Adhyaya 73

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये स्नानादिविधिर्नाम द्विसप्ततितमो ऽध्यायः अथ त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः सूर्यपूजाविधिः ईश्वर उवाच वक्ष्ये सूर्यार्चनं स्कन्द कराङ्गन्यासपूर्वकं अहं तेजोमयः सूर्य इति ध्यात्वार्घ्यमर्चयेत्

ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದಲ್ಲಿ “ಸ್ನಾನಾದಿ ವಿಧಿ” ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಎಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—“ಸೂರ್ಯಪೂಜಾ ವಿಧಿ” ಆರಂಭ. ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸ್ಕಂದ! ಕೈ ಮತ್ತು ಅಂಗನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಸೂರ್ಯಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ‘ನಾನು ತೇಜೋಮಯ ಸೂರ್ಯ’ ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 2

पूरयेद्रक्तवर्णेन ललाटाकृष्टविन्दुना तं संपूज्य रवेरङ्गैः कृत्वा रक्षावगुण्ठनं

ಲಲಾಟದಿಂದ ಎಳೆದ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಕೆಂಪು ವರ್ಣ (ರಕ್ತಚಂದನಾದಿ)ದಿಂದ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳ/ಆಕೃತಿ) ತುಂಬಬೇಕು. ನಂತರ ಆ ಗುರುತು/ಆಕೃತಿಯನ್ನು ರವಿಯ ಅಂಗೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ ರಕ್ಷಾವಗುಂಠನ (ರಕ್ಷಣಾ-ಆವರಣ) ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 3

सम्प्रोक्ष्य तज्जलैर् द्रव्यं पूर्वास्यो भानुमर्चयेत् ॐ अं हृद्वीजादि सर्वत्र पूजनं दण्डिपिङ्गलौ

ಆ ನೀರಿನಿಂದ ಪೂಜಾ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ, ಪೂರ್ವಮುಖನಾಗಿ ಭಾನುನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೃದಯ-ಬೀಜದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ—“ಓಂ ಅಂ”—ಎಂದು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ದಂಡಿನ್ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಲ (ಪರಿಚಾರಕ ದೇವತೆಗಳು)ರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 4

द्वारि दक्षे वामपार्श्वे ईशाने अं गणाय च अग्नौ गुरुं पीठमध्ये प्रभूतं चासनं यजेत्

ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಎಡಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈಶಾನ ಕೋಣದಲ್ಲಿ ‘ಅಂ’ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಪೀಠದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೂತ (ಮಹಾಶಕ್ತಿಮಾನ ದೇವ) ಹಾಗೂ ಅವನ ಆಸನವನ್ನು ಯಜಿಸಬೇಕು।

Verse 5

अग्न्यादौ विमलं सारमाराध्यं परमं सुखं सितरक्तपीतनीलवर्णान् सिंहनिभान् यजेत्

ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಪರಮಾರಾಧ್ಯವೂ ಪರಮಸুখಪ್ರದವೂ ಆದ ನಿರ್ಮಲ ಸಾರತತ್ತ್ವವನ್ನು ಶ್ವೇತ, ರಕ್ತ, ಪೀತ, ನೀಲ ವರ್ಣಗಳ ಸಿಂಹಸಮಾನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 6

पद्ममध्ये रां च दीप्तां रीं सूक्ष्मां रं जयांक्रमात् रूं भद्रां रें विभूतीश् च विमलां रैममोघया

ಪದ್ಮಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ರಾಂ’ ಅನ್ನು ದೀಪ್ತಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ‘ರೀಂ’ ಅನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ರಂ’ ಜಯಾ, ‘ರೂಂ’ ಭದ್ರಾ, ‘ರೇಂ’ ವಿಭೂತೀಶ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ರೈಂ’ ವಿಮಲ-ಅಮೋಘಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 7

रों रौं विद्युता शक्तिं पूर्वाद्याः सर्वतोमुखाः ॐ हां हृद्वीजादीति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रुं जयां क्रमादिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रं मध्ये अर्कासनं स्यात् सूर्यमूर्तिं षडक्षरं

‘ರೋಂ’ ಮತ್ತು ‘ರೌಂ’ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಪೂರ್ವದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಮುಖವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು। (ಚಿಹ್ನಿತ ಪಾಠ: ‘ಓಂ ಹಾಂ—ಹೃದ್ಬೀಜಾದಿ’; ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಠ: ‘ರುಂ—ಜಯಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ’). ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ರಂ’ ಬೀಜದಿಂದ ಅರ್ಕಾಸನ; ಅಲ್ಲಿ ಷಡಕ್ಷರ ಸೂರ್ಯಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು।

Verse 8

ॐ हं खं खोल्कयेति यजेदावाह्य भास्करं ललाटाकृष्टमञ्जल्यां ध्यात्वा रक्तं न्यसेद्रविं

“ಓಂ ಹಂ ಖಂ ಖೋಲ್ಕಯೇ” ಎಂದು ಜಪಿಸಿ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು। ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ನುಡಿಗೆವರೆಗೆ ಎತ್ತಿ, ರಕ್ತವರ್ಣ ರವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಸೂರ್ಯನ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 9

ह्रां ह्रीं सः सूर्याय नमो मुद्रयावाहनादिकं विधाय प्रीतये विम्बमुद्रां गन्धादिकं ददेत्

“ಹ್ರಾಂ ಹ್ರೀಂ ಸಃ ಸೂರ್ಯಾಯ ನಮಃ” ಎಂದು ಜಪಿಸಿ, ನಿಯತ ಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಆವಾಹನಾದಿ ಪೂರ್ವಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ವಿಮ್ಬಮುದ್ರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಗಂಧಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 10

पद्ममुद्रां बिल्वमुद्रां प्रदर्श्याग्नौ हृदीरितं ॐ आं हृदयाय नमः अर्काय शिरसे तथा

ಪದ್ಮಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಮೇಲೆ ಹೃದಯಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು—“ಓಂ ಆಂ ಹೃದಯಾಯ ನಮಃ”; ಹಾಗೆಯೇ ಶಿರೋಮಂತ್ರ—“ಅರ್ಕಾಯ ಶಿರಸೇ ನಮಃ”।

Verse 11

भूर्भुवः स्वः सुरेशाय शिखायै नैरृते यजेत् हुं कवचाय वायव्ये हां नेत्रायेति मध्यतः

‘ಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವಃ’ ಅನ್ನು ದೇವಾಧಿಪತಿಗೆ ಶಿಖಾ-ನ್ಯಾಸವಾಗಿ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ‘ಹುಂ’ ಅನ್ನು ಕವಚವಾಗಿ ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ; ‘ಹಾಂ’ ಅನ್ನು ನೇತ್ರಮಂತ್ರವಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 12

वः अस्त्रायेति पूर्वादौ ततो मुद्राः प्रदर्शयेत् धेनुमुद्रा हृदादीनां गोविषाणा च नेत्रयोः

ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ‘ವಃ ಅಸ್ತ್ರಾಯ’ ಎಂದು ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು. ಧೇನುಮುದ್ರೆ ಹೃದಯಾದಿ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಗೋವಿಷಾಣಾಮುದ್ರೆ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು।

Verse 13

अस्त्रस्य त्रासनी योज्या ग्रहणां च नमस्क्रिया सों सोमं बुं बुधं वृञ्च जीवं भं भार्गवं यजेत्

ಅಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ತ್ರಾಸನೀ (ಅಪಸಾರಣ-ರಕ್ಷೆ) ಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ-ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಬೇಕು. ‘ಸೋಂ’ದಿಂದ ಸೋಮ, ‘ಬುಂ’ದಿಂದ ಬುಧ, ‘ವೃಞ್’ದಿಂದ ಜೀವ (ಬೃಹಸ್ಪತಿ), ‘ಭಂ’ದಿಂದ ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ)ರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 14

दले पूर्वादिके ऽग्न्यादौ अं भौमं शं शनैश् चरं रं राहुं कें केतवे च गन्धाद्यैश् च खखोल्कया

ಪೂರ್ವ ದಳದಲ್ಲಿಯೂ ಇತರ ದಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ಆಗ್ನೇಯಾದಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ—ಬೀಜಾಕ್ಷರ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು: ಭೌಮಕ್ಕೆ ‘ಅಂ’, ಶನೈಶ್ಚರಕ್ಕೆ ‘ಶಂ’, ರಾಹುವಿಗೆ ‘ರಂ’, ಕೇತುವಿಗೆ ‘ಕೇಂ’. ನಂತರ ಗಂಧಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ‘ಖಖೋಲ್ಕಯಾ’ ಸಹಿತವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 15

मूलं जप्त्वार्घ्यपात्राम्बु दत्वा सूर्याय संस्तुतिः नत्वा पराङ्मुखञ्चार्कं क्षमस्वेति ततो वदेत्

ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ ಅರ್ಘ್ಯಪಾತ್ರದ ಜಲವನ್ನು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಸೂರ್ಯಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ನಂತರ ಅರ್ಕನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪರಾಂಗ್ಮುಖನಾಗಿ ‘ಕ್ಷಮಸ್ವ’—“ಕ್ಷಮಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 16

शराणुना फडन्तेन समाहत्याणुसंहृतिं भां नेत्रायेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः पराङ्मुखञ्चार्घ्यमिति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः शवानुना फडन्तेन समाहृत्यानुसंहतिमिति ख, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः शवाणुना फडन्तेन समहत्यार्थं संहतिमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः हृत्पद्मे शिवसूर्येतिसंहारिण्योपसंस्कृतिं

‘ಫಡ್’ ಅಂತ್ಯವಿರುವ ಶರ-ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದು ಅಣು-ಸಂಹೃತಿ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಕೋಚ/ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ) ಮಾಡಬೇಕು. ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ‘ಭಾಂ ನೇತ್ರಾಯ’ ಎಂದು, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ‘ಪರಾಂಗ್ಮುಖವಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯ’ ಎಂದು ಇದೆ. ನಂತರ ಹೃದಯಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ‘ಶಿವ-ಸೂರ್ಯ…’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸಂಹಾರಿಣಿಯ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿ (ಸಮಾಪನ-ಸಂಸ್ಕಾರ) ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 17

योजयेत्तेजश् चण्डाय रविनिर्माल्यमर्पयेत् अभ्यर्च्यैशे जपाद्ध्यानाद्धोमात्सर्वं रवेर्भवेत्

ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಚಂಡ (ಸೂರ್ಯನ ಉಗ್ರರೂಪ)ದೊಂದಿಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ರವಿಗೆ ರವಿ-ನಿರ್ಮಾಲ್ಯ (ಅರ್ಪಿತ ಮಾಲೆ/ಅವಶೇಷ)ವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಈಶ್ವರಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಿ ಜಪ, ಧ್ಯಾನ, ಹೋಮಗಳಿಂದ—ಎಲ್ಲವೂ ರವಿಯಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.