Adhyaya 72

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये विनायकपूजाकथनं नाम एकसप्ततितमो ऽध्यायः अथ द्विसप्ततितमो ऽध्यायः स्नानविशेषादिकथनं ईश्वर उवाच वक्ष्यामि स्कन्द नित्याद्यं स्नानं पूजां प्रतिष्ठया खात्वासिना समुद्धृत्य मृदमष्टाङ्गुलां ततः

ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಆಗ್ನೇಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ “ವಿನಾಯಕಪೂಜಾಕಥನ” ಎಂಬ ಏಕಸಪ್ತತಿತಮ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಈಗ “ಸ್ನಾನವಿಶೇಷಾದಿಕಥನ” ಎಂಬ ದ್ವಿಸಪ್ತತಿತಮ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭ. ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸ್ಕಂದ, ನಿತ್ಯಾದಿ ಸ್ನಾನವಿಧಿ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಕ್ರಮವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು; ನಂತರ ಗುದ್ದಲಿಯಿಂದ ತೋಡಿ ಶುದ್ಧ ಮಣ್ಣನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎಂಟು ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೃತ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸು।

Verse 2

सर्वात्मना समुद्धृत्य पुनस्तेनैव पूरयेत् शिरसा पयसस्तीरे निधायास्त्रेण शोधयेत्

ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೆಗೆದು, ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ (ಗುಂಡಿಯನ್ನು) ತುಂಬಬೇಕು. ನೀರಿನ ತೀರದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ಇಟ್ಟು, ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 3

तृणानि शिखयोद्धृत्य वर्मणा विभजेत्त्रिधा एकया नाभिपादान्तं प्रक्षाल्य पुनरन्यया

ತೃಣಗಳನ್ನು ತುದಿಯಿಂದ ಎಳೆದು ತೆಗೆದು, ವರ್ಮ (ಆವರಣ/ಪಟ್ಟಿ) ಮೂಲಕ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ನಾಭಿಯಿಂದ ಪಾದಾಂತವರೆಗೆ ತೊಳೆಯಿ, ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತೆ (ತೊಳೆಯಬೇಕು)।

Verse 4

अस्त्राभिलब्धयालभ्य दीप्तया सर्वविग्रहं निरुद्धाक्षाणि पाणिभ्यां प्राणान् संयम्य वारिणि

ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಲಭಿಸಿದ ದೀಪ್ತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಬೇಕು; ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ (ಅವಗಾಹನ ಮಾಡಬೇಕು)।

Verse 5

निमज्यासीत हृद्यस्त्रं स्मरन् कालानलप्रभं विघ्नराजक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः निजास्त्रेण विशोधयेदिति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः मलस्नानं विशोधयेत्थं समुत्थाय जलान्तरात्

ಜಲದಲ್ಲಿ ನಿಮಜ್ಜಿತನಾಗಿ ಕಾಲಾನಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಹೃದ್ಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರಲಿ; (ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ‘ವಿಘ್ನರಾಜಕ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೂ ಇದೆ). ನಂತರ ಜಲಾಂತರದಿಂದ ಮೇಲೇಳಿ, ಮಲಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ನಾನವನ್ನು ತನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ವಿಶೋಧಿಸಲಿ।

Verse 6

अस्त्रसन्ध्यामुपास्याथ विधिस्नानं समाचरेत् सारस्वतादितीर्थानां एकमङ्कुशमुद्रया

ಅಸ್ತ್ರಸಂಧ್ಯಾ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ವಿಧಿಸ್ನಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಅಂಕುಶಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಸಾರಸ್ವತಾದಿ ತೀರ್ಥಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು।

Verse 7

हृदाकृष्य तथा स्नाप्य पुनः संहारमुद्रया शेषं मृद्भागमादाय प्रविश्य नाभिवारिणि

ಅದನ್ನು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಸಂಹಾರಮುದ್ರೆಯಿಂದ; ಉಳಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಾಭಿ ಪ್ರದೇಶದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ (ಅಲ್ಲಿ) ಇಡಬೇಕು।

Verse 8

वामपाणितले कुर्याद्भागत्रयमुदङ्मुखः अङ्गैर् दक्षिणमेकाद्यं पूर्वमस्त्रेण सप्तधा

ಉತ್ತರಮುಖನಾಗಿ ಎಡಗೈ ಹಸ್ತತಲದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂಗದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ (ಮುಂಭಾಗ)ದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರವನ್ನು ಏಳು ಬಾರಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 9

शिवेन दशधा सौम्यं जपेद्भागत्रयं क्रमात् सर्वदिक्षु क्षिपेत् पूर्वं हूं फडन्तशरात्मना

ಶಿವಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ ಸೌಮ್ಯಮಂತ್ರವನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿ, ನಂತರ ಅದರ ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಮೊದಲು ‘ಹೂಂ’ ‘ಫಟ್’ ಅಂತ್ಯವಾಗುವ ಶರರೂಪ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 10

कुर्याच्छिवेन सौम्येन शिवतीर्थं भुजक्रमात् सर्वाङ्गमङ्गजप्तेन मूर्धादिचरणावधि

ಶೀತಲವಾದ ಸೌಮ್ಯ ಶಿವಮಂತ್ರದಿಂದ ಭುಜಗಳ ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಶಿವತೀರ್ಥವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಸರ್ವಾಂಗಮಂಗಳಾರ್ಥ ಮಂತ್ರಜಪದಿಂದ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾದಾಂತವರೆಗೆ ನ್ಯಾಸ/ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 11

दक्षिणेन समालभ्य पठन्नङ्गचतुष्टयम् पिधाय खानि सर्वाणि सम्मुखीकरणेन च

ಬಲಗೈಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಅಙ್ಗಚತುಷ್ಟಯ (ನಾಲ್ಕು ಅಂಗಸೂತ್ರ) ಪಠಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಸಮ್ಮುಖೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಬೇಕು.

Verse 12

शिवं स्मरन्निमज्जेत हरिं गङ्गेति वा स्मरन् वौषडन्तषडङ्गेन के कुर्यादभिषेचनं

ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಬೇಕು; ಅಥವಾ ಹರಿಯನ್ನು, ಅಥವಾ ‘ಗಂಗಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ‘ವೌಷಟ್’ ಅಂತ್ಯವಿರುವ ಷಡಂಗಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಷೇಚನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 13

कुम्भमात्रेण रक्षार्थं पूर्वादौ निक्षिपेज्जलं स्नात्वा रजोपचारेण सुगन्धामलकादिभिः

ರಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಂಭಜಲದಿಂದ ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಜಲವನ್ನು ನಿಕ್ಷೇಪ/ಛಿಟಕಿಸಬೇಕು. ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಸುಗಂಧ ಅಮಲಕಾದಿ ರಜೋಪಚಾರ (ಚೂರ್ಣೋಪಚಾರ)ಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 14

स्नात्वा चोत्तीर्य तत्तीर्थं संहारिण्योपसंहरेत् अथातो विधिशुद्धेन संहितामन्त्रितेन च

ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಆ ತೀರ್ಥದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಸಂಹಾರಿಣೀ (ಉಪಸಂಹಾರ ಸೂತ್ರ)ಯಿಂದ ಉಪಸಂಹಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ವಿಧಿಶುದ್ಧವಾಗಿ, ಸಂಹಿತಾಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಮಂತ್ರಿತವಾದ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗಬೇಕು.

Verse 15

निवृत्यादिविशुद्धेन भस्मना स्नानमाचरेत् शिरस्तः पादपर्यन्तं ह्रूं फडन्तशरात्मना

ನಿವೃತ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ತತ್ತ್ವಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಶುದ್ಧವಾದ ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾದಗಳವರೆಗೆ ‘ಹ್ರೂಂ’ ಮತ್ತು ‘ಫಟ್’ಯುಕ್ತ ಶರ-ಸ್ವರೂಪ ರಕ್ಷಾಮಂತ್ರಭಾವದಿಂದ ಲೇಪನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 16

तेन कृत्वा मलस्नानं विधिस्नानं समाचरेत् क्रूं फडन्तशरात्मना इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः क्रूं फडन्तशरात्मना इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ईशतत्पुरुषाघोरगुह्यकाजातसञ्चरैः

ಅದರಿಂದ ಮಲಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ವಿಧಿಸ್ನಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ‘ಕ್ರೂಂ ಫಟ್’ ಎಂಬ ಶರ-ಆಯುಧ-ಸ್ವರೂಪ ಮಂತ್ರದಿಂದ (ಇದು ‘ಖ’ ಮತ್ತು ‘ಙ’ ಗುರುತಿಸಿದ ಪ್ರತಿಗಳ ಪಾಠ), ಹಾಗೆಯೇ ಈಶ, ತತ್ಪುರುಷ, ಅಘೋರ, ಗುಹ್ಯಕ, ಆಜಾತ—ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಂತ್ರ-ಪ್ರವಾಹಗಳೊಂದಿಗೆ.

Verse 17

क्रमेणोद्धूनयेन्मूर्ध्नि वक्त्रहृद्गुह्यविग्रहात् सन्ध्यात्रये निशीथे च वर्षापूर्वावसानयोः

ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಾಯಿ, ಹೃದಯ, ಗುಹ್ಯಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ (ಅಶುದ್ಧಿಯನ್ನು) ಝಾಡಿ ಅದನ್ನು ಶಿರೋಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿವಾರಿಸಬೇಕು. ಇದು ಮೂರು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಳೆಗಾಲದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 18

सुप्त्वा भुक्त्वा पयः पीत्वा कृत्वा चावश्यकादिकम् स्त्रीपुन्नपुंसकं शूद्रं विडालशशमूषिकम्

ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿ, ಊಟ ಮಾಡಿ, ಹಾಲು ಕುಡಿ, ಮಲಮೂತ್ರಾದಿ ಅಗತ್ಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ನಂತರ—ಶುದ್ಧಿ (ಆಚಮನಾದಿ) ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ತ್ರೀ, ಪುರುಷ, ನಪುಂಸಕ, ಶೂದ್ರ, ಬೆಕ್ಕು, ಮೊಲ ಅಥವಾ ಇಲಿ ಸ್ಪರ್ಶವಾದರೂ.

Verse 19

स्नानमाग्नेयकं स्पृष्ट्वा शुचा वुद्धूलकं चरेत् सूर्यांशुवर्षसम्पर्कैः प्राङ्मुखेनोर्ध्वबाहुना

ಆಗ್ನೇಯ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ/ಆಚರಿಸಿ, ಶುದ್ಧಭಾವದಿಂದ ‘ವುದ್ಧೂಲಕ’ (ಧೂಳಿ-ಸ್ನಾನ) ಮಾಡಬೇಕು; ಸೂರ್ಯಕಿರಣ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ನೀರಿನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತು, ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ.

Verse 20

माहेन्द्रं स्नानमैशेन कार्यं सप्तपदावधि गोसङ्घमध्यगः कुर्यात् खुरोत्खातकरेणुभिः

ಮಾಹೇಂದ್ರ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಈಶ-ವಿಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು. ಗೋವಿನ ಗುಂಪಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಅವುಗಳ ಖುರಗಳಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಏಳು ಹೆಜ್ಜೆಗಳವರೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿ.

Verse 21

पावनं नवमन्त्रेण स्नानन्तद्वर्मणाथवा सद्योजातादिभिर्मन्त्रैर् अम्भोभिरभिषेचनम्

ಶುದ್ಧಿ ನವಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಅಥವಾ ಆ ‘ವರ್ಮ’ (ರಕ್ಷಾಕವಚ) ಮಂತ್ರದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವೇ ‘ಸದ್ಯೋಜಾತ’ ಮೊದಲಾದ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಜಲದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಿ.

Verse 22

मन्त्रस्नानं भवेदेवं वारुणाग्नेययोरपि मनसा मूलमन्त्रेण प्राणायामपुरःसरम्

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರುಣ ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಂತ್ರಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಪಿಸುತ್ತ ನೆರವೇರಿಸಲಿ.

Verse 23

कुर्वीत मानसं स्नानं सर्वत्र विहितं च यत् वैष्णवादौ च तन्मन्त्रैर् एवं स्नानादि कारयेत्

ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮಾನಸ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ವೈಷ್ಣವ ಮೊದಲಾದ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಾದಿ ಶುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ.

Verse 24

सन्ध्याविधिं प्रवक्ष्यामि मन्त्रैर् भिन्नैः समं गुह संवीक्ष्य त्रिः पिवेदम्बु ब्रह्मतीर्थेन शङ्करैः

ಹೇ ಗುಹ! ವಿಭಿನ್ನ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಧ್ಯಾವಿಧಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಸೇರಿಸಿದ ಕರಗಳ ಒಳಗುಹೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮತೀರ್ಥದಿಂದ (ಬೊಟ್ಟೆ ಬೆರಳಿನ ಮೂಲಭಾಗ) ಮೂರು ಬಾರಿ ಜಲವನ್ನು ಆಚಮನ ಮಾಡಲಿ.

Verse 25

स्वधान्तैर् आत्मतत्त्वाद्यैस्ततः खानि स्पृशेद्धृदा शकलीकरणं कृत्वा प्राणायामेन संस्थितः

ನಂತರ ‘ಸ್ವಧಾ’ ಅಂತ್ಯವಿರುವ, ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ದೇಹದ ರಂಧ್ರ/ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು. ಶಕಲೀಕರಣ ಮಾಡಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 26

त्रिः समावर्तयेन् मन्त्री मनसा शिवसंहितां आचम्य न्यस्य सन्ध्याञ्च ब्राह्मीं प्रातः स्मरेन्नरः

ಮಂತ್ರಸಾಧಕನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಮಂತ್ರಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಆವರ್ತಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ನ್ಯಾಸ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಸಂಧ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

Verse 27

हंसपद्मासनां रक्तां चतुर्वक्त्रां चतुर्भुजां गुह्यकाजातसंरवैर् इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्खरोत्खातरेणुभिरिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः स्मरेत्तत इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रस्कन्दमालिनीं दक्षे वामे दण्डकमण्डलुं

ಹಂಸ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾಸನದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾದ, ರಕ್ತವರ್ಣದ, ಚತುರ್ಮುಖಿ, ಚತುರ್ಭುಜೆಯಾದ, ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ತೂಗುಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದ ದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆ, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲು ಇರುತ್ತವೆ.

Verse 28

तार्क्ष्यपद्मासनां ध्यायेन्मध्याह्ने वैष्णवीं सितां शङ्खचक्रधरां वामे दक्षिणे सगदाभयं

ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ವೈಷ್ಣವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಅವಳು ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ (ಗರುಡ) ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾಸನದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಎಡಗೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ-ಚಕ್ರ, ಬಲಗೈಗಳಲ್ಲಿ ಗದೆ ಮತ್ತು ಅಭಯಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರದಾನಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 29

रौद्रीं ध्यायेद् वृषाब्जस्थां त्रिनेत्रां शशिभूषितां त्रिशूलाक्षधरां दक्षे वामे साभयशक्तिकां

ರೌದ್ರೀಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಅವಳು ವೃಷಭ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾಸನದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾಗಿ, ತ್ರಿನೇತ್ರಳಾಗಿ, ಚಂದ್ರಾಭರಣದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಬಲಗೈಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ಪರಶು, ಎಡಗೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ (ಭಾಲ) ಹಿಡಿದು ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 30

साक्षिणीं कर्मणां सन्ध्यां आत्मानंतत्प्रभानुगं चतुर्थी ज्ञानिनः सन्ध्या निशीथादौ विभाव्यते

ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಣಿಯಾದ ಸಂಧ್ಯೆ—ಅಂದರೆ ಆ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಆತ್ಮ—ಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಾಲ್ಕನೇ ಸಂಧ್ಯೆ; ನಿಶೀಥದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು।

Verse 31

हृद्बिन्दुब्रह्मरन्ध्रेषु अरूपा तु परे स्थिता शिवबोधपरा या तु सा सन्ध्या मरमोच्यते

ನಿರಾಕಾರವಾದುದು, ಹೃದಯ, ಬಿಂದು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ, ಶಿವಬೋಧಕ್ಕೆ ಪರಾಯಣವಾಗಿರುವ ಆ ಅಂತರಂಗ ಸಾಧನೆಯೇ ‘ರಹಸ್ಯ ಸಂಧ್ಯೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 32

पैत्र्यं मूले प्रदेशिन्याः कनिष्ठायाः प्रजापतेः ब्राह्म्यमङ्गुष्ठमूलस्थं तीर्थं दैवं कराग्रतः

ತರ್ಜನಿಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಪಿತೃ ತೀರ್ಥ, ಕನಿಷ್ಠೆಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ತೀರ್ಥ. ಅಂಗುಷ್ಠದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯ ತೀರ್ಥ, ಮತ್ತು ಕೈಯ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬೆರಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೈವ ತೀರ್ಥ ಇದೆ।

Verse 33

सव्यपाणितले वह्नेस्तीर्थं सोमस्य वामतः ऋषीणां तु समग्रेषु अङ्गुलीपर्वसन्धिषु

ಎಡಗೈಯ ಹಸ್ತತಲದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ತೀರ್ಥ, ಅದರ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೋಮ ತೀರ್ಥ. ಋಷಿಗಳ ತೀರ್ಥಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆರಳಿನ ಸಂಧಿ-ಜೋಡಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ।

Verse 34

ततः शिवात्मकैर् मन्त्रैः कृत्वा तीर्थं शिवात्मकं मार्जनं संहितामन्त्रैस्तत्तोयेन समाचरेत्

ನಂತರ ಶಿವಾತ್ಮಕ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ತೀರ್ಥಜಲವನ್ನು ಶಿವಮಯವಾಗಿಸಿ, ಸಂಹಿತಾ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅದೇ ಜಲದಿಂದ ಮಾರ್ಜನ (ಶುದ್ಧಿ-ಪ್ರೋಕ್ಷಣ)ವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 35

वामपाणिपतत्तोययोजनं सव्यपाणिना उत्तमाङ्गे क्रमान्मन्त्रैर् मार्जनं समुदाहृतं

ಎಡಗೈ ತಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಬಲಗೈಯಿಂದ ಮಂತ್ರಗಳ ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ‘ಮಾರ್ಜನ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 36

नीत्वा तदुपनासाग्रं दक्षपाणिपुटस्थितं बोधरूपं सितं तोयं वाममाकृष्य स्तम्भयेत्

ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಕುಪ್ಪಿದಂತೆ ಹಿಡಿದಿರುವ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಶ್ವೇತ ಜಲವನ್ನು ನಾಸಿಕಾಗ್ರಕ್ಕೆ ತಂದು, ಎಡ ನಾಸಾರಂಧ್ರದಿಂದ ಒಳಕ್ಕೆ ಎಳೆದು (ವ್ಯಾಧಿ/ಪ್ರವಾಹವನ್ನು) ಸ್ಥಂಭಿಸಬೇಕು।

Verse 37

तत्पापं कज्जलाभासम्पिङ्गयारिच्य मुष्टिना क्षिपेद्वज्रशिलायान्तु तद्भवेदघमर्षणं

ಕಜ್ಜಲದಂತೆ ಕಾಣುವ ಆ ಪಾಪವನ್ನು ಪಿಂಗ (ಹಳದಿ/ತಾಮ್ರವರ್ಣ) ಉಪಕರಣದಿಂದ ಕೆರೆದು ತೆಗೆದು, ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಠಿಣ ವಜ್ರಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಎಸೆಯಬೇಕು; ಇದುವೇ ‘ಅಘಮರ್ಷಣ’ ಎಂಬ ಪಾಪನಿವಾರಣ ವಿಧಿ.

Verse 38

स्वाहान्तशिवमन्त्रेण कुशपुष्पाक्षतान्वितं शिवायार्घ्याञ्जलिन्दत्वा गायत्रीं शक्तितो जपेत्

‘ಸ್ವಾಹಾ’ ಅಂತ್ಯವಿರುವ ಶಿವಮಂತ್ರದಿಂದ, ಕುಶ, ಪುಷ್ಪ, ಅಕ್ಷತಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶಿವನಿಗೆ ಅಂಜಲಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು।

Verse 39

दाक्षिण्यः कर्मणां सन्ध्या इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कुम्भयेदिति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तर्पणं सम्प्रवक्ष्यामि देवतीर्थेन मन्त्रकात् तर्पयेद्धौं शिवायेति स्वाहान्यान् स्वाहया युतान्

ಈಗ ನಾನು ದೇವತೀರ್ಥ ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತರ್ಪಣ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ‘ಧೌಂ ಶಿವಾಯ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರದಿಂದ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸ್ವಾಹಾ’ಯುಕ್ತ ಇತರ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 40

ह्रां हृद्याय ह्रीं शिरसे ह्रूं शिखायै ह्रैं कवचाय अस्त्रायाष्टौ देवगणान् हृदादित्येभ्य एव च

‘ಹ್ರಾಂ’ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ‘ಹ್ರೀಂ’ ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ‘ಹ್ರೂಂ’ ಶಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ‘ಹ್ರೈಂ’ ಕವಚರೂಪವಾಗಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಹೃದಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಆದಿತ್ಯರ ತನಕ ಎಂಟು ದೇವಗಣಗಳನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 41

हां वसुभ्यो ऽथ रुद्रेभ्यो विश्वेभ्यश् चैव मरुद्भ्यः भृगुभ्यो हामङ्गिरोभ्य ऋषीन् कण्ठोपवीत्यथ

ನಂತರ ‘ಹಾಂ’ ಎಂಬ ಆಹುತಿ-ಮಂತ್ರವನ್ನು ವಸುಗಳಿಗೆ, ಆಮೇಲೆ ರುದ್ರರಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಮತ್ತು ಮರುದ್ಗಣಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಭೃಗುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಂಗಿರಸರಿಗೆ, ನಂತರ ಕಂಠೋಪವೀತ ಧರಿಸಿ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 42

अत्रेये ऽथ वसिष्ठाय नमश्चाथ पुलस्तये कृतवे भारद्वजाय विश्वामित्राय वै नमः

ಆತ್ರೇಯರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪುಲಸ್ತ್ಯರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಕ್ರತುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಭಾರದ್ವಾಜರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 43

प्रचेतसे मनुष्यांश् च सनकाय वषट् तथा हां सनन्दाय वषट् सनातनाय वै वषट्

ಪ್ರಚೇತಸನಿಗೂ ಮಾನವರಿಗೋ—ವಷಟ್; ಹಾಗೆಯೇ ಸನಕನಿಗೆ—ವಷಟ್; ‘ಹಾಂ’ ಸಹಿತ ಸನಂದನನಿಗೆ—ವಷಟ್; ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸನಾತನನಿಗೆ—ವಷಟ್.

Verse 44

सनत्कुमाराय वषट् कपिलाय तथा वषट् पञ्चशिखाय द्युभवे संलग्नकरमूलतः

ಸನತ್ಕುಮಾರನಿಗೆ—ವಷಟ್; ಕಪಿಲನಿಗೂ—ವಷಟ್; ಪಂಚಶಿಖನಿಗೆ—ವಷಟ್; ಮತ್ತು ದ್ಯುಭವನಿಗೆ—ವಷಟ್—ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆರಳಿನ ಮೂಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ (ಸಂಲಗ್ನಕರಮೂಲತಃ) ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 45

सर्वेभ्यो भूतेभ्यो वौषट् भूतान् देवपितॄनथ दक्षस्कन्धोपवीती च कुशमूलाग्रतस्तिलैः

“ಸರ್ವಭೂತೇಭ್ಯೋ ವೌಷಟ್” ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ನಂತರ ಭೂತಗಳಿಗೆ, ದೇವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಬಲಭುಜದ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ, ಮೂಲ-ಅಗ್ರಸಹಿತ ಕುಶ ಹಾಗೂ ಎಳ್ಳಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಧಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 46

कव्यबालानलायाथ सोमाय च यमाय च अर्यम्णे चाग्निसोमाय वर्हिषद्भ्यः स्वधायुतान्

ನಂತರ ಸ್ವಧಾ-ಯುಕ್ತ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಕವ್ಯವಾಹನ, ಅನಲ, ಸೋಮ, ಯಮ, ಅರ್ಯಮ, ಅಗ್ನಿ-ಸೋಮ ಮತ್ತು ವರ್ಹಿಷದ್ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 47

आज्यपाय च सोमाय विशेषसुरवत् पितॄन् ॐ हां ईशानाय पित्रे स्वधा दद्यात् पितामहे

ಪಿತೃಗಳನ್ನು ದೇವರಂತೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಆಜ್ಯಪಾ ಮತ್ತು ಸೋಮಕ್ಕೂ ಆಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. “ಓಂ ಹಾಂ ಈಶಾನಾಯ ಪಿತ್ರೇ ಸ್ವಧಾ” ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ಸ್ವಧಾ-ಆಹುತಿ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 48

शान्तप्रपितामहाय तथाप्रेतपितॄंस् तथा पितृभ्यः पितामहेभ्यः स्वधाथ प्रपितामहे

“ಶಾಂತ ಪ್ರಪಿತಾಮಹರಿಗೆ ಸ್ವಧಾ” ಎಂದು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರೇತ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ. ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಿತಾಮಹರಿಗೆ “ಸ್ವಧಾ” ಎಂದು, ಪ್ರಪಿತಾಮಹರಿಗೂ ಸ್ವಧಾ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 49

वृद्धप्रपितामहेभ्यो मातृभ्यश् च स्वधा तथा हां मातामहेभ्यः स्वधा हां प्रमातामहेभ्यश् च

ವೃದ್ಧ ಪ್ರಪಿತಾಮಹರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತೃಗಳಿಗೆ “ಸ್ವಧಾ” ಹಾಗು “ಹಾಂ” ಎಂದು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಮಾತಾಮಹರಿಗೆ “ಸ್ವಧಾ ಹಾಂ” ಎಂದು, ಪ್ರಮಾತಾಮಹರಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 50

वृद्धप्रमातामहेभ्यः सर्वेभ्यः पितृभ्यस् तथा मरीचये पुलस्त्यायेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः हां ईशानाय पित्रे च सदाज्याय पितामहायेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सर्भेभ्यः स्वधा ज्ञातिभ्यः सर्वाचार्येभ्य एव च दिशां दिक्पतिसिद्धानां मातॄणां ग्रहरक्षसां

(ಆಹುತಿ) ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತಾಮಹರಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಸ್ತ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ; ಮತ್ತು (ಚಿಹ್ನಿತ ಪಾಠಾಂತರದಂತೆ) ಮರೀಚಿ ಹಾಗೂ ಪುಲಸ್ತ್ಯರಿಗೆ—ಎಂದು ಪಾಠವಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಹ್ನಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ—“ಹಾಂ—ಈಶಾನನಿಗೆ ಪಿತೃರೂಪವಾಗಿ, ಸದಾಜ್ಯನಿಗೆ ಪಿತಾಮಹರೂಪವಾಗಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ನಂತರ ಸ್ವಧಾ-ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಞಾತಿಗಳಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ; ದಿಕ್ಪತಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಮಾತೃಗಣ, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರೂಪ ರಕ್ಷಕರಿಗೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।