Adhyaya 273

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सुर्यवंशकीर्तनं नाम द्विसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सकर्माभूदिति ख , छ , च अथ त्रिसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सोमवंशवर्णनं अग्निर् उवाच सोमवंशं प्रवक्ष्यामि पठितं पापनाशनम् विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो ऽत्रिरत्रितः नीलाञ्जको रधुः क्रोष्टुः शतजिच्च सहस्रजित्

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಸೂರ್ಯವಂಶಕೀರ್ತನ’ ಎಂಬ ೨೭೨ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ (ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸಕರ್ಮಾಭೂತ್’ ಎಂಬ ಭೇದ) ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ೨೭೩ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಸೋಮವಂಶವರ್ಣನ’ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಸೋಮವಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದರ ಪಠಣ ಪಾಪನಾಶಕ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಭಿಕಮಲದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಅವನ ಪುತ್ರ ಅತ್ರಿ (ಅತ್ರಿತ). ಅವನಿಂದ ನೀಲಾಞ್ಜಕ, ರಧು, ಕ್ರೋಷ್ಟು, ಶತಜಿತ್ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಜಿತ್ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 2

सोमश् चक्रे राजसूयं त्रैलोक्यं दक्षिणान्ददौ समाप्ते ऽवभृथे सोमं तद्रूपालोकनेच्छवः शतजिद्धैहयो रेणुहयो हय इति त्रयः

ಸೋಮನು ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೇ ದಾನಮಾಡಿದನು. ಅವಭೃಥ ಸ್ನಾನ ಮುಗಿದಾಗ, ಸೋಮನನ್ನು ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಬಯಸಿದ ಮೂವರು ಪ್ರಕಟರಾದರು—ಹೈಹಯ ವಂಶದ ಶತಜಿತ್, ರೇಣುಹಯ ಮತ್ತು ಹಯ—ಇವರು ಮೂವರು.

Verse 3

कामवाणाभितप्ताङ्ग्यो नरदेव्यः सिषेविरे लक्ष्मीर् नरायणं त्यक्त्वा सिनीवाली च कर्दमम

ಕಾಮದೇವನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ದಹನಗೊಂಡ ಆ ದಿವ್ಯಸ್ತ್ರೀಯರು ಮನುಷ್ಯಪುರುಷರ ಆಶ್ರಯ/ಸಂಗವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕರ್ಧಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು; ಸಿನೀವಾಲಿಯೂ ಕರ್ಧಮನನ್ನೇ ಸೇರಿಕೊಂಡಳು.

Verse 4

द्युतिं विभावसुन्त्यक्त्वा पुष्टिर्धातारमव्ययम् प्रभा प्रभाकरन्त्यक्त्वा हविष्मन्तं कुहूः स्वयम्

‘ದ್ಯುತಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ‘ವಿಭಾವಸು’ (ಅಗ್ನಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಪುಷ್ಟಿ ಅವ್ಯಯನಾದ ಧಾತೃದೇವನೊಂದಿಗೆ (ಸಂಬಂಧಿತಳಾದಳು). ಹಾಗೆಯೇ ‘ಪ್ರಭಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ‘ಪ್ರಭಾಕರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಕುಹೂ ಸ್ವತಃ ಹವಿಷ್ಮಂತನೊಂದಿಗೆ (ಸಂಬಂಧಿತಳಾದಳು).

Verse 5

कीर्तिर्जयन्तम्भर्तारं वसुर्मारीचकश्ययम् धृतिस्त्यक्त्वा पतिं नन्दीं सोममेवाभजत्तदा

ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪತಿ ಜಯಂತನು; ವಸುಗೆ (ಪತಿ) ಮಾರೀಚಕಶ್ಯಯನು. ಧೃತಿಯು ತನ್ನ ಪತಿ ನಂದಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಆಗ ಸೋಮನನ್ನೇ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ಭಜಿಸಿದಳು/ಸೇವಿಸಿದಳು.

Verse 6

स्वकीया इव सोमो ऽपि कामयामास तास्तदा एवं कृतापचारस्य तासां भर्तृगणस्तदा

ಆಗ ಸೋಮನು ಕೂಡ ಅವರನ್ನು ತನ್ನವರೇ ಎಂಬಂತೆ ಬಯಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಅಪಚಾರ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಪತಿಗಳ ಗುಂಪು ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿತು.

Verse 7

न शशाकापचाराय शापैः शस्त्रादिभिः पुनः सप्तलोकैकनाथत्वमवाप्तस्तपसा ह्य् उत

ಯಾವುದೇ ಅಪಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಾಶಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ—ಶಾಪಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಶಸ್ತ್ರಾದಿಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ—ಯಾಕೆಂದರೆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಏಳು ಲೋಕಗಳ ಏಕೈಕ ನಾಥತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದನು.

Verse 8

विवभ्राम मतिस्तस्य विनयादनया हता वृहस्पतेः स वै भार्यां तारां नाम यशस्विनीम्

ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಅಸ್ಥಿರವಾಯಿತು; ದುರ್ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಅವನ ವಿನಯ ನಾಶವಾಯಿತು. ಆಗ ಅವನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಯಶಸ್ವಿನಿ ಪತ್ನಿ ‘ತಾರಾ’ಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದನು.

Verse 9

जहार तरसा सोमो ह्य् अवमन्याङ्गिरःसुतम् ततस्तद्युद्धमभवत् प्रख्यातं तारकामयम्

ಸೋಮನು ಬಲದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ಅಂಗಿರಸಪುತ್ರನನ್ನು (ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು) ಅವಮಾನಿಸಿದನು. ಆಗ ‘ತಾರಕಾಮಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಯುದ್ಧವು ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 10

न शशाकापकारायेति ञ देवानां दानवानाञ्च लोकक्षयकरं महत् ब्रह्मा निवार्योशनसन्तारामङ्गिरसे ददौ

ದೇವರೂ ದಾನವರೂ ಎರಡಕ್ಕೂ ಲೋಕಕ್ಷಯಕಾರಿಯಾದ ಆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾನಿ-ನಿವಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಯಾರೂ ತಡೆಯಲಾರಿದರು. ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಉಶನಸ್ಸಂಬಂಧಿತ ‘ತಾರಕ’ ಉಪಾಯವನ್ನು ಅಂಗಿರಸನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 11

तामन्तःप्रसवां दृष्ट्वा गर्भं त्यजाब्रवीद्गुरुः गर्भस्त्यक्तः प्रदीप्तो ऽथ प्राहाहं सोमसन्भवः

ಅವಳನ್ನು ಅಂತಃಪ್ರಸವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಗುರುವು—“ಗರ್ಭವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಗರ್ಭ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅದು ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ ಜ್ವಲಿಸಿತು; ಬಳಿಕ—“ನಾನು ಸೋಮಸಂಭವ” ಎಂದು ಹೇಳಿತು.

Verse 12

एवं सोमाद्बुधः पुत्त्रः पुत्त्रस्तस्य पुरूरवाः स्वर्गन्त्यक्त्वोर्वशी सा तं वरयामास चाप्सराः

ಹೀಗೆ ಸೋಮದಿಂದ ಬುಧನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು; ಅವನ ಪುತ್ರನು ಪುರುರವ. ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅಪ್ಸರೆ ಉರ್ವಶಿ ಅವನನ್ನೇ ಪತಿಯಾಗಿ ವರಿಸಿದಳು.

Verse 13

तया सहाचरद्राजा दशवर्षाणि पञ्च च पञ्च षट् सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ महामुने

ಮಹಾಮುನೇ! ರಾಜನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸಿದನು—ಹತ್ತು, ಐದು, ಐದು, ಆರು, ಏಳು, ಎಂಟು, ಹತ್ತು, ಎಂಟು.

Verse 14

एको ऽग्निरभवत् पूर्वं तेन त्रेता प्रवर्तिता पुरूरवा योगशीलो गान्धर्वलोकमीयिवान्

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಅಗ್ನಿ ಇತ್ತು; ಅದರಿಂದ ತ್ರೇತಾಯುಗ ಪ್ರವರ್ತಿತವಾಯಿತು. ಯೋಗಶೀಲನಾದ ಪುರುರವನು ಗಾಂಧರ್ವಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 15

आयुर्दृढायुरश्वायुर्धनायुर्धृतिमान् वसुः दिविजातः शतायुश् च सुषुवे चोर्वशी नृपान्

ಉರ್ವಶಿಯು ಈ ರಾಜರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು—ಆಯು, ದೃಢಾಯು, ಅಶ್ವಾಯು, ಧನಾಯು, ಧೃತಿಮಾನ, ವಸು, ದಿವಿಜಾತ, ಶತಾಯು.

Verse 16

आयुषो नहुषः पुत्रो वृद्धशर्मा रजिस् तथा दर्भो विपाप्मा पञ्चाग्न्यं रजेः पुत्रशतं ह्य् अभूत्

ಆಯುವಿನಿಂದ ನಹುಷನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನ ಪುತ್ರರು ವೃದ್ಧಶರ್ಮ, ರಜಿ, ದರ್ಭ, ವಿಪಾಪ್ಮಾ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಗ್ನ್ಯ. ರಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

Verse 17

राजेया इति विख्याता विष्णुदत्तवरो रजिः देवासुरे रणे दैत्यानबधीत्सुरयाचितः

ರಜಿ ‘ರಾಜೇಯಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು; ವಿಷ್ಣು ನೀಡಿದ ವರದಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿತನಾಗಿದ್ದನು. ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 18

गतायेन्द्राय पुत्रत्वं दत्वा राज्यं दिवङ्गतः रजेः पुत्रैर् हृतं राज्यं शक्रस्याथ सुदुर्मनाः

ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಪುತ್ರತ್ವವನ್ನು ನೀಡಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ನಂತರ ರಜಿಯ ಪುತ್ರರು ಶಕ್ರನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡರು; ಶಕ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾದನು.

Verse 19

ग्रहशान्त्यादिविधिना गुरुरिन्द्राय तद्ददौ मोहयित्वा रजिसुतानासंस्ते निजधर्मगाः

ಗ್ರಹಶಾಂತಿ ಮೊದಲಾದ ವಿಧಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಆ (ಅಧಿಕಾರ/ರಾಜ್ಯ)ವನ್ನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ರಜಿಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ (ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಿ) ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿದನು.

Verse 20

नहुषस्य सुताः सप्त यतिर्ययातिरुत्तमः उद्भवः पञ्चकश् चैव शर्यातिमेघपालकौ

ನಹುಷನಿಗೆ ಏಳು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು—ಯತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಯಾತಿ, ಉದ್ಭವ, ಪಂಚಕ, ಹಾಗೆಯೇ ಶರ್ಯಾತಿ, ಮೇಘ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ.

Verse 21

पञ्चाग्न्या इति ज पञ्चाग्न्यमिति ञ यतिः कुमारभावे ऽपि विष्णुं ध्यात्वा हरिं गतः देवयानी शक्रकन्या ययातेः पत्न्य् अभूत् तदा

ಜ-ಪಾಠದಲ್ಲಿ ‘ಪಂಚಾಗ್ನ್ಯಾ’, ಞ-ಪಾಠದಲ್ಲಿ ‘ಪಂಚಾಗ್ನ್ಯಮ್’ ಎಂದು ಪಠ್ಯ. ಯತಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಹರಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆಗ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಪುತ್ರಿ ದೇವಯಾನಿ ಯಯಾತಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದಳು.

Verse 22

वृषपर्वजा शर्मिष्ठा ययातेः पञ्च तत्सुताः यदुञ्च तुर्वसुञ्चैव देवयानी व्यजायत

ವೃಷಪರ್ವನ ಪುತ್ರಿ ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ಯಯಾತಿಗೆ ಐದು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ದೇವಯಾನಿಯೂ ಯದು ಮತ್ತು ತುರ್ವಸು ಎಂಬ ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನ್ಮನೀಡಿದಳು.

Verse 23

द्रुह्यञ्चानूञ्च पूरुञ्च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी यदुः पूरुश्चाभवतान्तेषां वंशविवर्धनौ

ವೃಷಪರ್ವನ ಪುತ್ರಿ ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ದ್ರುಹ್ಯು, ಅನು ಮತ್ತು ಪೂರು ಎಂಬ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಅವರಲ್ಲಿ ಯದು ಮತ್ತು ಪೂರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಂಶಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವೃದ್ಧಿಕರರಾದರು.