
Nīrājana-vidhiḥ (Procedure of Nīrājana / Auspicious Lamp-Waving and Royal Propitiation)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನೀರಾಜನವನ್ನು ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ವಿಜಯ ನೀಡುವ ರಾಜಕೀಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ, ಕಾಲಗಣನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ವಿಧಿಚಕ್ರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುಷ್ಕರನು ವಾರ್ಷಿಕ‑ಮಾಸಿಕ ಪೂಜಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರದ ದಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು—ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ಋತುಸಂಬಂಧಿ ಮಹತ್ವದ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿ ಅಗಸ್ತ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಬೋಧನದಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಇಂದ್ರಕೇಂದ್ರಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಧ್ವಜ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಶಚೀ‑ಶಕ್ರ ಪೂಜೆ, ಉಪವಾಸ, ತಿಥಿ ಆಧಾರಿತ ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ದೇವವರ್ಗಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಯಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆಯುಧಪೂಜೆ, ರಾಜಚಿಹ್ನಪೂಜೆ, ವಿಜಯಾರ್ಥ ಭದ್ರಕಾಳಿ ಪೂಜೆ, ಈಶಾನ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ನೀರಾಜನ ಪರಿಕ್ರಮೆ, ತೋರಣ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಗ್ರಹಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟ ದಿಗ್ಗಜಗಳ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ಹೋಮದ್ರವ್ಯಗಳು, ಅಶ್ವ‑ಗಜ ಸ್ನಾನ, ದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ, ಬಲಿ ವಿತರಣೆ, ದೀಪ್ತ ದಿಕ್ಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ತ್ರಿವಾರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯರಕ್ಷಣೆ, ಸಮೃದ್ಧಿವೃದ್ಧಿ, ಶತ್ರುನಿಗ್ರಹ ಫಲಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे महेश्वरस्नानलक्षकोटिहोमादयो नाम षट्षष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः नीराजनविधिः पुष्कर उवाच कर्म सांवत्सरं राज्ञां जन्मर्क्षे पूजयेच्च तं मासि मासि च संक्रान्तौ सूर्यसोमादिदेवताः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮದಾಗ್ನೇಯ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಮಹೇಶ್ವರಸ್ನಾನ, ಲಕ್ಷ-ಕೋಟಿ ಹೋಮಾದಿ’ ಎಂಬ 266ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ 267ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ನೀರಾಜನ ವಿಧಿ’ ಆರಂಭ. ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜರು ವಾರ್ಷಿಕ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರದ ದಿನ ಅದನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಮಾಸ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ, ಸೋಮ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 2
अगस्त्यस्योदये ऽगस्त्यञ्चातुर्मास्यं हरिं यजेत् शयनोत्थापने पञ्चदिनं कुर्यात्समुत्सवम्
ಅಗಸ್ತ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯಸಂಬಂಧಿತ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತದೊಂದಿಗೆ ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತು (ವಿಷ್ಣುವಿನ) ಶಯನೋತ್ಥಾಪನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು.
Verse 3
प्रोष्ठपादे सिते पक्षे प्रतिपत्प्रभृतिक्रमात् शिविरात् पूर्वदिग्भागे शक्रार्थं भवनञ्चरेत्
ಪ್ರೋಷ್ಠಪದ ಮಾಸದ ಶ್ವೇತಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪದದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಶಿಬಿರದಿಂದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನಿಗಾಗಿ ನಿವಾಸ/ಮಂಟಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.
Verse 4
तत्र शक्रध्वजं स्थाप्य शची शक्रञ्च पूजयेत् अष्टम्यां वाद्यघोषेण तान्तु यष्टिं प्रवेशयेत्
ಅಲ್ಲಿ ಶಕ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಶಚೀ ಮತ್ತು ಶಕ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅಷ್ಟಮಿಯಂದು ವಾದ್ಯಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ತಾಂತು (ಹಗ್ಗ)ಯುಕ್ತ ಯಷ್ಟಿ (ಧ್ವಜದಂಡ)ಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.
Verse 5
एकादश्यां सोपवासो द्वादश्यां केतुमुत्थितम् यजेद्वस्त्रादिसंवीतं घटस्थं सुरपं शचीं
ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ದ್ವಾದಶಿಯಂದು (ಉಪವಾಸ ಮುಗಿಸಿ) ಎದ್ದು ಕೇತುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ವಸ್ತ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಘಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಆವಾಹಿತ ದೇವಾಧಿಪತಿ (ಇಂದ್ರ)ನ ಪ್ರಿಯೆ ಶಚಿಯನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 6
वर्धस्वेन्द्र जितामित्र वृत्रहन् पाकशासन देव देव महाभाग त्वं हि भूमिष्ठतां गतः
ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಶತ್ರುಜಯಿ, ವೃತ್ರಹನ್, ಪಾಕಶಾಸನ—ನೀನು ವೃದ್ಧಿಯಾಗು. ಹೇ ದೇವದೇವ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ, ನೀನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ.
Verse 7
त्वं प्रभुः शाश्वतश् चैव सर्वभूतहिते रतः अनन्ततेजा वै राजो यशोजयविवर्धनः
ನೀನೇ ಪ್ರಭು, ಶಾಶ್ವತನು, ಮತ್ತು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತನಾಗಿರುವೆ. ಹೇ ರಾಜಾ, ನೀನು ಅನಂತ ತೇಜಸ್ಸಿನವನು; ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಜಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವವನು.
Verse 8
तेजस्ते वर्धयन्त्वेते देवाः शक्रः सुवृष्टिकृत् ब्रह्मविष्णुमहेशाश् च कार्त्तिकेयो विनायकः
ಈ ದೇವರುಗಳು ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲಿ—ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ), ಶುಭವೃಷ್ಟಿಕರ; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ; ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ ಮತ್ತು ವಿನಾಯಕ (ಗಣೇಶ) ಕೂಡ.
Verse 9
आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश् च भृगवो दिशः मरुद्गुणा लोकपाला ग्रहा यक्षाद्रिनिम्नगाः
ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಸಾಧ್ಯರು; ಭೃಗುಗಳು; ದಿಕ್ಕುಗಳು; ಮರುತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಗಣ; ಲೋಕಪಾಲಕರು; ಗ್ರಹಗಳು; ಯಕ್ಷರು; ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಇಳಿಯುವ ನದಿಗಳು—ಇವೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ದಿವ್ಯ ವರ್ಗಗಳು.
Verse 10
समुद्रा श्रीर्मही गौरी चण्डिका च सरस्वती प्रवर्तयन्तु ते तेजो जय शक्र शचीपते
ಸಮುದ್ರಾ, ಶ್ರೀ, ಮಹೀ, ಗೌರೀ, ಚಂಡಿಕಾ, ಸರಸ್ವತೀ—ಅವರು ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿ ವೃದ್ಧಿಸಲಿ. ಜಯವಾಗಲಿ, ಹೇ ಶಕ್ರ, ಹೇ ಶಚೀಪತೇ!
Verse 11
तव चापि जयान्नित्यं मम सम्पठ्यतां शुभं प्रसीद राज्ञां विप्राणां प्रजानामपि सर्वशः
ನಿನ್ನ ವಿಜಯವೂ ನಿತ್ಯವಾಗಿರಲಿ. ನನ್ನ ಈ ಶುಭ ವಚನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಠಿಸಲಿ; ರಾಜರು, ವಿಪ್ರರು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಜೆಯ ಮೇಲೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.
Verse 12
भवत्प्रसादात् पृथिवी नित्यं शस्यवती भवेत् शिवं भवतु निर्विघ्नं शाम्यन्तामीतयो भृशं
ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಭೂಮಿ ನಿತ್ಯವೂ ಧಾನ್ಯಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರಲಿ. ಶಿವಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಲಿ; ವಿಪತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಪೀಡೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಮನವಾಗಲಿ.
Verse 13
पटस्थमिति क , ग , छ , ज , ट च मन्त्रेणेन्द्रं समभ्यर्च्य जितभूः स्वर्गमाप्नुयात् भद्रकालीं पटे लिख्य पूजयेदाश्विने जये
“ಪಟಸ್ಥಮ್” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ, ಕ-ಗ-ಛ-ಜ-ಟ ಅಕ್ಷರಯುಕ್ತ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿದರೆ, ಭೂವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬಟ್ಟೆಯ ಪಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭದ್ರಕಾಳಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿಸಿ, ಆಶ್ವಿನ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಜಯಾರ್ಥ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 14
शुक्लपक्षे तथाष्टम्यामायुधं कार्मुकं ध्वजम् छत्रञ्च राजलिङ्गानि शस्त्राद्यं कुसुमादिभिः
ಅದೇ ರೀತಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧನುಸ್ಸನ್ನು—ಧ್ವಜ, ಛತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಸ್ತ್ರಾದಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 15
जाग्रन्निशि बलिन्दद्याद्द्वितीये ऽह्नि पुनर्यजेत् भद्रकालि महाकालि दुर्गे दुर्गार्तिहारिणि
ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಎರಡನೇ ದಿನ ಮತ್ತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು—“ಹೇ ಭದ್ರಕಾಳಿ, ಹೇ ಮಹಾಕಾಳಿ, ಹೇ ದುರ್ಗೆ, ದುರ್ಗತಿಗಳ ಆರ್ತಿಯನ್ನು ಹರಿಸುವವಳೆ.”
Verse 16
त्रैलोक्यविजये चण्डि मम शान्तौ जये भव नीराजनविधिं वक्ष्ये ऐशान्यान्मन्दिरं चरेत्
ಹೇ ಚಂಡಿ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಿಜಯಿನಿ! ನನ್ನ ಶಾಂತಿಗೂ ಜಯಕ್ಕೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸು. ಈಗ ನಾನು ನೀರಾಜನ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಈಶಾನ (ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮಂದಿರವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 17
तोरणत्रितयं तत्र गृहे देवान्यजेत् सदा चित्रान्त्यक्त्वा यदा स्वातिं सविता प्रतिपद्यते
ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ತೋರಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಸೂರ್ಯನು ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರಾಂತವನ್ನು ದಾಟಿ ಸ್ವಾತೀ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ (ಅದು ಮಾಡಬೇಕು).
Verse 18
ततः प्रभृति कर्तव्यं यावत् स्वातौ रविः स्थितः ब्रह्मा विष्णुश् च शम्भुश् च शक्रश् चैवानलानिलौ
ಅನಂತರ ಸೂರ್ಯನು ಸ್ವಾತೀ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು—ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಂಭು, ಶಕ್ರ ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಾಯುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ/ಆಹ್ವಾನಿಸಿ.
Verse 19
विनायकः कुमारश् च वरुणो धनदो यमः विश्वेदेवा वैश्रवसो गजाश्चाष्टौ च तान्यजेत्
ವಿನಾಯಕ, ಕುಮಾರ, ವರುಣ, ಧನದ, ಯಮ, ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ವೈಶ್ರವಣ ಹಾಗೂ ಎಂಟು ಗಜಗಳು—ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 20
कुमुदैरावणौ पद्मः पुष्पदन्तश् च वामनः सुप्रतीको ऽञ्जनो नीलः पूजा कार्या गृहादिके
ಕುಮುದ, ಐರಾವಣ, ಪದ್ಮ, ಪುಷ್ಪದಂತ, ವಾಮನ, ಸುಪ್ರತೀಕ, ಅಂಜನ, ನೀಲ—ಇವರನ್ನು ಗೃಹಾದಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 21
पुरोधा जुहुयादाज्यं समित्सिद्धार्थकं तिलाः कुम्भा अष्टौ पूजिताश् च तैः स्नाप्याश्वगजोत्तमाः
ರಾಜಪುರೋಹಿತನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಘೃತಾಹುತಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ಸಮಿಧೆಗಳು, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕ (ಬಿಳಿ ಸಾಸಿವೆ) ಮತ್ತು ಎಳ್ಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಎಂಟು ಕುಂಭಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಜಲದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಶ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಗಜಗಳನ್ನು ಆಚಾರಾನುಸಾರ ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು.
Verse 22
अश्वाः स्नाप्या ददेत् पिण्डान् ततो हि प्रथमं गजान् निष्क्रामयेत्तोरणैस्तु गोपुरादि न लङ्घयेत्
ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು (ಆಹಾರಗೋಳಗಳು) ನೀಡಬೇಕು. ನಂತರ ಮೊದಲಾಗಿ ಗಜಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತೋರಣಗಳು, ಗೋಪುರ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಲಂಘಿಸಬಾರದು/ದಾಟಬಾರದು.
Verse 23
विक्रमेयुस्ततः सर्वे राजलिङ्गं गृहे यजेत् शेखरादीति क वारुणे वरुणं प्रार्च्य रात्रौ भूतबलिं ददेत्
ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಬೇಕು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ವಾರುಣ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ವರುಣನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅರ್ಚಿಸಿ, ರಾತ್ರಿ ಭೂತಬಲಿಯನ್ನು (ಭೂತಾದಿ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರಾರ್ಪಣೆ) ನೀಡಬೇಕು.
Verse 24
विशाखायां गते सूर्ये आश्रमे निवसेन्नृपः अलङ्कुर्याद्दिने तस्मिन् वाहनन्तु विशेषतः
ಸೂರ್ಯನು ವಿಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ರಾಜನು ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು. ಆ ದಿನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತನ್ನ ವಾಹನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.
Verse 25
पूजिता राजलिङ्गाश् च कर्तव्या नरहस्तगाः हस्तिनन्तुरगं छत्रं खड्गं चापञ्च दुन्दुभिम्
ರಾಜಚಿಹ್ನಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಿ, ಸೇವಕರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿಸಬೇಕು. (ಅವು:) ಗಜ ಮತ್ತು ಅಶ್ವ, ರಾಜಛತ್ರ, ಖಡ್ಗ, ಚಾಪ (ಧನುಸ್ಸು) ಮತ್ತು ದುಂದುಭಿ (ಯುದ್ಧನಗಾರೆ).
Verse 26
ध्वजं पताकां धर्मज्ञ कालज्ञस्त्वभिमन्त्रयेत् अभिमन्त्र्य ततः सर्वान् कुर्यात् कुञ्जरधूर्गतान्
ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ಕಾಲಜ್ಞನೂ ಆದವನು ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಪತಾಕೆಯನ್ನು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು. ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಗಜದಳಕ್ಕೆ ನಿಯತವಾದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.
Verse 27
कुञ्जरोपरिगौ स्यातां सांवत्सरपुरोहितौ मन्त्रितांश् च समारुह्य तोरणेन विनिर्गमेत्
ವಾರ್ಷಿಕ (ರಾಜಸಭಾ) ಪುರೋಹಿತನೂ ಗೃಹಪುರೋಹಿತನೂ ಇಬ್ಬರೂ ಗಜದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢರಾಗಿರಲಿ. ಅಭಿಮಂತ್ರಿತ ರಕ್ಷಾಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏರಿ, ತೋರಣದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಡಲಿ.
Verse 28
निष्क्रम्य नागमारुह्य तोरणेनाथ निर्गमेत् बलिं विभज्य विधिवद्राजा कुञ्जरधूर्गतः
ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಗಜದ ಮೇಲೆ ಏರಿ ರಾಜನು ತೋರಣದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಡಬೇಕು. ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಲಿಯನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಿ, ಗಜದ ಹೌದಾದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು.
Verse 29
उन्मूकानान्तु निचयमादीपितदिगन्तरं राजा प्रदक्षिणं कुर्यात्त्रीन् वारान् सुसमाहितः
ದಿಕ್ಕುಗಳು ದೂರವರೆಗೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಮೂಕ-ಮೌನಿಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ರಾಜನು ಸುಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 30
चतुरङ्गबलोपेतः सर्वसैन्येन नादयन् एवं कृत्वा गृहं गच्छेद्विसर्जितजलाञ्जलिः
ಚತುರಂಗ ಬಲದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಾದಗೊಳಿಸುತ್ತಾ—ಇಂತೆ ಮಾಡಿ—ಜಲಾಂಜಲಿಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿ, ಅವನು ಮನೆಗೆ ಮರಳಬೇಕು.
Verse 31
शान्तिर् नीराजनाख्येयं वृद्धये रिपुमर्दनी
ಈ ಶಾಂತಿಕ್ರಿಯೆ ‘ನೀರಾಜನ’ವೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಸಮೃದ್ಧಿ-ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।
It is defined as a śānti rite that increases prosperity and growth while crushing enemies, implemented through lamp-waving, bali distribution, and a protected royal procession.
Key triggers include saṅkrānti (monthly solar ingress), one’s birth-asterism, the rising of Agastya, Viṣṇu’s awakening festival, the bright fortnight of Proṣṭhapadā with tithi-specific actions, and performance during the Sun’s stay in Svātī (and later mention of Viśākhā).
By sacralizing kingship through regulated rites—banner installation, weapon/insignia worship, deity rosters, homa, and procession rules—royal authority is portrayed as stabilized by mantra, timing, and offerings rather than mere force.