Adhyaya 177
Adhyāya 177 — Dvitīyā-vratāni (Observances for the Lunar Second Day)
ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ದ್ವಿತೀಯಾ-ತಿಥಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ವ್ರತಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಮಾಸ–ಪಕ್ಷ–ತಿಥಿಯ ನಿಖರತೆ ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ—ಎರಡಕ್ಕೂ ವಿಧಿರೂಪವಾದ ಚೌಕಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ದ್ವಿತೀಯಾ-ವ್ರತ: ಪುಷ್ಪಾಹಾರ (ಹೂವಿನ ಆಹಾರನಿಯಮ) ಪಾಲಿಸಿ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಸ್ವರ್ಗ್ಯ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಿತೀಯೆಯ ಒಂದು ಭೇದದಲ್ಲಿ ಯಮಪೂಜೆಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಶ್ರಾವಣ ಕೃಷ್ಣ ದ್ವಿತೀಯೆಯ ಅಶೂನ್ಯ-ಶಯನ ವ್ರತ—ಗೃಹಪರಂಪರೆ ಉಳಿಸಲು ಅಗ್ನಿ, ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ದಾಂಪತ್ಯ ಏಕತೆಯ ರಕ್ಷಣೆ; ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಸಹಿತ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆವಾಹನ, ಪೂಜೆ, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸೋಮಕ್ಕೆ ಮಂತ್ರಸಹಿತ ಅರ್ಘ್ಯ, ಘೃತಹೋಮ, ರಾತ್ರಿನಿಯಮ ಮತ್ತು ದಾನಕ್ರಮ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಯ್ಯೆ, ದೀಪ, ಪಾತ್ರೆ, ಛತ್ರ, ಪಾದುಕಾ, ಆಸನ, ಕಲಶ, ಪ್ರತಿಮೆ, ಭಾಂಡ). ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಕಾಂತಿ-ವ್ರತ—ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಭೋಜನ, ಬಲ–ಕೇಶವ ಪೂಜೆಯಿಂದ ತೇಜಸ್ಸು, ಆಯುಷ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೌಷ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಿತೀಯೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಶಿಷ್ಣು-ವ್ರತ—ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ನಾನಗಳು (ಸಾಸಿವೆ, ಕಪ್ಪು ಎಳ್ಳು, ವಚಾ, ಸರ್ವೌಷಧಿ), ಕೃಷ್ಣ/ಅಚ್ಯುತ/ಅನಂತ/ಹೃಷೀಕೇಶ ನಾಮಗಳಿಂದ ಪುಷ್ಪನ್ಯಾಸಸಹಿತ ಪೂಜೆ, ಚಂದ್ರಾರ್ಘ್ಯ ವಿಶೇಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಫಲವಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಶುದ್ಧಿ; ಪಾಠಭೇದಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜರು, ಸ್ತ್ರೀಯರು, ದೇವರುಗಳು ಆಚರಿಸಿದರೆಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇದೆ.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It treats Dvitīyā as a repeatable ritual node: specific deities, dietary rules (flowers or night-only eating), mantra, homa, and dāna are coordinated to yield prosperity/health (bhukti) and purification/heavenward merit (mukti-oriented phala).
Time-fixation (Śrāvaṇa kṛṣṇa-dvitīyā), Viṣṇu–Śrī invocations, monthly Soma-arghya with mantra, ghṛta-homa, nakta discipline, and a specified dāna-set (bed plus household and ritual items) culminating in merit tied to marital stability and household continuity.
It prescribes a four-day bath sequence using siddhārthaka (mustard), black sesame, vacā, and a defined sarvauṣadhi herb group—showing the Purāṇa’s characteristic fusion of vrata procedure with āyurvedic-style materia lists.
The Aśvins (general Dvitīyā vow), Yama (Kārttika śukla-dvitīyā), Lakṣmī–Viṣṇu/Śrīdhara (Aśūnya-śayana), Bala–Keśava (Kānti-vrata), and Soma/Indu (monthly arghya and lunar-focused elements).