Adhyaya 93

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये शिलान्यासकथनं नाम द्विनवतितमो ऽध्यायः अथ त्रिनवतितमो ऽध्यायः वास्तुपूजादिविधानम् ईश्वर उवाच ततः प्रासादमासूत्र्य वर्तयेद्वास्तुमण्डपं कुर्यात् कोष्ठचतुःषष्टिं क्षेत्रे वेदास्रके समे

ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ‘ಶಿಲಾನ್ಯಾಸಕಥನ’ ಎಂಬ ತೊಂಬತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ತೊಂಬತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ವಾಸ್ತುಪೂಜಾದಿ ವಿಧಾನ’. ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು: ನಂತರ ಪ್ರಾಸಾದದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ವಾಸ್ತುಮಂಡಪ (ವಾಸ್ತುಮಂಡಲ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಸಮತಟ್ಟಾದ ವೇದಾಸ್ರಕ ಆಕಾರದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಕೋಷ್ಠಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು।

Verse 2

कोणेषु विन्यसेद् वंशौ रज्जवो ऽष्टौ विकोणगाः ॐ इं उं इति घ , ङ् च पञ्चगव्येन संसिक्तान् इति ग न्यूनादिदोषनाशार्थमिति घ यजेदस्रेण शुद्ध्यर्थमाहुतीनामिति घ वास्तुमण्डलमिति ग ङ तत इति श्लोकार्धं घ पुस्तके नास्ति विन्यसेद्वंशमिति ख द्विपदाः षट्पदास्तास्तु वास्तुन्तत्रार्चयेद् यथा

ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದಿರು ದಂಡಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ವಿಕೋಣ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಹೋಗುವ ಎಂಟು ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕು; ಆ ಹಗ್ಗಗಳು ಎರಡು ಪದ ಮತ್ತು ಆರು ಪದ ಪ್ರಮಾಣದಾಗಿರಬೇಕು। ಆ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಾಸ್ತು ದೇವತೆಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು।

Verse 3

आकुञ्चितकचं वास्तुमुत्तानमसुराकृतिं स्मरेत् पूजासु कुड्यादिनिवेशे उत्तराननं

ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತು (ವಾಸ್ತುಪುರುಷ)ನನ್ನು ಕುಂಚಿತ ಕೇಶವಿರುವ, ಬೆನ್ನತ್ತಾಗಿ ಮಲಗಿರುವ (ಉತ್ತಾನ), ಅಸುರಾಕೃತಿಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು; ಗೋಡೆ ಮೊದಲಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 4

जानुनी कूर्परौ शक्थि दिशि वातहुताशयोः पैत्र्यां पादपुटे रौद्र्यां शिरो ऽस्य हृदये ऽञ्जलिः

ನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊಣಕಾಲು, ಮೊಣಕೈ ಮತ್ತು ತೊಡೆಯನ್ನು ವಾಯು ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು. ಪಿತೃದಿಕ್ಕು (ದಕ್ಷಿಣ)ದಲ್ಲಿ ಪಾದತಳಗಳು, ರುದ್ರದಿಕ್ಕು (ಉತ್ತರ)ದಲ್ಲಿ ಶಿರಸ್ಸು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ ಕರಗಳ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 5

अस्य देहे समारूढा देवताः पूजिताः शुभाः अष्टौ कोणाधिपास्तत्र कोणार्धेष्वष्टसु स्थिताः

ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶುಭ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಕೋಣಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಎಂಟು ಮಧ್ಯ-ಕೋಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 6

षट्पदास्तु मरीच्याद्या दिक्षु पूर्वादिषु क्रमात् मध्ये चतुष्पदो ब्रह्मा शेषास्तु पदिकाः स्मृताः

ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರೀಚಿ ಮೊದಲಾದವರು ಷಟ್ಪದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚತುಷ್ಪದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ; ಉಳಿದವರು ಉಪಪದ (ಗೌಣ) ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಾಗಿ ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 7

समस्तनाडीसंयोगे महामर्मानुजं फलं त्रिशूलं स्वस्तिकं वज्रं महास्वस्तिकसम्पुटौ

ಎಲ್ಲ ನಾಡಿಗಳ ಸಂಯೋಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮರ್ಮದ ಸಮೀಪ ‘ಫಲ’ ಎಂಬ ಗುರುತು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ತ್ರಿಶೂಲ, ಸ್ವಸ್ತಿಕ, ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಮಹಾಸ್ವಸ್ತಿಕ-ಸಂಪುಟ ಎಂಬ ರೂಪಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಉಂಟು.

Verse 8

त्रिकुटुं मणिबन्धं च सुविशुद्धं पदं तथा इति द्वादश मर्माणि वास्तोर्भित्त्यादिषु त्यजेत्

‘ತ್ರಿಕುಟ’, ‘ಮಣಿಬಂಧ’, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸುವಿಶುದ್ಧ’ ಮತ್ತು ‘ಪದ’—ಇವು ಸೇರಿ ದ್ವಾದಶ ಮರ್ಮಗಳು (ಪ್ರಾಣಸಂಧಿಗಳು) ಆಗುತ್ತವೆ. ವಾಸ್ತುದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆ ಮೊದಲಾದ ನಿರ್ಮಾಣ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಾಕುವಾಗ ಈ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 9

साज्यमक्षतमीशाय पर्जन्यायाम्बुजोदकं ददीताथ जयन्ताय पताकां कुङ्कुमोज्ज्वलां

ಈಶ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಮಿಶ್ರಿತ ಅಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಪರ್ಜನ್ಯನಿಗೆ ಕಮಲಜಲವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಜಯಂತನಿಗೆ ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪತಾಕೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು।

Verse 10

रत्नवारि महेन्द्राय रवौ धूम्रं वितानकं सत्याय घृतगोधूममाज्यभक्तं भृशाय च

ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೆ ರತ್ನಸಮಾನವಾದ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಧೂಮ್ರಧೂಪ ಮತ್ತು ವಿತಾನಕ (ಛತ್ರ/ವಿತಾನ) ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಸತ್ಯನಿಗೆ ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ಗೋಧಿ; ಭೃಶನಿಗೂ ತುಪ್ಪಯುಕ್ತ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು।

Verse 11

विमांसमन्तरीक्षाय शुक्तुन्तेभ्यस्तु पूर्वतः मधुक्षीराज्यसम्पूर्णां प्रदद्याद्वह्नये श्रुचं

ಅಂತರಿಕ್ಷದೇವತೆಗೆ ಮಾಂಸರಹಿತ ಹವಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಶುಕ್ತು ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಆಹುತಿಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಅಗ್ನಿಗೆ ಜೇನು, ಹಾಲು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸ್ರುಚನ್ನು (ಹವಿಯ ಚಮಚ) ನೀಡಬೇಕು।

Verse 12

लाजान् पूर्णं सुवर्णाम्बु वितथाय निवेदयेत् घ कुर्यादित्यादिः मुत्तानमसुराकृतिमित्यन्तः श्लोकद्वयात्मकपाठो ग पुस्तकके नास्ति कोणार्धेषु व्यवस्थिता इति घ पादिका इति ख मुष्टिकं वक्त्रमिति ख त्रिकोष्ठमिति ग ददीतेति अर्धश्लोको ग पुस्तके नास्ति दद्याद् गृहक्षते क्षौद्रं यमराजे पलौदनं

ವಿತಥ ದೇವತೆಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಾಜಾ (ಹುರಿದ ಧಾನ್ಯ), ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು। ಗೃಹಪೀಡೆ/ಉಪದ್ರವಕ್ಕೆ ಜೇನು ನೀಡಬೇಕು; ಯಮರಾಜನಿಗೆ ಪಲೌದನ (ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ) ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 13

गन्धं गन्धर्वनाथाय जिह्वां भृङ्गाय पक्षिणः मृगाय पद्मपर्णानि याम्यामित्यष्टदेवताः

ಸುಗಂಧವನ್ನು ಗಂಧರ್ವನಾಥನಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು; ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಭೃಂಗನಿಗೆ; ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಮೃಗನಿಗೆ; ಕಮಲಪರ್ಣಗಳನ್ನು ಯಾಮ್ಯೆಗೆ—ಇಂತೆ ಈ ವಿಧಿಯ ಅಷ್ಟದೇವತೆಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 14

पित्रे तिलोदकं क्षीरं वृक्षजं दन्तधावनं दौवारिकाय देवाय प्रदद्याद् धेनुमुद्रया

ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತಿಲೋದಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷೀರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ದೌವಾರಿಕ ದೇವರಿಗೆ ವೃಕ್ಷಜನ್ಯ ದಂತಧಾವನದ ದಾತನನ್ನು ಧೇನುಮುದ್ರೆಯಿಂದ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 15

सुग्रीवाय दिशेत् पूपान् पुष्पदन्ताय दर्भकं रक्तं प्रचेतसे पद्ममसुराय सुरासवं

ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಪೂಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಪುಷ್ಪದಂತನಿಗೆ ದರ್ಭವನ್ನು; ಪ್ರಚೇತಸಿಗೆ ಕೆಂಪು ಪದ್ಮವನ್ನು; ಮತ್ತು ಅಸುರನಿಗೆ ಸುರಾಸವ (ಮದ್ಯ) ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 16

घृतं गुडौदनं शेषे रोगाय घृतमण्डकान् लाजान् वा पश्चिमाशायां देवाष्टकमितीरितं

ಶೇಷ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ-ಅನ್ನ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ರೋಗಕ್ಕೆ ಘೃತಮಂಡಕಗಳು ಅಥವಾ ಲಾಜಾ (ಹುರಿದ ಧಾನ್ಯ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ‘ದೇವಾಷ್ಟಕ’ ಜಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 17

मारुताय ध्वजं पीतं नागाय नागकेशरं मुख्ये भक्ष्याणि भल्लाटे मुद्गसूपं सुसंस्कृतं

ಮಾರುತನಿಗೆ ಹಳದಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ನಾಗರಿಗೆ ನಾಗಕೇಶರವನ್ನು; ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು; ಭಲ್ಲಾಟನಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಮುದ್ಗಸೂಪವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 18

सोमाय पायसं साज्यं शालूकमूषये दिशेत् लोपीमदितये दित्यै पुरीमित्युत्तराष्टकं

ಸೋಮಕ್ಕೆ ತುಪ್ಪ ಮಿಶ್ರಿತ ಪಾಯಸವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಊಷೆಗೆ ಶಾಲೂಕ (ಪದ್ಮಕಂದ) ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಅದಿತಿಗೆ ಲೋಪೀ; ದಿತಿಗೆ ಪೂರಿ—ಇಂತೆ ಉತ್ತರಾಷ್ಟಕ ಸಮಾಪ್ತಿ।

Verse 19

मोदकान् ब्रह्मणः प्राच्यां षट्पादाय मरीचये सवित्रे रक्तपुष्पाणि वह्न्यधःकोणकोष्ठके

ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಮೋದಕಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಷಟ್ಪಾದನಿಗೂ ಮರೀಚಿಗೂ ನೀಡಬೇಕು; ಸವಿತ್ರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು—ಇವು ಅಗ್ನಿಸಂಬಂಧಿತ ಆಗ್ನೇಯ ಅಧಃಕೋಣ ಕೋಷ್ಠಕದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು.

Verse 20

तदधःकोष्ठके दद्यात् सावित्र्यै च कुशोदकं दक्षिणे चन्दनं रक्तं षट्पदाय विवस्वते

ಅದರ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಠಕದಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಕುಶೋದಕವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಷಟ್ಪಾದ—ವಿವಸ್ವತ್ (ಸೂರ್ಯ) ಗೆ ಕೆಂಪು ಚಂದನ ಲೇಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 21

हरिद्रौदनमिन्द्राय रक्षोधःक्रीणकोष्ठके देवता इति ख प्रदद्यादघमुद्रयेति ख प्रदद्याद्वनमुद्रयेति घ , छ च पद्मं सम्बरायेति घ शालूकं शृणयेति ख , छ च पुरीमित्यवराष्टकमिति ग सवित्रे च कुशोदकमिति ग सावित्र्यै चन्दनमिति ग इन्द्रजयाय मिश्रान्नमिन्द्राधस्तान्निवेदयेत्

ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಹರಿದ್ರೌದನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ‘ರಕ್ಷೋ-ಧಃ-ಕ್ರೀಣ-ಕೋಷ್ಠಕ’ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಾನುಸಾರ ‘ದೇವತಾ’, ‘ಅಘಮುದ್ರಾ’, ‘ವನಮುದ್ರಾ’ಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ನೀಡಬೇಕು. ಸಂಬರಕ್ಕೆ ಪದ್ಮ, ಶೃಣಯಕ್ಕೆ ಶಾಲೂಕ, ಅವರಾಷ್ಟಕಕ್ಕೆ ಪೂರಿ ನೀಡಬೇಕು; ಸವಿತ್ರಿಗೆ ಕುಶೋದಕ, ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಚಂದನ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ‘ಇಂದ್ರಜಯ’ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಅಧಃಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಾನ್ನವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 22

वरुण्यां षट्पदासीने मित्रे सङुडमोदनं रुद्राय घृतसिद्धान्नं वायुकोणाधरे पदे

ವರುಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಷಟ್ಪದಾಸೀನ ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ನೀಡಬೇಕು. ಮಿತ್ರನಿಗೆ ಸಂಗುದ-ಮೋದನ (ಮಧುರ ಅನ್ನ) ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು. ವಾಯುಕೋಣದ ಅಧರ ಪದದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನಿಗೆ ಘೃತಸಿದ್ಧ ಅನ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 23

तदधो रुद्रदासाय मासं मार्गमथोत्तरे ददीत माषनैवेद्यं षट्पदस्थे धराधरे

ಅದರ ಕೆಳಗೆ ರುದ್ರದಾಸನಿಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ನಿಯತ ಮಾರ್ಗ (ಕ್ರಮ) ಪ್ರಕಾರ ಅರ್ಪಣೆ ನೀಡಬೇಕು. ನಂತರ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಆಧಾರಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಷಟ್ಪದ-ಚಿಹ್ನಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾಷ (ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ) ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 24

आपाय शिवकोणाधः तद्वत्साय च तत्स्थले क्रमाद्दद्याद्दधिक्षीरं पूजयित्वा विधानतः

ಆಪಾಯ (ದಕ್ಷಿಣ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಶಿವ-ಕೋಣದ ಕೆಳಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕರುಗೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಹಾಲನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 25

चतुष्पदे निविष्टाय ब्रह्मणे मध्मदेशतः पञ्चगव्याक्षतोपेतञ्चरुं साज्यं निवेदयेत्

ನಾಲ್ಕುಕಾಲಿನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಾನದಿಂದ, ಪಂಚಗವ್ಯ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತಗಳೊಂದಿಗೆ, ತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿದ ಚರು (ಪಕ್ವ ಹವಿಷ್ಯಾನ್ನ)ವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 26

ईशादिवायुपर्यन्तकोणेष्वथ यथाक्रमं वास्तुवाह्ये चरक्याद्याश् चतस्रः पूजयेद् यथा

ನಂತರ ಈಶಾನದಿಂದ ವಾಯುವಿನವರೆಗೆ ಇರುವ ಕೋಣ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ, ವಾಸ್ತುಮಂಡಲದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ, ಚರಕೀ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 27

चरक्यै सघृतं मांसं विदार्यै दधिपङ्कजे पूतनायै पलं पित्तं रुधिरं च निवेदयेत्

ಚರಕೀಗೆ ತುಪ್ಪ ಮಿಶ್ರಿತ ಮಾಂಸವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ವಿದಾರೀಗೆ ಕಮಲಎಲೆಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಸರನ್ನು; ಪೂತನಾಗೆ ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ರಕ್ತದೊಂದಿಗೆ ಮಾಂಸದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 28

अस्थीनि पापराक्षस्यै रक्तपित्तपलानि च ततो माषौदनं प्राच्यां स्कन्दाय विनिवेदयेत्

ಪಾಪ ರಾಕ್ಷಸಿಗೆ ಎಲುಬುಗಳು ಹಾಗೂ ರಕ್ತ-ಪಿತ್ತ ಮಿಶ್ರಿತ ಮಾಂಸದ ಗುಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂದನಿಗೆ ಮಾಷೋದನ (ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ)ವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 29

अर्यम्णे दक्षिणाशायां पूपान् कृसरया युतान् जम्भकाय च वारुण्यामामिषं रुधिरान्वितं

ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಯಮಣನಿಗೆ ಕೃಸರೆಯೊಡನೆ ಪೂಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ವಾರುಣ್ಯ (ಜಲಸಂಬಂಧ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಜಂಭಕನಿಗೆ ರಕ್ತಸಹಿತ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಬೇಕು।

Verse 30

उदीच्यां पिलिपिञ्जाय रक्तान्नं कुसुमानि च यजेद्वा सकलं वास्तुं कुशदध्यक्षतेर्जलैः

ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪಿಲಿಪಿಞ್ಜನನ್ನು ಕೆಂಪು ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಕುಶ, ಮೊಸರು, ಅಕ್ಷತ ಮಿಶ್ರಿತ ಜಲದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಸ್ತುಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಬೇಕು।

Verse 31

आपवत्सचतुष्टये इति ख तद्वत्सायै च तत्तले इति घ , ज च वाराह्यै इति ङ , छ च विपचे इति ख , छ च ततो मांसौदनमिति ख घ छ च कुम्भकायेति छ पिलिपिच्छायेति ङ लिपिपिञ्जायेति छ गृहे च नगरादौ च एकाशीतिपदैर् यजेत् त्रिपदा रज्जवः कार्याः षट्पदाश् च विकोणके

‘ಆಪವತ್ಸಚತುಷ್ಟಯೇ’—‘ಖ’ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ; ‘ತದ್ವತ್ಸಾಯೈ ಚ ತತ್ತಲೇ’—‘ಘ’ (ಮತ್ತು ‘ಜ’) ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ; ‘ವಾರಾಹ್ಯೈ’—‘ಙ’ (ಮತ್ತು ‘ಛ’) ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ; ‘ವಿಪಚೇ’—‘ಖ’ (ಮತ್ತು ‘ಛ’) ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು। ನಂತರ ‘ಮಾಂಸೌದನಂ’—‘ಖ’, ‘ಘ’, ‘ಛ’ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ; ‘ಕುಂಭಕಾಯ’—‘ಛ’ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ; ‘ಪಿಲಿಪಿಚ್ಛಾಯ’—‘ಙ’ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ; ‘ಲಿಪಿಪಿಞ್ಜಾಯ’—‘ಛ’ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ। ಗೃಹ, ನಗರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಶೀತಿ ಪದ/ಕ್ರಮದಿಂದ ಯಜನ ಮಾಡಬೇಕು; ರಜ್ಜುಗಳು ತ್ರಿಪದ ಪ್ರಮಾಣದಾಗಲಿ, ವಿಕೋಣದಲ್ಲಿ ಷಟ್ಪದ ಪ್ರಮಾಣದಾಗಲಿ।

Verse 32

ईशाद्याः पादिकास्तस्मिन्नागद्याश् च द्विकोष्ठगाः षट्पदस्था मरीच्याद्या ब्रह्मा नवपदः स्मृतः

ಆ ವಾಸ್ತುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಈಶಾದಿಗಳು ಒಂದೊಂದು ಪದದಲ್ಲಿ; ನಾಗಾದಿಗಳು ಎರಡು ಕೋಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ; ಮರೀಚ್ಯಾದಿಗಳು ಆರು ಪದಗಳಲ್ಲಿ; ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನು ಒಂಬತ್ತು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 33

नगरग्रामखेटादौ वास्तुः शतपदो ऽपि वा वंशद्वयं कोणगतं दुर्जयं दुर्धरं सदा

ನಗರ, ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಖೇಟಾದಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತು ಶತಪದ (ನೂರು ಚೌಕಗಳ ಜಾಲ) ಆಗಿದ್ದರೂ, ಮೂಲೆಗಿರುವ ವಂಶದ್ವಯವು ಸದಾ ದುರ್ಜಯವೂ ದುರ್ಧರವೂ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 34

यथा देवालये न्यसस् तथा शतपदे हितः ग्रहाः स्कन्दादयस्तत्र विज्ञेयाश् चैव षट्पदाः

ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಶತಪದ’ (ಶತದಳ) ಕಮಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಗ್ರಹದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು; ಸ್ಕಂದಾದಿಗಳನ್ನು ‘ಷಟ್ಪದ’ (ಷಡ್ದಳ) ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 35

चरक्याद्या भूतपदा रज्जुवंशादि पूर्ववत् देशसंस्थापने वास्तु चतुस्त्रिंशच्छतं भवेत्

ದೇಶಸಂಸ್ಥಾಪನೆ (ಸ್ಥಳ ವಿನ್ಯಾಸ)ಯಲ್ಲಿ ಚರಕೀ ಮೊದಲಾದ ಭೂತಪದಗಳು ಹಾಗೂ ರಜ್ಜು, ವಂಶ ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ವಾಸ್ತುಮಂಡಲವು ಮೂರ್ತೆರಡು ನೂರು (3200) ಪದಗಳಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 36

चतुःषष्टिपदो ब्रह्मा मरीच्याद्याश् च देवताः चतुःपञ्चाशत्पदिका आपाद्यष्टौ रसाग्निभिः

‘ಬ್ರಹ್ಮಾ’ ಛಂದಸ್ಸು ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಪದ/ಅಕ್ಷರ ಘಟಕಗಳದ್ದು; ಮರುೀಚಿ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತದ್ವತ್. ‘ಚತುಃಪಂಚಾಶತ್‌ಪದಿಕಾ’ ಛಂದಸ್ಸು ಐವತ್ತನಾಲ್ಕು ಪದಗಳದ್ದು; ‘ರಸ’ ಮತ್ತು ‘ಅಗ್ನಿ’ ಸಂಖ್ಯಾಸಂಕೇತದ ಮೂಲಕ ಎಂಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಗಣನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 37

ईशानाद्या नवपदाः स्कन्दाद्याः शक्तिकाः स्मृताः चरक्याद्यास्तद्वदेव रज्जुवंशादि पूर्ववत्

ಒಂಬತ್ತು ಪದಗಳು ಈಶಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ‘ಶಕ್ತಿಕಾ’ಗಳು ಸ್ಕಂದದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಚರಕೀ ಮೊದಲಾದ ಸಮೂಹಗಳನ್ನೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ರಜ್ಜು, ವಂಶ ಇತ್ಯಾದಿ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು ಪೂರ್ವವತ್ತೇ.

Verse 38

ज्ञेयो वंशसहस्रैस्तु वास्तुमण्डलगः पदैः न्यासो नवगुणस्तत्र कर्तव्यो देशवास्तुवित्

ವಾಸ್ತುಮಂಡಲವನ್ನು ಅದರ ಪದಗಳು (ಗ್ರಿಡ್ ಚೌಕಗಳು) ಆಧಾರವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ವಂಶ (ಮಾಪಕ ದಂಡಗಳು)ಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತುಮಟ್ಟದ ನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು—ಇದು ದೇಶ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತು ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಿಂದಲೇ ನೆರವೇರಬೇಕು.

Verse 39

पञ्चचिंशत्पदो वास्तुर्वैतालाख्यश्चितौ स्मृतः अन्यो नवपदो वास्तुः षोडशाङ्घ्रिस् तथापरः

ನಿರ್ಮಾಣಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (ಚಿತಿ) ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಪದಗಳ ವಾಸ್ತು ‘ವೈತಾಲ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ನವಪದ ವಾಸ್ತು; ಇನ್ನೊಂದು ಷೋಡಶಾಂಗ್ಘ್ರಿ (ಹದಿನಾರು ಪದಗಳ) ವಿನ್ಯಾಸ.

Verse 40

षडस्रत्र्यस्रवृत्तादेर्मध्ये स्याच्चतुरस्रकं इपदे इति घ ईशानाद्याः शिवपदा स्कन्दाद्याः पदिका इति घ समञ्च स्थापने वास्तुश् चतुस्त्रिंशच्छतं भवेदिति घ पुस्तके ऽधिकः पाठः चतुःषष्टिपदो ब्रह्मा इत्य् आदिः, रज्जुवंशादि पूर्ववत् इत्य् अन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति खाते वास्तोः समं पृष्ठे न्यासे ब्रह्मशिलात्मके

ಷಟ್ಕೋಣ, ತ್ರಿಕೋಣ, ವೃತ್ತ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂಡಲಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚತುರಸ್ರ (ಚೌಕ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು—ಇದನ್ನೇ ‘ಪದ’ (ವಿಭಾಗ) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈಶಾನಾದಿ ಪದಗಳು ‘ಶಿವಪದಗಳು’; ಸ್ಕಂದಾದಿ ಪದಗಳು ‘ಪದಿಕಾ’ (ಉಪಪದಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸಮಂಚ/ವೇದಿಕೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಮಂಡಲವು ೩೩೨ ವಿಭಾಗಗಳಾಗುತ್ತದೆ—ಎಂಬ ಪಾಠ. ಖಾತ (ತೋಡಿಕೆ)ಯಲ್ಲಿ ಸಮ ಪೃಷ್ಠದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಶಿಲಾ-ರೂಪದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 41

शाषाकस्य निवेशे च मूर्तिसंस्थापने तथा पायसेन तु नैवेद्यं सर्वेषां वा प्रदापयेत्

ಶಾಷಾಕದ ನಿವೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಮೂರ್ತಿಸಂಸ್ಥಾಪನದಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಯಸ (ಖೀರು) ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು.

Verse 42

उक्तानुक्ते तु वै वास्तुः पञ्चहस्तप्रमाणतः गृहप्रासादमानेन वास्तुः श्रेष्ठस्तु सर्वदा

ಹೇಳಿದರೂ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತುಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಐದು ಹಸ್ತಗಳೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಗೃಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸಾದದ ಮಾನಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದರೆ ಆ ವಾಸ್ತುಮಾನವೇ ಸದಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ.