Adhyaya 88
Adhyāya 88 — निर्वाणदीक्षाकथनं (Teaching of the Nirvāṇa-Initiation)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಶಾಂತಿ-ಕರ್ಮಶುದ್ಧಿಯ ನಂತರ ಈಶಾನ (ಶಿವ) ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಣ-ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಧಾನ (ಮಂತ್ರ-ಸಂಪರ್ಕ), ಶಕ್ತಿ–ಶಿವ ತತ್ತ್ವಾಭಿಮುಖತೆ, ಅ ರಿಂದ ವಿಸರ್ಗವರೆಗೆ ಹದಿನಾರು ವರ್ಣಗಳು, ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹ ಸಂಬಂಧಗಳು (ಕುಹೂ/ಶಂಖಿನೀ ನಾಡಿಗಳು; ದೇವದತ್ತ/ಧನಂಜಯ ವಾಯುಗಳು) ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಶಾಂತ್ಯತೀತ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾಪಾಶವನ್ನು ತಾಡನ-ಭೇದನ ಮಾಡುವುದು, ಫಟ್/ನಮೋ-ಸಮಾಪ್ತ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶ-ವಿಭಾಗ, ಮತ್ತು ಮುದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ (ಪೂರಕ–ಕುಂಭಕ–ರೇಚಕ) ಮಾಡಿ ಪಾಶವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ-ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸದಾಶಿವ ಆವಾಹನ-ಪೂಜೆ, ಶಿಷ್ಯನ ಚೈತನ್ಯ-ವಿಭಾಗ, ದೇವಿಯ ಗರ್ಭ-ಪ್ರತೀಕದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ, ಜಪ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೋಮಾಹುತಿಗಳು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 25, ನಂತರ 5 ಮತ್ತು 8) ಮೂಲಕ ಮುಕ್ತಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವನಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ-ಸಮರ್ಪಣೆ, ದ್ವಾದಶಾಂತವರೆಗೆ ಲಯ-ಸಾಧನೆ, ಷಡ್ಗುಣ-ಆಧಾನ, ಅಮೃತಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಶಮನ, ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಮಖ-ಸಮಾಪ್ತಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये निर्वाणदीक्षायां शान्तिशोधनं नाम सप्तशीतितमो ऽध्यायः अथाष्टाशीतितमो ऽध्यायः निर्वाणदीक्षाकथनं ईश्वर उवाच सन्धानं शान्त्यतीतायाः शान्त्या सार्धं विशुद्धया कुर्वीत पूर्ववत्तत्र तत्त्ववर्णादि तद् यथा
ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಣದೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ “ಶಾಂತಿಶೋಧನ” ಎಂಬ ಎಂಭತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ಈಗ ಎಂಭತ್ತೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ “ನಿರ್ವಾಣದೀಕ್ಷಾಕಥನ” ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಕ್ರಮದ ಸಂಧಾನವನ್ನು ಶಾಂತಿಯೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶುದ್ಧಿಯೊಡನೆ ಪೂರ್ವವತ್ ಮಾಡಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವ-ವರ್ಣಾದಿಗಳ ವಿವರಣೆ ಹೀಗಿದೆ.
Verse 2
ॐ हीं क्षौं हौं हां इति सन्धानानि उभौ शक्तिशिवौ तत्त्वे भुवनाष्टकसिद्धिकं दीपकं रोचिकञ्चैव मोचकं चोर्ध्वगामि च
“ಓಂ, ಹೀಂ, ಕ್ಷೌಂ, ಹೌಂ, ಹಾಂ”—ಇವೇ ಸಂಧಾನಮಂತ್ರಗಳು. ಶಕ್ತಿ-ಶಿವ ಎಂಬ ಉಭಯ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಇವು ಭುವನಾಷ್ಟಕಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ; ಜೊತೆಗೆ ದೀಪಕ, ರೋಚಿಕ, ಮೋಚಕ ಮತ್ತು ಊರ್ಧ್ವಗಾಮಿನಿ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಿಗಳೂ (ಲಭಿಸುತ್ತವೆ).
Verse 3
व्योमरूपमनाथञ्च स्यादनाश्रितनष्टमं ओङ्कारपदमीशाने मन्त्रो वर्णाश् च षोडश
ಈಶಾನ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವು ವ್ಯೋಮಸ್ವರೂಪ, ಅನಾಥ, ಹಾಗೂ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ ಲೀನವಾದಂತಿದೆ. ಅದರ ಪದ ಓಂಕಾರ; ಅದರ ವರ್ಣಗಳು ಹದಿನಾರು.
Verse 4
अकारादिविसर्गान्ता वीजेन देहकारकौ कुहूश् च शङ्खिनी नाड्यौ देवदत्तधनञ्जयौ
‘ಅ’ದಿಂದ ವಿಸರ್ಗ (ಃ) ತನಕ ವರ್ಣಗಳು; ಇವುಗಳಿಗೆ ‘ಬೀಜ’ ಮತ್ತು ‘ದೇಹಕಾರಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾಡಿಗಳು ಕುಹೂ ಮತ್ತು ಶಂಖಿನೀ; (ಪ್ರಾಣವಾಯುಗಳಲ್ಲಿ) ದೇವದತ್ತ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 5
मरुतौ स्पर्शनं श्रोत्रं इन्द्रिये विषयो नभः शब्दो गुणो ऽस्यावस्था तु तुर्यातीता तु पञ्चमी
ವಾಯು ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೋತ್ರ (ಕರ್ಣೇಂದ್ರಿಯ) ಇಂದ್ರಿಯಗಳು. ಅದರ ವಿಷಯ ಆಕಾಶ; ಅದರ ಗುಣ ಶಬ್ದ. ಅದರ ಸ್ಥಿತಿ ‘ತುರ್ಯಾತೀತ’ ಎಂದು, ಅದು ಪಂಚಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 6
हेतुः सदाशिवो देव इति तत्त्वादिसञ्चयं सञ्चिन्त्य शान्त्यतीताख्यं विदध्यात्ताडनादिकं
ತತ್ತ್ವಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಸಂಚಯವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಚಿಂತಿಸಿ—ದೇವ ಸದಾಶಿವನೇ ಪರಮ ಕಾರಣನೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ—ತಾಡನಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ‘ಶಾಂತ್ಯತೀತ’ ಎಂಬ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 7
कलापाशं समाताड्य फडन्तेन विभिद्य च प्रविश्यान्तर् नमो ऽन्तेन फडन्तेन वियोजयेत्
ಕಲಾ ಪಾಶವನ್ನು ತಾಡಿಸಿ, ‘ಫಡ್’ ಅಂತಮಂತ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ‘ನಮೋ’ ಅಂತಮಂತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ‘ಫಡ್’ ಅಂತಮಂತ್ರದಿಂದ ವಿಯೋಜನ (ಮುಕ್ತಿ/ವಿಚ್ಛೇದ) ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 8
शिखाहृत्सम्पुटीभूतं स्वाहान्तं सृणिमुद्रया पूरकेण समाकृष्य पाशं मस्तकसूत्रतः
ಶಿಖಾ-ಹೃತ್ ಸಂಪುಟವಾಗಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಆವರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ‘ಸ್ವಾಹಾ’ ಅಂತಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಸೃಣೀ-ಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪೂರಕ (ಉಸಿರೆಳೆಯುವಿಕೆ) ಮೂಲಕ ಮಸ್ತಕ-ಸೂತ್ರ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪಾಶವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಬೇಕು.
Verse 9
कुम्भकेन समादाय रेचकेनोद्भवाख्यया हृत्सम्पुटनमो ऽन्तेन वह्निं कुण्डे निवेशयेत्
ಕುಂಭಕ (ಉಸಿರುನಿರೋಧ)ದಿಂದ (ಅಗ್ನಿಯನ್ನು) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ‘ಉದ್ಭವಾ’ ಎಂಬ ರೇಚಕ (ಉಸಿರು ಬಿಡುವುದು) ಮೂಲಕ—ಹೃತ್-ಸಂಪುಟ ಸಂವರಣ ಮತ್ತು ‘ನಮೋ’ ಅಂತದೊಂದಿಗೆ—ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.
Verse 10
अस्याः पूजादिकं सर्वं निवृत्तेरिव साधयेत् सदाशिवं समावाह्य पूजयित्वा प्रतर्प्य च
ಈ (ದೇವಿ/ವಿಧಿ)ಯ ಪೂಜಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಯಂತೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ತರ್ಪಣಾದಿ ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.
Verse 11
सदा ख्याते ऽधिकारे ऽस्मिन् मुमुक्षुं दीक्षयाम्यहं भाव्यं त्वयानुकूलेन भक्त्या विज्ञापयेदिति
ಈ ಸದಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹಾಗೂ ಸುಪರಿಚಿತವಾದ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮುಮುಕ್ಷುವಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ನೀನು ಅನುಕೂಲ ಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ (ಗುರು/ದೇವರಿಗೆ) ವಿನಯವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 12
पित्रोरावाहनं पूजां कृत्वा तर्पणसन्निधी हृत्सम्पुटात्मवीजेन शिष्यं वक्षसि ताडयेत्
ಎರಡು ಪಿತೃಗಳ ಆವಾಹನ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ತರ್ಪಣದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹೃತ್ಸಂಪುಟ-ಆತ್ಮಬೀಜ (ಮಂತ್ರ)ದಿಂದ ಆಚಾರ್ಯನು ಶಿಷ್ಯನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತಾಡನ/ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 13
ॐ हां हूं हं फट् प्रविश्य चाप्यनेनैव चैतन्यं विभजेत्ततः शस्त्रेण पाशसंयुक्तं ज्येष्ठयाङ्कुशमुद्रया
“ಓಂ ಹಾಂ ಹೂಂ ಹಂ ಫಟ್” ಎಂದು ಜಪಿಸಿ (ಶಕ್ತಿಯನ್ನು) ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ/ಪ್ರವರ್ತಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಜ್ಯೇಷ್ಠ್ಯಾ-ಅಂಕುಶ ಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಪಾಶಸಂಯುಕ್ತ ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು (ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಸಿದ್ಧ) ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 14
ॐ हां हूं हं फट् स्वाहान्तेन तदाकृष्य तेनैव पुटितात्मना गृहीत्वा तन्नमो ऽन्तेन निजात्मनि नियोजयेत्
“ಓಂ ಹಾಂ ಹೂಂ ಹಂ ಫಟ್ ಸ್ವಾಹಾ” ಎಂಬ ಸ್ವಾಹಾಂತ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆ (ಆಹೂತ ತತ್ತ್ವ/ಶಕ್ತಿ)ಯನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸಬೇಕು. ಅದೇ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪುಟಿತ/ರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಿ ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ನಂತರ “ನಮೋ” ಅಂತ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿ/ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು.
Verse 15
ॐ हां हं हीं आत्मने नमः ॐ हां हुं हः फट् इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां हं ह्रीमात्मने नम इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पूर्ववत् पितृसंयोगं भावयित्वोद्भवाख्यया वामया तदनेनैव देव्या गर्भे नियोजयेत्
“ಓಂ ಹಾಂ ಹಂ ಹೀಂ—ಆತ್ಮನೆ ನಮಃ.” (ಚಿಹ್ನಿತ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾಠ: “ಓಂ ಹಾಂ ಹುಂ ಹಃ ಫಟ್”; ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ: “ಓಂ ಹಾಂ ಹಂ ಹ್ರೀಂ—ಆತ್ಮನೆ ನಮಃ.”) ಪೂರ್ವವಿಧವಾಗಿ ಪಿತೃ-ತತ್ತ್ವ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಭಾವಿಸಿ, ‘ಉದ್ಭವಾ’ ಎಂಬ ವಾಮ (ಸ್ತ್ರೀ) ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಇದೇ ಮಂತ್ರ/ಉಪಾಯದಿಂದ ದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೀವ-ಬೀಜವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು।
Verse 16
गर्भाधानादिकं सर्वं पूर्वोक्तविधिना चरेत् मूलेन पाशशैथिल्ये निष्कृत्यैव शतं जपेत्
ಗರ್ಭಾಧಾನಾದಿ ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು। ಬಂಧನ (ಪಾಶ) ಶೈಥಿಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿ, ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ನೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು।
Verse 17
मलशक्तितिरोधाने पाशानाञ्च वियोजने पञ्चपञ्चाहुतीर्दद्यादायुधेन यथा पुरा
ಮಲಶಕ್ತಿಯ ತಿರೋಧಾನ (ಆವರಣ/ದಮನ) ಮತ್ತು ಪಾಶಗಳ ವಿಯೋಜನ (ಶೈಥಿಲ್ಯ/ವಿಚ್ಛೇದ)ಕ್ಕಾಗಿ, ಪೂರ್ವವಿಧವಾಗಿ ನಿಗದಿತ ಆಯುಧದಿಂದ ಐದು ಐದು ಎಂದು ಐದು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು (ಒಟ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು) ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 18
पाशानायुधमन्त्रेण सप्रवाराभिजप्तया छिन्द्यादस्त्रेण कर्तर्या कलावीजयुजा यथा
ಪ್ರವರಸೂತ್ರ ಸಹಿತ ಪಾಶ-ಆಯುಧಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ (ಅಭಿಮಂತ್ರಿತಗೊಳಿಸಿ), ಕಲಾ-ಬೀಜಯೋಗದಿಂದ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಕರ್ತರೀ-ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಪಾಶ (ಬಂಧ/ಅವరోಧ)ವನ್ನು ಛೇದಿಸಬೇಕು।
Verse 19
ॐ हां शान्त्यतीतकलापाशाय हः हूं फट् विसृज्य वर्तुलीकृत्य पाशानस्त्रेण पूर्ववत् घृतपूर्णे श्रुवे दत्वा कलास्त्रेणैव होमयेत्
“ಓಂ ಹಾಂ—ಶಾಂತ್ಯತೀತ ಕಲಾಪಾಶಾಯ ಹಃ ಹೂಂ ಫಟ್” ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ (ಮಂಡಲರೂಪವಾಗಿ) ಮಾಡಿ, ಪೂರ್ವವಿಧವಾಗಿ ಪಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು। ನಂತರ ಘೃತಪೂರ್ಣ ಶ್ರುವೆಯಲ್ಲಿ ಘೃತವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಕಲಾಸ್ತ್ರದಿಂದಲೇ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 20
अस्त्रेण जुहुयात् पज्च पाशाङ्कुशनिवृत्तये प्रायश्चित्तनिषेधार्थं दद्यादष्टाहुतीस्ततः
ಪಾಶ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶ (ಬಂಧನಗಳು, ನಿರ್ಬಂಧಗಳು) ನಿವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ಅಸ್ತ್ರ-ಮಂತ್ರದಿಂದ ಐದು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದ ಅಗತ್ಯ ತಡೆಯಲು ಎಂಟು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 21
सदाशिवं हृदावाह्य कृत्वा पूजनतर्पणे पूर्वोक्तविधिना कुर्यादधिकारसमर्पणं
ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆವಾಹಿಸಿ, ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ತರ್ಪಣಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಅಧಿಕಾರ-ಸಮರ್ಪಣ (ಕರ್ಮಾಧಿಕಾರದ ಔಪಚಾರಿಕ ಪ್ರದಾನ) ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 22
ॐ हां सदाशिव मनोविन्दु शुल्कं गृहाण स्वाहा निःशेषदग्धपाशस्य पशोरस्य सदाशिव बन्धाय न त्वया स्थेयं शिवाज्ञां श्रावयेदिति
“ಓಂ ಹಾಂ. ಹೇ ಸದಾಶಿವ, ಮನೋಬಿಂದು-ರೂಪ ಶುಲ್ಕ (ದಕ್ಷಿಣೆ) ಸ್ವೀಕರಿಸು, ಸ್ವಾಹಾ. ಪಾಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ದಗ್ಧವಾದ ಈ ಪಶುವಿಗಾಗಿ, ಹೇ ಸದಾಶಿವ, ಇದು ನಿನ್ನೊಡನೆ ಬಂಧನಕ್ಕಾಗಿ; ಅವನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ನಿಲ್ಲಬಾರದು—ಎಂದು ಶಿವಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಶ್ರಾವಿಸಬೇಕು.”
Verse 23
मूलेन जुहुयात् पूर्णां विसृजेत्तु सदाशिवं ततो विशुद्धमात्मानं शरच्चन्द्रमिवोदितं
ಮೂಲ-ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಯನ್ನು ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶುದ್ಧವಾಗಿ—ಶರದ್ಚಂದ್ರ ಉದಯಿಸಿದಂತೆ—ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.
Verse 24
संहारमुद्रया रौद्र्या संयोज्य गुरुरात्मनि कुर्वीत शिष्यदेहस्थमुद्धृत्योद्भवमुद्रया
ಗುರು ರೌದ್ರ ಸಂಹಾರ-ಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ; ನಂತರ ಶಿಷ್ಯದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಉದ್ಭವ-ಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಸಾಧಿಸಬೇಕು.
Verse 25
दद्यादाप्यायनायास्य मस्तके ऽर्घ्याम्बुविन्दुकं क्षमयित्वा महाभक्त्या पितरौ विसृजेत्तथा
ಅವನ ತೃಪ್ತಿ‑ಪೋಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅರ್ಘ್ಯಜಲದ ಒಂದು ಹನಿಯನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಮಹಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿ ಹಾಗೆಯೇ ಇಬ್ಬರು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು.
Verse 26
वामया हृदयेनैवेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः खेदितौ शिष्यदीक्षायै यन्मया पितरौ युवां कारुण्यनान्मोक्षयित्वा तद्व्रज त्वं स्थानमात्मनः
“ವಾಮ (ವಿರೋಧ) ಹೃದಯದಿಂದಲೇ”—ಎಂದು ಚಿಹ್ನಿತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ‑ಪಾಠ. “ಶಿಷ್ಯ ದೀಕ್ಷಾರ್ಥ ದುಃಖಿತರಾದ ನೀವು ಇಬ್ಬರು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ನಾನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರಿ.”
Verse 27
शिखामन्त्रितकर्तर्या बोधशक्तिस्वरूपिणीं शिखां छिद्याच्छिवास्त्रेण शिष्यस्य चतुरङ्गुलां
ಮಂತ್ರಸಂಸ್ಕೃತ ಕತ್ತರಿಯಿಂದ, ಬೋಧಶಕ್ತಿಸ್ವರൂപವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ಶಿಷ್ಯನ ಶಿಖೆಯನ್ನು ಶಿವಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು.
Verse 28
ॐ क्लीं शिखायै हूं फट् ॐ हः अस्त्राय हूं फट् स्रुचि तां घृतपूर्णायां गोविड्गोलकमध्यगां संविधायास्त्रमन्त्रेण हूं फडन्तेन होमयेत्
“ಓಂ ಕ್ಲೀಂ ಶಿಖಾಯೈ ಹೂಂ ಫಟ್; ಓಂ ಹಃ ಅಸ್ತ್ರಾಯ ಹೂಂ ಫಟ್” ಎಂದು ಜಪಿಸಬೇಕು. ತುಪ್ಪ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ರುಚಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಮಯಗೋಳವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ‘ಹೂಂ ಫಟ್’ ಅಂತ್ಯವಿರುವ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 29
ॐ हौं हः अस्त्राय हूं फट् प्रक्षाल्य स्रुक्स्रुवौ शिष्यं संस्नाप्याचम्य च स्वयं योजनिकास्थानमात्मानं शस्त्रमन्त्रेण ताडयेत्
“ಓಂ ಹೌಂ ಹಃ ಅಸ್ತ್ರಾಯ ಹೂಂ ಫಟ್” ಎಂದು ಜಪಿಸಿ ಸ್ರುಕ್‑ಸ್ರುವಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಬೇಕು, ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ತಾನೂ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಯೋಜನಿಕಾ‑ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ತಾಡಿಸಬೇಕು (ಸಂಸ್ಕರಿಸಬೇಕು).
Verse 30
वियोज्याकृष्य सम्पूज्य पूर्ववद् द्वादशान्ततः आत्मीयहृदयाम्भोजकर्णिकायां निवेशयेत्
ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ, ನಂತರ ಒಳಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿ, ಪೂರ್ವವಿಧಿಯಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜಿಸಿ, ದ್ವಾದಶಾಂತದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಹೃದಯ-ಪದ್ಮದ ಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।
Verse 31
पूरितं श्रुवमाज्येन विहिताधोमुखश्रुचा नित्योक्तविधिनाअदाय शङ्खसन्निभमुद्रया
ಶ್ರುವವನ್ನು ತುಪ್ಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ವಿಧಿಸಿದ ಅಧೋಮುಖ ಶ್ರುಚೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಿತ್ಯಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಧಾನದಂತೆ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಶಂಖಸನ್ನಿಭ ಮುದ್ರೆಯಿಂದ (ಕರ್ಮ) ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 32
प्रसारितशिरोग्रीवो नादोच्चारानुसारतः समदृष्टिशिवश्चान्तः परभावसमन्वितः
ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ಇಟ್ಟು, ನಾದೋಚ್ಚಾರಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅವನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಶಾಂತನಾಗಿ ಇರಬೇಕು—ಸಮದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನು, ಶಿವಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಪರತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ।
Verse 33
कुम्भमण्डलवह्निभ्यः शिष्यादपि निजात्मनः गृहीत्वा षड्विधविधानं श्रुगग्रे प्राणनाडिकं
ಕುಂಭ, ಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಗಳಿಂದ—ಶಿಷ್ಯನಿಂದಲೂ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಆತ್ಮದಿಂದಲೂ—ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಶ್ರುಗದ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣನಾಡಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಷಡ್ವಿಧ ವಿಧಾನದ ಆಚರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 34
सञ्चिन्त्य विन्दुवद् ध्यात्वा क्रमशः सप्तधा यथा प्रथमं प्राणसंयोगस्वरूपमपरन्ततः
ಅದನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ಬಿಂದುದಂತೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏಳು ವಿಧವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು; ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣಸಂಯೋಗದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು, ನಂತರ ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು।
Verse 35
अ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ ह्रीं शिखायै ह्रं फडिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः गोविन्दलोकमध्यगामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वियोज्याकृष्य सङ्गृह्येति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः कुण्डमण्डलवह्निभ्य इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हृदयादिक्रमोच्चारविसृष्टं मन्त्रसञ्ज्ञकं पूरकं कुम्भकं कृत्वा व्यादाय वदनं मनाक्
ಚಿಹ್ನಿತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಪದಗಳ ಭೇದಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ—“ಓಂ ಹ್ರೀಂ ಶಿಖಾಯೈ ಹ್ರಂ ಫಡ್” ಇತ್ಯಾದಿ; ಹಾಗೆಯೇ “ಗೋವಿಂದಲೋಕದ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನೆ”, “ವಿಯೋಜಿಸಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು”, ಮತ್ತು “ಕುಂಡ‑ಮಂಡಲದ ಅಗ್ನಿಗಳಿಗೆ (ನಮಸ್ಕಾರ)” ಎಂಬ ಪಾಠಗಳು. ಹೃದಯಾದಿ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಜಪಧ್ವನಿಯೇ ‘ಮಂತ್ರ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಪೂರಕ‑ಕುಂಭಕ ಮಾಡಿ ಬಾಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆಯಬೇಕು।
Verse 36
सुषुम्णानुगतं नादस्वरूपन्तु तृतीयकं सप्तमे कारणे त्यागात्प्रशान्तविखरं लयः
ಮೂರನೇ (ಹಂತ) ಸুষುಮ್ನೆಯೊಳಗೆ ಸಾಗುವ ನಾದಸ್ವರೂಪವಾದ ಅಂತರಧ್ವನಿ. ಏಳನೇ ಕಾರಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಲಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಅಶಾಂತಿ ಶಮನವಾಗಿ, ಚದುರಿಕೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ।
Verse 37
शक्तिनादोर्ध्वसञ्चारस्तच्छक्तिविखरं मतं प्राणस्य निखिलस्यापि शक्तिप्रमेयवर्जितं
ಶಕ್ತಿ-ನಾದದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಊರ್ಧ್ವಸಂಚಾರವನ್ನು ಆ ಶಕ್ತಿಯ ‘ಶಿಖರ/ವಿಖರ’ ಎಂದು ಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವವ്യാപಿ ಪ್ರಾಣವೂ ಶಕ್ತಿಯ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮೇಯ-ಮಾಪನದಿಂದ ವಜ್ರಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 38
तत्कालविखरं षष्ठं शक्त्यतीतञ्च सप्तमं तदेतद् योजनास्थानं विखरन्तत्त्वसञ्ज्ञकं
ಆರವನೆಯದು ‘ತತ್ಕಾಲ-ವಿಖರ’ ಎಂದು, ಏಳನೆಯದು ‘ಶಕ್ತ್ಯತೀತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಾನ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ (ಯೋಜನಾ-ಸ್ಥಾನ) ‘ವಿಖರನ್-ತತ್ತ್ವ’ ಎಂಬ ವರ್ಗೀಕರಣವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
Verse 39
पूरकं कुम्भकं कृत्वा व्यादाय वदनं मनाक् शनैर् उदीरयन् मूलं कृत्वा शिष्यात्मनो लयं
ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಕುಂಭಕ ಮಾಡಿ, ಬಾಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆಯಿಸಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ರೇಚನ/ಉದೀರಣ ಮಾಡಬೇಕು. ‘ಮೂಲ’ವನ್ನು ಆಧಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಶಿಷ್ಯನ ಆತ್ಮಭಾವದ ಲಯವನ್ನು (ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನ) ಸಾಧಿಸಬೇಕು।
Verse 40
हकारे तडिदाकारे षडध्वजप्राणरूपिणि उकारं परतो नाभेर्वितस्तिं व्याप्य संस्थितं
ಮಿಂಚಿನಾಕಾರದ ‘ಹ’ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ, ಷಡಧ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಪ್ರಾಣರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅದರ ಪಾರವಾಗಿ ನಾಭಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿತಸ್ತಿ-ಪ್ರಮಾಣ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ‘ಉ’ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।
Verse 41
ततः परं मकारन्तु हृदयाच्चतुरङ्गुलं ओङ्कारं वाचकं विष्णोस्ततो ऽष्टाङ्गुलकण्ठकं
ಮುಂದೆ ಹೃದಯದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲ ಮೇಲಾಗಿ ‘ಮ’ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ವಿಷ್ಣುವಾಚಕವಾದ ‘ಓಂ’ ಅನ್ನು ಹೃದಯದಿಂದ ಎಂಟು ಅಂಗುಲ ಮೇಲಾಗಿ ಕಂಠಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು।
Verse 42
चतुरङ्गुलतालुस्थं मकारं रुद्रवाचकं तद्वल्ललाटमध्यस्थं विन्दुमीश्वरवाचकं
ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಾಲುಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ‘ಮ’ ಅಕ್ಷರವು ರುದ್ರವಾಚಕ; ಹಾಗೆಯೇ ಲಲಾಟಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಂದುವು ಈಶ್ವರವಾಚಕ।
Verse 43
नादं सदाशिवं देवं ब्रह्मरन्ध्रावसानकं शक्तिं च ब्रह्मरन्ध्रस्थां त्यजन्नित्यमनुक्रमात्
ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಸಾನಗೊಳ್ಳುವ ಸದಾಶಿವದೇವರೂಪ ನಾದವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ—ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯ ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 44
दिव्यं पिपीलिकास्पर्शं तस्मिन्नेवानुभूय च द्वादशान्ते परे तत्त्वे परमानन्दलक्षणे
ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವೆಡೆ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಂತೆ ಅನುಭವವಾಗುವ ದಿವ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಪರಮಾನಂದಲಕ್ಷಣವಾದ ಪರತತ್ತ್ವ ‘ದ್ವಾದಶಾಂತ’ವನ್ನು ಸಾಧಕನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।
Verse 45
भावशून्ये मनो ऽतीते शिवे नित्यगुणोदये विलीय मानसे तस्मिन् शिष्यात्मानं विभावयेत्
ಮನಸ್ಸು ಸರ್ವವಿಕಲ್ಪಶೂನ್ಯವಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅತೀತನಾದ ನಿತ್ಯಶುಭಗುಣೋದಯಸ್ವರೂಪ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ, ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ತನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬೇಕು।
Verse 46
विमुञ्चन् सर्पिषो धारां ज्वालान्ते ऽपि परे शिवे योजनिकास्थिरत्वाय वौषडन्तशिवाणुना
ಅವನು ತುಪ್ಪದ ನಿರಂತರ ಧಾರೆಯನ್ನು ಜ್ವಾಲೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಒಂದು ಯೋಜನ ದೂರದವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲೆಂದು ‘ವೌಷಟ್’ ಅಂತ್ಯವಾಗುವ ಶಿವಮಂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 47
वौषडन्तशिवात्मनेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः दत्वा पूर्णां विधानेन गुणापदानमचरेत् ॐ हां आत्मने सर्वज्ञो भव स्वाहा ॐ हां आत्मने परितृप्तो भव स्वाहा ॐ ह्रूं आत्मने अनादिबोधो भव स्वाहा ॐ हौं आत्मने स्वतन्त्रो भव स्वाहा ॐ हौं आत्मनलुप्तशक्तिर्भव स्वाहा ॐ हः आत्मने अनन्तशक्तिर्भवस्वाहाइत्थं षड्गुणमात्मानं गृहीत्वा परमाक्षरात्
ವಿಧಿಯಂತೆ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗುಣಾಪದಾನ (ಷಡ್ಗುಣ-ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ) ಮಾಡಬೇಕು—“ಓಂ ಹಾಂ ಆತ್ಮನೇ ಸರ್ವಜ್ಞೋ ಭವ ಸ್ವಾಹಾ।” “ಓಂ ಹಾಂ ಆತ್ಮನೇ ಪರಿತೃಪ್ತೋ ಭವ ಸ್ವಾಹಾ।” “ಓಂ ಹ್ರೂಂ ಆತ್ಮನೇ ಅನಾದಿಬೋಧೋ ಭವ ಸ್ವಾಹಾ।” “ಓಂ ಹೌಂ ಆತ್ಮನೇ ಸ್ವತಂತ್ರೋ ಭವ ಸ್ವಾಹಾ।” “ಓಂ ಹೌಂ ಆತ್ಮನೇ ಅಲುಪ್ತಶಕ್ತಿರ್ಭವ ಸ್ವಾಹಾ।” “ಓಂ ಹಃ ಆತ್ಮನೇ ಅನಂತಶಕ್ತಿರ್ಭವ ಸ್ವಾಹಾ।” ಹೀಗೆ ಷಡ್ಗುಣಯುಕ್ತ ಆತ್ಮವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಪರಮಾಕ್ಷರದಿಂದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಬೇಕು।
Verse 48
विधिना भावनोपेतः शिष्यदेहे नियोजयेत् तीव्राणुशक्तिसम्पातजनितश्रमशान्तये
ವಿಧಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಯೋಗ್ಯ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ, ತೀವ್ರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶಕ್ತಿಗಳ ಆಘಾತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಶ್ರಮವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಅದನ್ನು ಶಿಷ್ಯನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು।
Verse 49
शिष्यमूर्धनि विन्यस्येदर्घ्यादमृतविन्दुकं प्रणमय्येशकुम्भादीन् शिवाद्दक्षिणमण्डले
ಅರ್ಘ್ಯಜಲದಿಂದ ತೆಗೆದ ‘ಅಮೃತ’ದ ಒಂದು ಬಿಂದುವನ್ನು ಶಿಷ್ಯನ ಶಿರೋಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ನಂತರ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈಶ, ಕುಂಭಾದಿಗಳನ್ನು ಶಿಷ್ಯನಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು।
Verse 50
सौम्यवक्त्रं व्यवस्थाप्य शिष्यं दक्षिणमात्मनः त्वयैवानुगृहीतो ऽयं मूर्तिमास्थाय मामकीं
ಸೌಮ್ಯ ಮುಖದಿಂದ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ತನ್ನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಇವನು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹಿತನು; ನನ್ನದೇ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು (ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು) ಧರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ।
Verse 51
देवे वह्नौ गुरौ तस्माद्भक्तिं चाप्यस्य वर्धय इति विज्ञाप्य देवेशं प्रणम्य च गुरुः स्वयं
ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವನಿಗೆ, ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ)ಗೆ ಮತ್ತು ಗುರುವಿಗೆ ಅವನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನೂ ವೃದ್ಧಿಸು ಎಂದು ದೇವೇಶನಿಗೆ ವಿನಂತಿಸಿ, ಗುರು ಸ್ವತಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು।
Verse 52
ं हुं आत्मन्निति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हौं आत्मन्निति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हैं आत्मन्निति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिवदक्षिणमण्डले इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः भक्तिं नाथास्य वर्धयेति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः श्रेयस्तवास्त्विति ब्रूयादाशिषं शिष्यमादरात् ततः परमया भक्त्या दत्वा देवे ऽष्टपुष्पिकां पुत्रकं शिवकुम्भेन संस्नाप्य विसृजेन्मखं
(ಪಾಠಭೇದ) ಕೆಲವೆಡೆ ‘ṃ huṃ ಆತ್ಮನ್’; ಕೆಲವೆಡೆ ‘oṃ hauṃ ಆತ್ಮನ್’; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವೆಡೆ ‘oṃ haiṃ ಆತ್ಮನ್’ ಎಂದು ಇದೆ. ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ‘ಶಿವದ ದಕ್ಷಿಣ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ’ ಎಂಬುದು ಸೇರಿದೆ; ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ‘ಈ ನಾಥನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ವೃದ್ಧಿಸುವೆ’ ಎಂಬುದು ಇದೆ. ನಂತರ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಆದರದಿಂದ ‘ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಾಗಲಿ’ ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇವರಿಗೆ ಅಷ್ಟಪುಷ್ಪಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಶಿಷ್ಯ-ಪುತ್ರಕನನ್ನು ಶಿವಕುಂಭದಿಂದ ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಿ, ಮಖ (ಯಾಗವಿಧಿ)ವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಬೇಕು।
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes stepwise ritual engineering: sandhāna-mantras, mantra-endings (phaḍ/namo/svāhā/vauṣaṭ), specific mudrās, prāṇāyāma sequencing (pūraka–kumbhaka–recaka), and exact homa counts (25, then 5 and 8, culminating in pūrṇāhuti) to effect pāśa-viyojana and adhikāra-samarpana to Sadāśiva.
By mapping bodily, sonic, and fire-ritual procedures onto Śaiva metaphysics: bonds (pāśa) are ritually loosened and ‘burnt’, the disciple is led through laya up to dvādaśānta, and the self is stabilized via guṇāpadāna—presenting liberation as a disciplined transformation enacted through Agamic precision.