Adhyaya 65

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये कूपवापीतडागादिप्रतिष्ठाकथनं नाम चतुःषष्टितमो ऽध्यायः अथ पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः सभास्थापनकथनं भगवानुवाच सभादिस्थानं वक्ष्ये तथैव तेषां प्रवर्तनं भूमौ परीक्षितायाञ्च वास्तुयागं समाचरेत्

ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಆಗ್ನೇಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಕೂಪ, ವಾಪಿ, ತಡಾಗಾದಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಕಥನ’ ಎಂಬ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಅರವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ಸಭಾಸ್ಥಾಪನ ಕಥನ’. ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಸಭಾದಿಗಳ ಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಳವನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಪ್ರವರ್ತನ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಹೇಳುವೆನು; ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಬಳಿಕ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಾಸ್ತುಯಾಗವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 2

स्वेच्छया तु सभां कृत्वा स्वेच्छया स्थापयेत् सुरान् तोयं समुत्सृजेदेवमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गोकुलं पाययेद् द्विजानिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुष्पथे ग्रामादौ च न शून्ये कारयेत् सभां

ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆ/ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಭೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಜಲೋತ್ಸರ್ಗ (ಪ್ರೋಕ್ಷಣ/ಅಭಿಷೇಕ ವಿಧಿ) ಮಾಡಬೇಕು—ಎಂದು ಪಾಠ. (ಭಿನ್ನ ಪಾಠ: ‘ಗೋಕುಲಕ್ಕೂ ದ್ವಿಜರಿಗೂ ನೀರು ಕುಡಿಸಬೇಕು’). ಸಭೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮದ ಆರಂಭ/ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಬೇಕು; ನಿರ್ಜನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.

Verse 3

निर्मलः कुलमुद्धृत्य कर्ता स्वर्गे विमोदते अनेन विधिना कुर्यात् सप्तभौमं हरेर्गृहं

ಶುದ್ಧನಾಗಿ ತನ್ನ ಕುಲವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಕರ್ತನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ವಿಧಾನದಂತೆ ಹರಿಯ ಸಪ್ತಭೌಮ (ಏಳು ಮಹಡಿ) ಗೃಹ/ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.

Verse 4

यथा राज्ञां तथान्येषां पूर्वाद्याश् च ध्वजादयः कोणभुजान् वर्जयित्वा चतुःशालं तु वर्तयेत्

ರಾಜರಿಗೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇತರರಿಗೂ ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾದಿ (ಧ್ವಜ, ಚಿಹ್ನೆ ಇತ್ಯಾದಿ) ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಮೂಲೆಗಳ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು (ಕೋಣಭುಜಗಳನ್ನು) ತ್ಯಜಿಸಿ ಚತುಃಶಾಲ (ನಾಲ್ಕು ಶಾಲೆ) ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

Verse 5

त्रिशालं वा द्विशालं वा एकशालमथापि वा व्ययाधिकं न कुर्वीत व्ययदोषकरं हि तत्

ತ್ರಿಶಾಲ, ದ್ವಿಶಾಲ ಅಥವಾ ಏಕಶಾಲ ಯೋಜನೆ ಯಾವುದನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೂ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ವ್ಯಯ ಮಾಡಬಾರದು; ಅದು ವ್ಯಯದೋಷವಾಗಿ ವಿನಾಶಕರ ಖರ್ಚಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 6

आयाधिके भवेत् पीडा तस्मात् कुर्यात् समं द्वयं करराशिं समस्तन्तु कुर्याद्वसुगुणं गुरुः

ಆಯ/ವಸೂಲಿ ಅಧಿಕವಾದರೆ ಪೀಡೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಪಕ್ಕಗಳನ್ನು ಸಮಮಾಡಬೇಕು. ಗುರು ಹೇಳುವಂತೆ—ಒಟ್ಟು ‘ಕರರಾಶಿ’ (ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಗಣಿತ ಮೊತ್ತ)ವನ್ನು ವಸುಗುಣ, ಅಂದರೆ ಎಂಟುಗುಣ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 7

सप्तार्चिषा हृते भागे गर्गविद्याविचक्षणः अष्टधा भाजिते तस्मिन् यच्छेषं स व्ययो गतः

‘ಸಪ್ತಾರ್ಚಿಷ್’ (ಸಪ್ತಕಿರಣ—ಕೃತ್ತಿಕೆಗಳು) ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದ ಬಳಿಕ, ಗರ್ಗವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಆ ಉಳಿದುದನ್ನು ಎಂಟು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿದಾಗ ಯಾವ ಶೇಷ ಉಳಿಯುತ್ತದೋ, ಅದೇ ‘ವ್ಯಯ’ (ಹಾನಿ/ಘಾಟ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 8

अथवा करराशिं तु हन्यात् सप्तार्चिषा बुधः वसुभिः संहृते भागे पृथ्व्यादि परिकल्पयेत्

ಅಥವಾ ಪಂಡಿತನು ‘ಕರರಾಶಿ’ಯನ್ನು ಸಪ್ತಾರ್ಚಿಷ್ ಮೂಲಕ ಹೊಡೆದು/ಗುರುತುಮಾಡಬೇಕು. ವಸುಗಳು ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಭೂಮಿ ಮೊದಲಾದ ತತ್ತ್ವಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 9

ध्वजो धूम्रस् तथा सिंहः श्वा वृषस्तु खरो गजः तथा ध्वाङ्क्षस्तु पूर्वादावुद्भवन्ति विकल्पयेत्

ಧ್ವಜ, ಧೂಮ್ರ, ಸಿಂಹ, ಶ್ವಾನ, ವೃಷಭ, ಖರ, ಗಜ ಹಾಗೂ ಧ್ವಾಂಕ್ಷ—ಇವು ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ದಿಕ್ಕಿನ ಪರ್ಯಾಯಗಳಂತೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿ ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 10

त्रिशालकत्रयं शस्तं उदक्पूर्वविवर्जितं याम्यां परगृहोपेतं द्विशालं लभ्यते सदा

ತ್ರಿಶಾಲ ಗೃಹದ ಮೂರು ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಶಸ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದವುಗಳನ್ನು ವಜ್ರಿಸಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆಯ ಮನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಗೃಹವು ಸದಾ ದ್ವಿಶಾಲವೆಂದು ಗಣ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 11

याम्ये शालैकशालं तु प्रत्यक्शालमथापि वा एकशालद्वयं शस्तं शेषास्त्वन्ये भयावहाः

ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಏಕಶಾಲ ಗೃಹ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾಲವೂ ಶಸ್ತ. ಏಕಶಾಲದ್ವಯವೂ ಅನುಮೋದಿತ; ಉಳಿದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಭಯಾವಹವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 12

चतुःशालं सदा शस्तं सर्वदोषविवर्जितं एकभौमादि कुर्वीत भवनं सप्तभौमकं

ಚತುಃಶಾಲ ಗೃಹವು ಸದಾ ಶಸ್ತ, ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ. ಒಂದು ಮಹಡಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಏಳು ಮಹಡಿವರೆಗೆ ನಿವಾಸಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.

Verse 13

द्वारवेद्यादिरहितं पूरणेन विवर्जितं देवगृहं देवतायाः प्रतिष्ठाविधिना सदा

ದ್ವಾರ, ವೇದಿ ಮೊದಲಾದ ಅಗತ್ಯ ಅಂಗಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಪೂರಣ (ಸಂಪೂರ್ಣತೆ) ಇಲ್ಲದೆ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವ ದೇವಗೃಹವು—ದೇವತೆಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸದಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.

Verse 14

पूश् चतुष्पथग्रामादाविति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ध्वजादि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः संस्थाप्य मनुजानाञ्च समुदायोक्तकर्मणा प्रातः सर्वौषधीस्नानं कृत्वा शुचिरतन्द्रितः

ಪೂಷಣನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ—ಅಥವಾ ಪಾಠಾಂತರದಂತೆ ಗ್ರಾಮದ ಚತುಷ್ಪಥಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅಥವಾ ಧ್ವಜಾದಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ—ಸಮುದಾಯೋಕ್ತ ಕರ್ಮವಿಧಿಯಂತೆ ಸೇರಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ, ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಸರ್ವೌಷಧಿಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಅತಂದ್ರಿತನಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 15

मधुरैस्तु द्विजान् भोज्य पूर्णकुम्भादिशोभितं सतोरणं स्वस्ति वाच्य द्विजान् गोष्ठहस्तकः

ಮಧುರ ಭೋಜ್ಯಗಳಿಂದ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ಣಕುಂಭಾದಿ ಮಂಗಳದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ತೋರಣದಿಂದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶೋಭಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸ್ವಸ್ತಿವಚನ ಹೇಳಿ, ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಗೌರವದಿಂದ ಪರಿಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 16

गृही गृहं प्रविशेच्च दैवज्ञान् प्रार्च्य संविशेत् गृहे पुष्टिकरं मन्त्रं पठेच्चेमं समाहितः

ಗೃಹಸ್ಥನು ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲು ದೈವಜ್ಞರನ್ನು (ವಿಧಿಜ್ಞ ಪಂಡಿತರನ್ನು) ಪೂಜಿಸಿ ನಂತರ ವಾಸಿಸಬೇಕು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಈ ಪುಷ್ಟಿಕರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.

Verse 17

ॐ नन्दे नन्दय वाशिष्ठे वसुभिः प्रजया सह जये भार्गवदायदे प्रजानां विजयावहे

ಓಂ. ಹೇ ನಂದೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ಆನಂದಗೊಳಿಸು. ಹೇ ವಾಶಿಷ್ಠೀ, ವಸುಗಳೊಡನೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನ ಸಹಿತ (ಅನುಗ್ರಹಿಸು). ಹೇ ಜಯೇ, ಭಾರ್ಗವದಾಯದೇ, ಪ್ರಜೆಗೆ ವಿಜಯವನ್ನು ತರು.

Verse 18

पूर्णे ऽङ्गिरसदायादे पूर्णकामं कुरुध्व मां भद्रे काश्यपदायादे कुरु भद्रां मतिं मम

ಹೇ ಪೂರ್ಣೇ, ಅಂಗಿರಸದಾಯಾದೇ, ನನ್ನನ್ನು ಪೂರ್ಣಕಾಮನಾಗಿಸು. ಹೇ ಭದ್ರೇ, ಕಾಶ್ಯಪದಾಯಾದೇ, ನನ್ನ ಮತಿಯನ್ನು ಶುಭವಾಗಿಸು.

Verse 19

सर्ववीजौषधीयुक्ते सर्वरत्नौषधीवृते रुचिरे नन्दने नन्दे वासिष्ठे रम्यतामिह

ಸರ್ವ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ರತ್ನಸಮಾನ ಔಷಧಿ-ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಈ ರುಚಿರ ನಂದನವನದಲ್ಲಿ—ಹೇ ನಂದೇ, ಹೇ ವಾಶಿಷ್ಠೇ—ಇಲ್ಲಿ ರಮ್ಯತೆ ನೆಲಸಲಿ.

Verse 20

प्रजापतिसुते देवि चतुरस्रे महीयसि सुभगे सुव्रते देवि गृहे काश्यपि रम्यतां

ಹೇ ದೇವಿ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸುತೆ, ಹೇ ಕಾಶ್ಯಪಿ! ಚತುರಸ್ರ ಭೂಮಿರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹೀಯಸಿ, ಶುಭೇ, ಸುವ್ರತೇ—ಈ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ರಮಿಸಿ ವಾಸಿಸು.

Verse 21

पूजिते परमाचार्यैर् गन्धमाल्यैर् अलङ्कृते भवभूतिकरे देवि गृहे भार्गवि रम्यतां

ಪರಮಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಪೂಜಿತಳಾಗಿ, ಗಂಧಮಾಲ್ಯಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ, ಭವಭೂತಿಕರೇ ದೇವಿ, ಹೇ ಭಾರ್ಗವಿ—ಈ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ರಮ್ಯವಾಗಿ ವಾಸಿಸು.

Verse 22

अव्यक्ते व्याकृते पूर्णे मुनेरङ्गिरसः सुते इष्टके त्वं प्रयच्छेष्टं प्रतिष्ठां कारयाम्यहं

ಹೇ ಇಷ್ಟಕಾ, ಅವ್ಯಕ್ತವೂ ವ್ಯಕ್ತವೂ ಆಗಿ ಪೂರ್ಣಳಾದವಳೇ; ಮುನಿ ಅಂಗಿರಸನ ಸುತೆಯೇ—ನೀನು ಇಷ್ಟವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು, ನಾನು ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು.

Verse 23

देशस्वामिपुरस्वामिगृहस्वामिपरिग्रहे मनुष्यधनहस्त्यश्वपशुवृद्धिकरी भव

ದೇಶಸ್ವಾಮಿ, ಪುರಸ್ವಾಮಿ ಅಥವಾ ಗೃಹಸ್ವಾಮಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ನೀನು ಜನ, ಧನ, ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗು.