Adhyaya 68

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये जीर्णोद्धारकथनं नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः भूषिताञ्च यजेद् गुरुरिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ अष्टषष्टितमो ऽध्यायः यात्रोत्सवविधिकथनं भगवानुवाच वक्ष्ये विधिं चोत्सवस्य स्थापिते तु सुरे चरेत् तस्मिन्नब्दे चैकरात्रं त्रिरात्रञ्चाष्टरात्रकं

ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಆಗ್ನೇಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕಥನ’ ಎಂಬ ಅರವತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. (ಪಾಠಭೇದ: ‘ಗುರುವು ಅಲಂಕೃತ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ’). ಈಗ ಅರವತ್ತೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಯಾತ್ರೋತ್ಸವವಿಧಿಕಥನ’ ಆರಂಭ. ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಉತ್ಸವದ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ದೇವತೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಎಂಟು ರಾತ್ರಿ (ಉತ್ಸವ) ನಡೆಸಬೇಕು।

Verse 2

उत्सवेन विना यस्मात् स्थापनं निष्फलं भवेत् अयने विषुवे चापि शयनोपवने गृहे

ಉತ್ಸವವಿಲ್ಲದೆ ದೇವಸ್ಥಾಪನೆ ಫಲರಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಯನ ಮತ್ತು ವಿಷುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ—ಶಯನಗೃಹ, ಉಪವನ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ—ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 3

कारकस्यानुकूले वा यात्रान्देवस्य कारयेत् मङ्गलाङ्कुररोपैस्तु गीतनृत्यादिवाद्यकैः

ಕಾರಕ (ಕರ್ಮನಿರ್ವಹಕ) ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದಾಗ—ಅಥವಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದಾಗ—ದೇವರ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು; ಮಂಗಳಾಂಕುರಾರೋಪಣ ಮತ್ತು ಗೀತ-ನೃತ್ಯ-ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ।

Verse 4

शरावघटिकापालीस्त्वङ्कुरारोहणे हिताः यवाञ्छालींस्तिलान् मुद्गान् गोधूमान् सितसर्षपान्

ಅಂಕುರಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ಶರಾವಗಳು, ಸಣ್ಣ ಘಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೆಗಳು ಸೂಕ್ತ; ಯವ, ಶಾಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ಎಳ್ಳು, ಮೂಂಗ್, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಸಾಸಿವೆಗಳನ್ನು ಅಂಕುರಿಸಬೇಕು।

Verse 5

कुलत्थमाषनिष्पावान् क्षालयित्वा तु वापयेत् पूर्वादौ च बलिं दद्यात् भ्रमन् दीपैः पुरं निशि

ಕುಲತ್ಥ, ಮಾಷ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಾವಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಬಿತ್ತಬೇಕು; ಪೂರ್ವದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ರಾತ್ರಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 6

इन्द्रादेः कुमुदादेश् च सर्वभूतेभ्य एव च अनुगच्छन्ति ते तत्र प्रतिरूपधराः पुनः

ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಾದಿಗಳೂ ಕುಮುದಾದಿಗಳೂ ನೀಡಿದ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೆ ತಕ್ಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಭೂತಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಚರರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 7

पदे पदे ऽश्वमेधस्य फलं तेषां न संशयः आगत्य देवतागारं देवं विज्ञापयेद् गुरुः

ಈ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗದ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಗುರುವು ದೇವರಿಗೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 8

तीर्थयात्रा तु या देव श्वः कर्तव्या सुरोत्तम तस्यारम्भमनुज्ञातुमर्हसे देव सर्वथा

ಓ ದೇವಾ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನಾಳೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ನೀನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 9

देवमेवन्तु विज्ञाप्य ततः कर्म समारभेत् प्ररोहघटिकाभ्यान्तु वेदिकां भूषितां व्रजेत्

ದೇವರಿಗೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾಪಿಸಿ ನಂತರ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಅಂಕುರ ಮತ್ತು ಕಲಶದೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿತ ವೇದಿಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 10

शयनोत्थापने गृहे इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शयनोत्थापने हरेरिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः समाचरेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुःस्तम्भान्तु तन्मध्ये स्वस्तिके प्रतिमां न्यसेत् काम्यार्थां लेख्यचित्रेषु स्थाप्य तत्राधिवासयेत्

ನಾಲ್ಕು ಸ್ತಂಭಗಳ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಚಿಹ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ದೇವಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತ/ಲೇಖ್ಯ ರೂಪಗಳ ನಡುವೆ ಇಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿ ಅಧಿವಾಸನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 11

वैष्णवैः सह कुर्वीत घृताभ्यङ्गन्तु मूलतः घृतधाराभिषेकं वा सकलां शर्वरीं बुधः

ಬುದ್ಧಿವಂತನು ವೈಷ್ಣವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮೂಲದಿಂದಲೇ ಘೃತಾಭ್ಯಂಗವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲವೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾತ್ರಿ ನಿರಂತರ ಘೃತಧಾರೆಯಿಂದ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 12

दर्पणं दर्श्य नीराजं गीतवाद्यैश् च मङ्गलं व्यजनं पूजनं दीपं गन्धपुष्पादिभिर्यजेत्

ದರ್ಪಣವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ನೀರಾಜನ ಮಾಡಿ, ಗೀತ‑ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಂಗಳಕರ್ಮ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಚಾಮರಸೇವೆ, ವಿಧಿವತ್ ಪೂಜೆ, ದೀಪಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ ಗಂಧ‑ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 13

हरिद्रामुद्गकाश्मीरशुक्लचूर्णादि मूर्ध्नि प्रतिमायाश् च भक्तानां सर्वतीर्थफलं धृते

ದೇವಪ್ರತಿಮೆಯ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅರಿಶಿನ, ಹಸಿರು ಬೇಳೆ ಪುಡಿ, ಕೇಸರಿ, ಬಿಳಿ ಚೂರ್ಣ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಾಗ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 14

स्नापयित्वा समभ्यर्च्य यात्राविम्बं रथे स्थितं नयेद्गुरुर् नदीर्नादैश्छत्राद्यै राष्ट्रपालिकाः

ದೇವರಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿ, ರಥದಲ್ಲಿರುವ ಯಾತ್ರಾವಿಂಬವನ್ನು ಗುರುವು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕು. ರಾಜ್ಯರಕ್ಷಕರು ಛತ್ರಾದಿ ರಾಜಚಿಹ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನದಿಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಉಕ್ಕುವ ನಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಬೇಕು.

Verse 15

निम्नगायोजनादर्वाक् तत्र वेदीन्तु कारयेत् वाहनादवतार्यैनं तस्यां वेद्यान्निवेशयेत्

ಹಗ್ಗ‑ಕೀಲುಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲಾದ ಸರಿಹೊಂದಿಕೆಯ ರೇಖೆಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವೇದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ವಾಹನದಿಂದ ಇಳಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಆ ವೇದಿಮಂಚದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 16

चरुं वै श्रपयेत् तत्र पायसं होमयेत्ततः अब्लिङ्गैः वैदिकैर् मन्त्रैस्तीर्थानावाहयेत्ततः

ಅಲ್ಲಿ ಚರುವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ; ನಂತರ ಪಾಯಸವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಅಬ್ಲಿಂಗ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಿಹ್ನಾರಹಿತ) ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಆವಾಹಿಸಬೇಕು.

Verse 17

आपो हिष्ठोपनिषदैः पूजयेदर्घ्यमुख्यकैः पुनर्देवं समादाय तोये कृत्वाघमर्षणं

“ಆಪೋ ಹಿಷ್ಠಾ…” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಜಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯಾದಿ ಮುಖ್ಯ ಜಲೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ದೇವರನ್ನು ಪುನಃ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಘಮರ್ಷಣ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿ ಪಾಪಕ್ಷಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.

Verse 18

स्नायान्महाजनैर् विप्रैर् वेद्यामुत्तार्य तं न्यसेत् पूजयित्वा तदह्ना च प्रासादं तु नयेत्ततः पूजयेत् पावकस्थन्तु गुरुः स्याद्भुक्तिमुक्तिकृत्

ಸ್ನಾನವಾದ ನಂತರ ಪಂಡಿತ ವಿಪ್ರರು ಹಾಗೂ ಗೌರವನೀಯ ಹಿರಿಯರು ಅವನನ್ನು ವೇದಿಯ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಅದೇ ದಿನ ಪೂಜಿಸಿ ನಂತರ ಪ್ರಾಸಾದ/ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬೇಕು. ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅಂಥ ಗುರು ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು ಆಗುತ್ತಾನೆ.