Adhyaya 191
Trayodaśī-vratāni — Anaṅga-Trayodaśī and Kāma-Trayodaśī (Chapter 191)
ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ತ್ರಯೋದಶಿ ತಿಥಿಯ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಅನಂಗ-ತ್ರಯೋದಶಿ—ಅನಂಗ (ಕಾಮ) ಮತ್ತು ಹರ (ಶಿವ) ಇವರ ಯುಗಲ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ—ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷದಿಂದ ತಿಂಗಳವಾರು ದೇವತಾವಾಹನ, ನಿಯತ ಉಪವಾಸ/ಆಹಾರ ನಿಯಮಗಳು, ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ, ಎಳ್ಳು, ಅಕ್ಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುವ ವಿಧಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದಾನವಿಧಾನ ಸ್ಪಷ್ಟ—ವಸ್ತ್ರ, ಗೋವು, ಶಯನ, ಛತ್ರ, ಘಟಗಳು, ಪಾದುಕಾ, ಆಸನ, ಪಾತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ—ಇವುಗಳಿಂದ ವ್ರತ ದಾನದಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಚೈತ್ರದಲ್ಲಿ ರತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಮಸ್ಮರಣೆ, ಶುಭ ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷ ಚಿತ್ರಣ, ಮತ್ತು ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಪೂಜೆ ಮೂಲಕ ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲಶಿಸ್ತು, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಪ್ರತೀಕಾತ್ಮಕ ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಮತ್ತು ದಾನ—ಇವೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಸಾಧನೆಯಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಮಂಗಳ ಮತ್ತು ಮಹಾಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಾಯವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
On Mārgaśīrṣa bright Trayodaśī, worship Anaṅga (Kāma) with Hara (Śiva), take honey at night, and perform a ghṛta-homa using sesame (tila) and unhusked rice (akṣata), then continue with month-wise deity-forms and regulated diets.
A garment first, then gifts to a brāhmaṇa including a cow, bed, umbrella, water-pots (kalaśa), sandals (pādukā), a seat, and a vessel.
In Caitra bright Trayodaśī it prescribes remembering Kāma with Rati and drawing an aśoka tree with vermilion and turmeric—an auspicious fertility/joy symbol—followed by a half-month worship for kāma-siddhi.
Variant readings include “golden vessels” attested in kha/gha/ña manuscripts, and a passage on ‘unbroken Dvādaśī’ to ‘attains royal enjoyments’ absent in the jha manuscript, indicating layered transmission around adjacent vrata material.