸೌವರ್ಣಕುಡ್ಯಕ ವಸ್ತ್ರ ಸೂರ್ಯ-ಸುವರ್ಣ ವರ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಮಣಿಯಂತೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ‘ಉದಕವಾನ್’ (ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ/ಫಿನಿಷ್ ಮಾಡಿದ) ಆಗಿರುತ್ತದೆ; ನೆಯ್ಗೆಯಲ್ಲಿ ಚತುರಶ್ರ ಮಾದರಿ ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರ ಮಾದರಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.

Sutra 105

एतेषामेकांशुकमध्यर्धद्वित्रिचतुरंशुकमिति ॥ कZ_०२.११.१०५ ॥

ಇವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳು—ಒಂದು ಆಂಶುಕ, ಒಂದೂವರೆ, ಎರಡು, ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಆಂಶುಕಗಳು.

Sutra 116

अतः परेषां रत्नानां प्रमाणं मूल्यलक्षणम् ॥ कZ_०२.११.११६ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದ ರತ್ನಾದಿ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ (ಮಾನಕ ಅಳತೆಗಳು) ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು.

Sutra 117

जातिं रूपं च जानीयान्निधानं नवकर्म च ॥ कZ_०२.११.११७ ॥

ಅವನು ಜಾತಿ (ವರ್ಗ), ರೂಪ, ಮೂಲ/ಮೂಲ ಸಂಗ್ರಹ, ಮತ್ತು ಅದು ಹೊಸದಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೇ (ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೇ) ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

Sutra 118

पुराणप्रतिसंस्कारं कर्म गुह्यमुपस्करान् ॥ कZ_०२.११.११८ ॥

(ಅವನು) ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪುನಃಸಂಸ್ಕಾರ/ದುರಸ್ತಿ, ಗುಪ್ತ ಕೈಗಾರಿಕೆ/ಕೆಲಸ, ಮತ್ತು (ಮೋಸಪೂರಿತ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಬಳಸುವ) ಮರೆಮಾಡಿದ ಸಾಧನಗಳು/ಉಪಕರಣಗಳು—ಇವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬೇಕು.

Sutra 119

देशकालपरीभोगं हिंस्राणां च प्रतिक्रियाम् ॥ कZ_०२.११.११९ ॥

ಅವನು ದೇಶ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು (ಸ್ಥಳೀಯ/ಋತುಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆ) ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ/ಹಾನಿಕರ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ/ಪ್ರತಿಕಾರಗಳನ್ನೂ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು.