Adhyaya 184
Chapter 184 — अष्टमीव्रतानि (Aṣṭamī Observances: Kṛṣṇāṣṭamī, Budhāṣṭamī/Svargati-vrata, and Mātṛgaṇa-Aṣṭamī)
ಅಗ್ನಿ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಅಷ್ಟಮೀ-ಕೇಂದ್ರಿತ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ತಿಥಿ-ನಿಯಮ, ದೇಹನಿಗ್ರಹ, ಶೈವಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಯಜ್ಞ-ದಾನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಒಂದಾಗಿವೆ. ಅಧ್ಯಾಯವು ಚೈತ್ರ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿಯ ಮಾತೃಗಣ-ಅಷ್ಟಮಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಾಣಿ ಮೊದಲಾದ ಮಾತೃಕೆಯರ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣಲೋಕ-ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮೀ ವ್ರತ: ನಕ್ತ ಉಪವಾಸ, ಶುದ್ಧಾಚಾರ, ಭೂಮಿಶಯನ, ಮತ್ತು ತಿಂಗಳಂತೆ ಶಿವಪೂಜಾ ಕ್ರಮ (ಶಂಕರ, ಶಂಭು, ಮಹೇಶ್ವರ, ಮಹಾದೇವ, ಸ್ಥಾಣು, ಪಶುಪತಿ, ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ಈಶ) ಜೊತೆಗೆ ಕಠಿಣ ಆಹಾರ ನಿಯಮಗಳು (ಗೋಮೂತ್ರ, ತುಪ್ಪ, ಹಾಲು, ಎಳ್ಳು, ಯವ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರ, ಅಕ್ಕಿ ಇತ್ಯಾದಿ). ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೋಮ, ಮಂಡಲಪೂಜೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನ ಮತ್ತು ಗೋ/ವಸ್ತ್ರ/ಸ್ವರ್ಣ ದಾನದಿಂದ ಭುಕ್ತಿ-ಮುಕ್ತಿ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಬುಧವಾರ ಬರುವ ಅಷ್ಟಮೀ ‘ಸ್ವರ್ಗತಿ ವ್ರತ’ವೆಂದು, ಇಂದ್ರಪದ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕುಶ ಸಹಿತ ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಕ್ಕಿ ನೈವೇದ್ಯ, ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಪೂಜೆ, ಕಥಾಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾ ವಿಧಿ ಇವೆ. ಧೀರನ ಕುಟುಂಬ, ವೃಷ ಎಂಬ ಎತ್ತು, ನಷ್ಟ-ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಯಮಲೋಕ ವೃತ್ತಾಂತ, ಮತ್ತು ಬುಧಾಷ್ಟಮೀ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಚರಿಸಿದ ಫಲವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳು ನರಕದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರುವುದು—ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತ ವ್ರತದ ತಾರಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಸು ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ ಮೊಗ್ಗಿನ ಪಾನವಿಧಿ, ಅಷ್ಟಮಿಯ ಶೋಕನಿವಾರಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹಾಗೂ ಚೈತ್ರದಿಂದ ಮಾತೃಪೂಜೆಯಿಂದ ಶತ್ರುಜಯವೆಂದು ಪುನಃ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಇದೆ.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
A year-linked discipline starting in Mārgaśīrṣa with nakta-fasting and purification, followed by month-specific Śiva-worship names and corresponding dietary austerities, concluding with homa, maṇḍala worship, feeding brāhmaṇas, and dāna (cow, garments, gold).
When Aṣṭamī coincides with Wednesday in either fortnight it is termed Svargati-vrata; the text assigns it a specific offering protocol (measured rice preparation, mango-leaf vessel with kuśa, sāttvika pūjā, kathā-śravaṇa, and dakṣiṇā) and promises attainment of Indra’s station.
By combining austerity (niyama), purity (śauca), devotion (Śiva/Mātṛ worship), narrative-hearing, and charity (dāna) into a complete sādhanā, it explicitly states the attainment of both bhukti and mukti and illustrates salvific efficacy through the liberation of ancestors from naraka.
Prosperity, victory over enemies through Mātṛ-pūjā on Aṣṭamī, sorrow-removal via the Aśoka rite, and restoration of fortune/standing through proper rule-keeping and sanctioned dāna.