Adhyaya 369

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे आत्यन्तिकलयगर्भोत्पत्तिनिरूपणं नामाष्टष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथोनसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः शरीरावयवाः अग्निर् उवाच श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्वा घ्राणं धीः खुञ्च भूतगं शब्दस्पर्शरूपरमगन्धाः खादिषु तद्गुणाः

ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಆತ್ಯಂತಿಕ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭೋತ್ಪತ್ತಿ ನಿರೂಪಣೆ’ ಎಂಬ ೩೬೮ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ‘ಶರೀರಾವಯವಗಳು’ ಎಂಬ ೩೬೯ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಶ್ರೋತ್ರ, ತ್ವಕ್, ಎರಡು ಚಕ್ಷುಗಳು, ಜಿಹ್ವೆ, ಘ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಧೀ (ಬುದ್ಧಿ)—ಇವು ಭೂತಸಂಬಂಧಿಯಾದವು; ಇವುಗಳ ವಿಷಯ/ಗುಣಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ ಮತ್ತು ಗಂಧ; ಅವು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.

Verse 2

पायूपस्थौ करौ पादौ वाग्भवेत् कर्मखुन्तथा उत्सर्गानन्दकादानगतिवागादि कर्म तत्

ಪಾಯು ಮತ್ತು ಉಪಸ್ಥ, ಎರಡು ಕೈಗಳು, ಎರಡು ಪಾದಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಕ್—ಇವು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಕರ್ಮಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಲೋತ್ಸರ್ಗ, ರತಿಸುಖ, ಗ್ರಹಣ/ಆದಾನ, ಗತಿ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಪ್ರಯೋಗ ಮೊದಲಾದವು.

Verse 3

पञ्चकर्मेन्द्रियान्यत्र पञ्चबुद्धीन्द्रियाणि च इन्द्रियार्थाश् च पञ्चैव महाभूता मनो ऽधिपाः

ಇಲ್ಲಿ ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಇವೆ; ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಐದು ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳೂ ಇವೆ—ಇವೆಲ್ಲದರ ಮೇಲೂ ಮನಸ್ಸೇ ಅಧಿಪತಿ।

Verse 4

आत्माव्यक्तश् चतुर्विंशतत्त्वानि पुरुषः परः संयुक्तश् च वियुक्तश् च यथा मत्स्योदके उभे

ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತ (ಪ್ರಕೃತಿ), ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಮ ಪುರುಷ—ಇವು ಸಂಯುಕ್ತವೂ ವಿಭಕ್ತವೂ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಮೀನು ಮತ್ತು ನೀರು ಒಂದಾಗಿದ್ದರೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಂತೆ।

Verse 5

अव्यक्तमास्रितानीह रजःसत्त्वतमांसि च आन्तरः पुरुषो जीवः स परं ब्रह्म कारणं

ಇಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತ (ಪ್ರಕೃತಿ) ಯಲ್ಲಿ ರಜಸ್, ಸತ್ತ್ವ, ತಮಸ್ ಎಂಬ ಗುಣಗಳು ಆಶ್ರಯಗೊಂಡಿವೆ. ಅಂತರಸ್ಥ ಪುರುಷನಾದ ಜೀವನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ—ಕಾರಣಸ್ವರೂಪ।

Verse 6

स याति परमं स्थानं यो वेत्ति पुरुषं परं सप्ताशयाः स्मृता देहे रुधिरस्यैक आशयः

ಪರಮ ಪುರುಷನನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯುವನೋ, ಅವನು ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ಏಳು ಆಶಯಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರುಧಿರ (ರಕ್ತ)ದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ।

Verse 7

श्लेष्मणश्चामपित्ताभ्यां पक्वाशयस्तु पञ्चमः वायुमूत्राशयः सप्तः स्त्रीणां गर्भाशयो ऽष्टमः

ಶ್ಲೇಷ್ಮ (ಕಫ) ಮತ್ತು ಆಮ-ಪಿತ್ತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಕ್ವಾಶಯವು ಐದನೇ ಆಶಯ. ವಾಯು-ಆಶಯ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರ-ಆಶಯವನ್ನು ಏಳನೆಯದಾಗಿ ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಾಶಯವು ಎಂಟನೆಯದು.

Verse 8

पित्तात्पक्वाशयो ऽग्नेः स्याद्योनिर्विकशिता द्युतौ पद्मवद्गर्भाशयः स्यात्तत्र घत्ते सरक्तकं

ಪಿತ್ತಪ್ರಕೋಪದಿಂದ, ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ಪಕ್ವಾಶಯ (ದೊಡ್ಡ ಅಂತ್ರ) ದಗ್ಧವಾದಂತೆ ಉಷ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಯೋನಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಕಸಿತವಾಗಿ ದ್ಯುತಿಮಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಗರ್ಭಾಶಯ ಪದ್ಮಸದೃಶವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತ ಸ್ರಾವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 9

शुक्रं स्वशुक्रतश्चाङ्गं कुन्तलान्यत्र कालतः न्यस्तं शुक्रमतो योनौ नेति गर्भाशयं मुने

ಹೇ ಮುನೇ, ಸ್ವಶುಕ್ರತತ್ತ್ವಸಹಿತ ಶುಕ್ರ—ದೇಹಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಕೂದಲುಗಳೊಡನೆ—ಕಾಲಾನುಸಾರ ಅಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷಿಪ್ತವಾದಾಗ; ಆ ಶುಕ್ರ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ ತಕ್ಷಣ ಗರ್ಭಾಶಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 10

ऋतावपि च योनिश्चेद्वातपित्तकफावृता भवेत्तदा विकाशित्वं नैव तस्यां प्रजायते

ಋತುಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಯೋನಿ ವಾತ-ಪಿತ್ತ-ಕಫಗಳಿಂದ ಆವೃತ/ಅವರೋಧಿತವಾದರೆ, ಆಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಥೋಚಿತ ವಿಕಾಸ (ತೆರೆಯುವುದು) ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 11

बुक्कात्पुक्कसकप्लीहकृतकोष्ठाङ्गहृद्व्रणाः तण्डकश् च महाभाग निबद्धान्याशये मतः

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಮೂತ್ರಾಶಯ, ಪುಕ್ಕಸ, ಪ್ಲೀಹ, ಯಕೃತ್, ಕೋಷ್ಠ (ಉದರಗುಹೆ), ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ವ್ರಣಗಳು—ಮತ್ತು ತಂಡಕ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆಶಯದಲ್ಲಿ ನಿಬದ್ಧವಾದ ವ್ಯಾಧಿಗಳೆಂದು ಮತವಾಗಿದೆ।

Verse 12

रसस्य पच्यमानस्य साराद्भवति देहिनां प्लीहा यकृच्च धर्मज्ञ रक्तफेणाच्च पुक्कसः

ಹೇ ಧರ್ಮಜ್ಞ, ದೇಹಿಗಳಲ್ಲಿ ರಸವು ಪಚ್ಯಮಾನವಾಗುವಾಗ ಅದರ ಸಾರದಿಂದ ಪ್ಲೀಹ ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಫೇಣ/ಅಶುದ್ಧ ಭಾಗದಿಂದ ಪುಕ್ಕಸ ಜನಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 13

रक्तं पित्तञ्च भवति तथा तण्डकसंज्ञकः मेदोरक्तप्रसाराच्च वुक्कायाः सम्भवः स्मृतः

ಇದು ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತದ ವಿಕಾರವಾಗಿದ್ದು ‘ತಂಡಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೇದಸ್ಸು ಹಾಗೂ ರಕ್ತದ ದೋಷಿತ ಪ್ರಸಾರದಿಂದ ‘ವುಕ್ಕಾ’ ಎಂಬ ರೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 14

रक्तमांसप्रसाराच्च भवन्त्यन्त्राणि देहिनां सार्धत्रिव्यामसंख्यानि तानि नॄणां विनिर्दिशेत्

ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ಪ್ರಸಾರದಿಂದ ದೇಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತ್ರಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಮೂರು ವ್ಯಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಧವೆಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 15

त्रिव्यामानि तथा स्त्रीणां प्राहुर्वेदविदो जनः रक्तवायुसमायोगात् कामेयस्योद्भवः स्मृतः

ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಮೂರು ವ್ಯಾಮಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ರಕ್ತ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಕಾಮೇಚ್ಛೆಯ ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.

Verse 16

कफप्रसाराद्भवति हृदयं पद्मसन्निभं अधोमुखं तच्छूषिरं यत्र जीवो व्यवस्थितः

ಕಫದ ಪ್ರಸಾರದಿಂದ ಹೃದಯವು ಪದ್ಮದಂತೆ, ಅಧೋಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಒಳಗೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಜೀವನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

चैतन्यानुगता भावःसर्वे तत्र व्यवस्थिताः तस्य वामे तथा प्लीहा दक्षिणे च तथा यकृत्

ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಭಾವಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಅದರ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೀಹ (ಸ್ಪ್ಲೀನ್) ಮತ್ತು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಕೃತ್ (ಲಿವರ್) ಇರುತ್ತದೆ.

Verse 18

दक्षिणे च तथा क्लोम पद्मस्यैवं प्रकीर्तितं श्रोतांसि यानि देहे ऽस्मिन् कफरक्तवहानि च

ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ಲೋಮವಿದೆ; ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ‘ಪದ್ಮ’ (ಹೃದಯ-ಪದ್ಮ) ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮತ್ತು ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಫ ಹಾಗೂ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೊರುವ ಸ್ರೋತಸ್ಸುಗಳೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 19

तेषां भूतानुमानाच्च भवतीन्द्रियसम्भवः नेत्रयोर्मण्डलं शुक्लं कफाद्भवति पैतृकं

ಅವು ಭೂತಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವೆಂಬ ಅನುಮಾನದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ಮಂಡಲ (ಬಿಳಿ ವಲಯ) ಕಫದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿ ಪಿತೃಸಂಬಂಧಿಯಾದುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 20

कृष्णञ्च मण्डलं वातात्तथा मवति मातृकं पित्तात्त्वङ्मण्डलं ज्ञेयं मातापितृसमुद्भवं

ಕೃಷ್ಣ ಮಂಡಲವು ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಮಾತೃಕ (ತಾಯಿಯ ಸಂಬಂಧ) ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತ. ಪಿತ್ತದಿಂದ ತ್ವಕ್-ಮಂಡಲ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಮಾತಾ-ಪಿತೃ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದದು.

Verse 21

मांसासृक्कफजा जिह्वा मेदो ऽसृक्कफमांसजौ वृषाणौ दश प्राणस्य ज्ञेयान्यायतनानि तु

ಜಿಹ್ವೆ ಮಾಂಸ, ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಕಫದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ; ಮೇದಸ್ಸು ರಕ್ತ-ಕಫ-ಮಾಂಸಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವ; ಮತ್ತು ಎರಡೂ ವೃಷಣಗಳು ಮೇದ-ರಕ್ತ-ಕಫ-ಮಾಂಸಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ. ಇವು ಪ್ರಾಣದ ದಶ ಆಯತನಗಳು (ಆಧಾರಸ್ಥಾನಗಳು) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 22

मूर्धा हृन्नाभिकण्ठाश् च जिह्वा शुक्रञ्च शोणितं गुदं वस्तिश् च गुल्फञ्च कण्डुराः शोडशेरिताः

ಮೂರ್ಧ, ಹೃದಯಪ್ರದೇಶ, ನಾಭಿ ಮತ್ತು ಕಂಠ; ಜಿಹ್ವೆ; ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಶೋಣಿತ (ರಕ್ತ); ಗುದ; ವಸ್ತಿ (ಮೂತ್ರಾಶಯ); ಹಾಗೂ ಗುಲ್ಫ (ಕಾಲುಗುಂಟು)—ಇವು ಕಂಡೂ (ಕಿಚ್ಚು/ಖಜ್ಜಳಿ) ಯ ಹದಿನಾರು ಸ್ಥಾನಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 23

द्वे करे द्वे च चरणे चतस्रः पृष्ठतो गले देहे पादादिशीर्षान्ते जालानि चैव षोडश

ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು, ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ‘ಜಾಲ’ಗಳಿವೆ; ಬೆನ್ನಿನ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಕಂಠದಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು. ಹೀಗೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ—ಪಾದದಿಂದ ಶಿರೋಂತವರೆಗೆ—ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾರು ಜಾಲಗಳು (ಜಾಲಿಕೆ/ಪ್ಲೆಕ್ಸಸ್) ಇವೆ.

Verse 24

मांसस्नायुशिरास्थिन्यः चत्वारश् च पृथक् पृथक् मणिबन्धनगुल्फेषु निबद्धानि परस्परं

ಮಾಂಸ, ಸ್ನಾಯು, ಶಿರೆ (ನಾಡಿ/ಶಿರಾ), ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿ—ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದರೂ—ಮಣಿಬಂಧ (ಮಣಿಕಟ್ಟು) ಹಾಗೂ ಗುಲ್ಫ (ಕಾಲುಗುಡ್ಡೆ) ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬದ್ಧವಾಗಿವೆ.

Verse 25

षट्कूर्चानि स्मृतानीह हस्तयोः पादयोः पृथक् ग्रीवायाञ्च तथा मेढ्रे कथितानि मनीषिभिः

ಇಲ್ಲಿ ಆರು ‘ಕೂರ್ಚ’ ಬಿಂದುಗಳು ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ—ಕೈಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಗ್ರೀವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೇಢ್ರ (ಲಿಂಗ)ದಲ್ಲಿಯೂ—ಎಂದು ಮನುಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

Verse 26

पृष्ठवंशस्योपगताश् चतस्रो मांसरज्जवः नवत्यश् च तथा पेश्यस्तासां बन्धनकारिकाः

ಪೃಷ್ಠವಂಶ (ಮೂಳೆಮೂಳೆ ದಂಡ)ಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡ ನಾಲ್ಕು ಮಾಂಸ-ರಜ್ಜುಗಳಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ತೊಂಬತ್ತು ‘ಪೇಶಿ’ಗಳಿವೆ, ಅವು ಅವುಗಳ ಬಂಧನಕಾರಕಗಳು (ಕಟ್ಟುಬಂಧಗಳು) ಆಗಿವೆ.

Verse 27

सीरण्यश् च तथा सप्त पञ्च मूर्धानमाश्रिताः एकैका मेढ्रजिह्वास्ता अस्थि षष्टिशतत्रयं

ಹಾಗೆಯೇ ಏಳು ‘ಸೀರಣ್ಯ’ಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಇವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಏಕೈಕ; ಜಿಹ್ವೆ ಮತ್ತು ಮೇಢ್ರ (ಲಿಂಗ)ವೂ ಆ ಗಣನೆಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಅಸ್ಥಿಗಳು ಮೂರು ನೂರು ಅರವತ್ತು.

Verse 28

सूक्ष्मैः सह चतुःषष्ठिर्दशना विंशतिर्नखाः पाणिपादशलाकाश् च तासां स्थानचतुष्टयं

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದಂತಗಳೊಡನೆ ದಂತಗಳು ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು; ನಖಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತು; ಕೈ‑ಕಾಲಿನ ದಂಡಸಮಾನ ಅಂಗುಲಿಗಳೂ ಇವೆ—ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿವೆ।

Verse 29

षष्ट्यङ्गुलीनां द्वे पार्ष्ण्योर्गुल्फेषु च चतुष्टयं चत्वार्यरत्न्योरस्थीनि जङ्घयोस्तद्वदेव तु

ಅಂಗುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು ಅಸ್ಥಿಗಳು; ಪಾರ್ಷ್ಣಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು; ಗುಲ್ಫಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು; ಮುಂಭುಜಗಳಲ್ಲಿ (ಅರತ್ನಿ) ನಾಲ್ಕು ಅಸ್ಥಿಗಳು; ಜಂಘೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ.

Verse 30

द्वे द्वे जानुकपोलोरुफलकांशसमुद्भवं अक्षस्थानांशकश्रोणिफलके चैवमादिशेत्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮೊಣಕಾಲು, ಗಂಡಸ್ಥಳ (ಕಪೋಲ) ಮತ್ತು ಊರು‑ಫಲಕ (ತೊಡೆ ಭಾಗ)ದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸ್ಥಿಗಳು ತಲಾ ಎರಡು; ಅಕ್ಷ‑ಸ್ಥಾನಾಂಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು; ಶ್ರೋಣಿ‑ಫಲಕದಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು—ಎಂದು ವಿಧಿಸಬೇಕು।

Verse 31

भगास्तोकं तथा पृष्ठे चत्वारिंशच्च पञ्च च ग्रीवायाञ्च तथास्थीनि जत्रुकञ्च तथा हमुः

ಭಗ‑ಪ್ರದೇಶ (ಶ್ರೋಣಿ ಭಾಗ)ದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿಗಳು ಅಲ್ಪ; ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತೈದು; ಕಂಠದಲ್ಲಿಯೂ ಅಸ್ಥಿಗಳು ಇವೆ; ಜತ್ರು (ಕಾಲರ್‌ಬೋನ್) ಮತ್ತು ಹನು (ದವಡೆ)ಗಳೂ ಸೇರಿವೆ।

Verse 32

तन्मूलं द्वेललाटाक्षिगण्डनासाङ्घ्य्रवस्थिताः पर्शुकास्तालुकैः सार्धमर्वुदैश् च द्विसप्ततिः

ಅದರ ಮೂಲದಿಂದ ಎರಡು (ಸಮೂಹಗಳು) ಎಂದು—ಲಲಾಟ, ಕಣ್ಣು, ಗಂಡ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದವು—ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ಶುಕಗಳು (ಪಕ್ಕಲುಬೋನುಗಳು) ತಾಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅರ್ವುದ (ಗ್ರಂಥಿಸದೃಶ ಊತ)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 33

द्वेशङ्खके कपालानि चत्वार्येव शिरस् तथा उरः सप्तदशास्थीनि सन्धीनां द्वे शते दश

ಕಪಾಲದ ಎರಡೂ ಶಂಖಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಪಾಲಪಟಗಳು ಇವೆ; ಶಿರಸ್ಸಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ. ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಹದಿನೇಳು ಅಸ್ಥಿಗಳು; ಸಂಧಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎರಡು ನೂರು ಹತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 34

अष्टषष्टिस्तु शाखासु षष्टिश् चैकविवर्जिता अन्तरा वै त्र्यशीतिश् च स्नायोर् नवशतानि च

ಶಾಖೆಗಳಾದ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತೆಂಟು (ಅಸ್ಥಿಗಳು) ಇವೆ; ಧಡದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು—ಒಂದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ. ಮಧ್ಯಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಭತ್ತಮೂರು; ಸ್ನಾಯುಗಳು ಒಂಬತ್ತು ನೂರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 35

त्रिंशाधिके द्वे शते तु अन्तराधौ तु सप्ततिः ऊर्ध्वगाः षट्शतान्येव शाखास्तु कथितानि तु

ಎರಡು ನೂರು ಮೂವತ್ತು ಎಂಬ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತು ಇವೆ. ಮೇಲಿನ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಗಳು ನಿಖರವಾಗಿ ಆರು ನೂರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 36

पञ्चपेशीशतान्येव चत्वारिंशत्तथोर्ध्वगाः चतुःशतन्तु शाखासु अन्तराधौ च षष्टिका

ಪೇಶಿಗಳು ಐದು ನೂರು; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಲವತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಶಾಖಾ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ಅರವತ್ತು ಮಧ್ಯ/ಧಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇವೆ.

Verse 37

स्त्रीणाम् चैकाधिका वै स्याद्विंशतिश् चतुरुत्तरा स्तनयोर्दश योनौ च त्रयोदश तथाशये

ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ—ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು. ಎರಡೂ ಸ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು, ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರು, ಹಾಗೆಯೇ ಆಶಯ (ಗರ್ಭಾಶಯ)ದಲ್ಲಿಯೂ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 38

गर्भस्य च चतस्रः स्युः शिराणाञ्च शरीरिणां त्रिंशच्छतसहस्राणि तथान्यानि नवैव तु

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ಶಿರೆಗಳು ಇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದೇಹಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೂರು ಲಕ್ಷ; ಇದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಂಬತ್ತು ಶಿರೆಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 39

षट्पञ्चाशत्सहस्राणि रसन्देहे वहन्ति ताः केदार इव कुल्याश् च क्लेदलेपादिकञ्च यत्

ದೇಹದಲ್ಲಿ ರಸವನ್ನು ಹೊರುವ ಶಿರೆಗಳು ಐವತ್ತಾರು ಸಾವಿರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವು ಹೊಲದ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತೇವ, ಲೇಪನ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೋಷಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹರಡುತ್ತವೆ.

Verse 40

द्वासप्ततिस् तथा कोट्यो व्योम्नामिह महामुने मज्जाया मेदसश् चैव वसायाश् च तथा द्विज

ಓ ಮಹಾಮುನಿ! ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯೋಮನ (ಆಕಾಶೀಯ ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳಗಳು) ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಕೋಟಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಓ ದ್ವಿಜ! ಹಾಗೆಯೇ ಮಜ್ಜೆ, ಮೇದಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಸೆಯೂ (ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಕೋಟಿ) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 41

मूत्रस्य चैव पित्तस्य श्लेष्मणः शकृतस् तथा पञ्चपेशीशतान्यत्रेति ख , ञ च रक्तस्य सरसस्यात्र क्रमशो ऽञ्जलयो मताः

ಇಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ, ಪಿತ್ತ, ಶ್ಲೇಷ್ಮ ಮತ್ತು ಮಲ—ಇವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಂಜಲಿ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ (ಖ, ಞ) ಪೇಶಿಗಳು ಐನೂರು ಎಂದು ಕೂಡ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ರಸದ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಂಜಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 42

अर्धार्धाभ्यधिकाः सर्वाः पूर्वपूर्वाञ्जलेर्मताः अर्धाञ्जलिश् च शुक्रस्य तदर्धञ्च ततौजसः

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣಗಳೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಿಂದಿನ ಅಂಜಲಿಗಿಂತ ಒಂದೂವರೆ ಪಟ್ಟು (ಅರ್ಧದ ಅರ್ಧ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಶುಕ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಅರ್ಧ ಅಂಜಲಿ; ಓಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಅದರ ಅರ್ಧ (ಅಂದರೆ ಪಾವು ಅಂಜಲಿ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 43

रजसस्तु तथा स्त्रीणाञ्चतस्रः कथिता बुधैः शरीरं मलदोषादि पिण्डं ज्ञात्वात्मनि त्यजेत्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ರಜಸ್ಸಿನ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ದೇಹವು ಮಲ‑ದೋಷಾದಿಗಳ ಸಮೂಹವಾದ ಪಿಂಡವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಅದರ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು।