Adhyaya 64

Verse 1

इत्य् आदिमहापुत्राणे आग्नेये देवादिप्रतिष्ठापुस्तकप्रतिष्ठाकथनं नाम त्रिषष्टितमोध्यायः अथ चतुःषष्टितमोध्यायः कूपादिप्रतिष्ठाकथनं भगवानुवाच कूपवापीतडागानां प्रतिष्ठां वच्मि तां शृणु जलरूपेण हि हरिः सोमो वरुण उत्तम

ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ದೇವಾದಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕ-ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ಅರವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ‘ಕೂಪಾದಿ ಜಲಕಾರ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಕೂಪ, ವಾಪಿ, ತಡಾಗ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾವಿಧಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳಿರಿ. ಜಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು), ಸೋಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರುಣನು ಅಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 2

अग्नीषोममयं विश्वं विष्णुरापस्तु कारणं हैमं रौप्यं रत्नजं वा वरुणं कारयेन्नरः

ಈ ವಿಶ್ವವು ಅಗ್ನಿ-ಸೋಮಮಯ; ವಿಷ್ಣು ಕಾರಣಸ್ವರೂಪ, ಆಪಃ (ಜಲ) ಕಾರಣಾಧಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ವರುಣನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಬಂಗಾರದಿಂದಲೋ, ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದಲೋ, ರತ್ನಗಳಿಂದಲೋ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

Verse 3

द्विभुजं हंसपृष्ठस्थं दक्षिणेनाभयप्रदं वामेन नागपाशं तं नदीनागादिसंयुतं

ವರುಣನನ್ನು ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—ಅವನು ದ್ವಿಭುಜ, ಹಂಸದ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಆಸೀನ; ಬಲಗೈಯಿಂದ ಅಭಯ ನೀಡುವವನು, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ನಾಗಪಾಶವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು; ನದೀನಾಗಾದಿಗಳಿಂದ ಪರಿವೃತನಾಗಿರುವವನು.

Verse 4

यागमण्डपमध्ये स्याद्वेदिका कुण्डमण्डिता तोरणं वारुणं कुम्भं न्यसेच्च करकान्वितं

ಯಾಗಮಂಡಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಂಡದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ವೇದಿಕೆ ಇರಲಿ. ತೋರಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಕರಕಾಸಹಿತ ವಾರుణಕುಂಭವನ್ನು ಇಡಲಿ.

Verse 5

भद्रके चार्धचन्द्रे वा स्वस्तिके द्वारि कुम्भकान् अग्न्याधानं चाप्यकुण्डे कृत्वा पूर्णां प्रदापयेत्

ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಭದ್ರಕ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಅಥವಾ ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಸ್ಥಿರ ಕುಂಡವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಗ್ನ್ಯಾಧಾನ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಪೂರ್ಣಾ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 6

वरुणं स्नानपीठे तु ये ते शतेति संस्पृशेत् घृतेनाभ्यञ्जयेत् पश्चान्मूलमन्त्रेण देशिकः

ಸ್ನಾನಪೀಠದಲ್ಲಿ ‘ಯೇ ತೇ ಶತಂ…’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ ವರుణನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಆವಾಹಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ದೇಶಿಕನು ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಘೃತಾಭ್ಯಂಜನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 7

शन्नो देवीति प्रक्षाल्य शुद्धवत्या शिवोदकैः अधिवासयेदष्टकुम्भान् सामुद्रं पूर्वकुम्भके

‘ಶನ್ನೋ ದೇವೀ…’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನೆ ಮಾಡಿ, ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಶಿವೋದಕಗಳಿಂದ ಎಂಟು ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಅಧಿವಾಸನಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಪೂರ್ವ ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಜಲವನ್ನು ಇಡಬೇಕು.

Verse 8

गाङ्गमग्नौ वर्षतोयं दक्षे रक्षस्तु नैर्झरं नदीतोयं पश्चिमे तु वायव्ये तु नदोदकं

ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಜಲ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ನೀರು, ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತ/ಝರನೆಯ ನೀರು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ನದಿನೀರು, ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿವಿನ ನೀರನ್ನು ಇಡಬೇಕು.

Verse 9

औद्भिज्जं चोत्तरे स्थाप्य ऐशान्यां तीर्थसम्भवं अलाभे तु नदीतोयं यासां राजेति मन्त्रयेत्

ಔದ್ಭಿಜ್ಜ (ಸಸ್ಯಜನ್ಯ) ಜಲವನ್ನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಸಂಭವ ಜಲವನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು. ಅವು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನದಿಜಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ‘ಯಾಸಾಂ ರಾಜಾ…’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು.

Verse 10

देवं निर्मार्ज्य निर्मञ्छ्य दुर्मित्रियेति विचक्षणः नेत्रे चोन्मीलयेच्चित्रं तच्चक्षुर्मधुरत्रयैः

ದೇವಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ತೊಳೆದು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ‘ದುರ್ಮಿತ್ರಿಯೇ…’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಚಿತ್ರಿತ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ‘ನೇತ್ರೋನ್ಮೀಲನ’ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು; ಆ ನೇತ್ರಗಳನ್ನು ‘ಮಧುರತ್ರಯ’ (ಮೂರು ಮಧುರ ದ್ರವ್ಯಗಳು)ಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಪ್ರಬೋಧಿಸಬೇಕು.

Verse 11

ज्योतिः सम्पूरयेद्धैम्यां गुरवे गामथार्पयेत् समुद्रज्येष्ठेत्यभिषिञ्चयेद्वरुणं पूर्वकुम्भतः

ಹೋಮಕ್ಕಾಗಿ ತುಪ್ಪದಿಂದ ಧೈಮೀ (ಸ್ರುವ)ಯನ್ನು ತುಂಬಬೇಕು; ನಂತರ ಗುರುವಿಗೆ ಹಸುವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ‘ಸಮುದ್ರಜ್ಯೇಷ್ಠ…’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ಪೂರ್ವಕುಂಭದ ಜಲದಿಂದ ವರುಣನ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 12

समुद्रं गच्छ गाङ्गेयात् सोमो धेन्विति वर्षकात् देवीरापो निर्झराद्भिर् नदाद्भिः पञ्चनद्यतः

ಹೇ ಗಾಂಗೇಯ ಜಲಗಳೇ, ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿರಿ. ಮಳೆಯ ಮೋಡದಿಂದ ನೀವು ಸೋಮವಾಗಿದ್ದು, ಧೇನುಹಾಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿ ನೀಡುವವರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಹೇ ದೇವೀ ಆಪಃ, ಝರಿಗಳಿಂದ, ನದಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪಂಚನದ ದೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿರಿ.

Verse 13

उद्भिदद्भ्यश्चोद्भिदेन पावमान्याथ तीर्थकैः आपो हि ष्ठा पञ्चगव्याद्धिरण्यवर्णेति स्वर्णजात्

‘ಉದ್ಭಿದದ್ಭ್ಯಃ’ ಮತ್ತು ‘ಉದ್ಭಿದೇನ’ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ, ಪಾವಮಾನೀ ಶುದ್ಧಿ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ, ನಂತರ ತೀರ್ಥಜಲದಿಂದ; ‘ಆಪೋ ಹಿ ಷ್ಠಾ’ ಮಂತ್ರದಿಂದ, ಪಂಚಗವ್ಯದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಧಿರಣ್ಯವರ್ಣಾಃ’ ಸೂಕ್ತದಿಂದ—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಸ್ವರ್ಣಸಮಾನ ಪವಿತ್ರ ಕಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 14

आपो अस्मेति वर्षोप्त्यैर् व्याहृत्या कूपसम्भवैः वरुणञ्च तडागोप्त्यैर् वरुणाद्भिस्तु वश्यतः

“ಆಪೋ ಅಸ್ಮೇತಿ” ಮಂತ್ರವನ್ನು, ಮಳೆ-ಆಹ್ವಾನ ಸೂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಬಾವಿಯಿಂದ ತಂದ ಜಲಗಳಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೆರೆ-ರಕ್ಷಣ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆರೆಯ ಜಲಗಳಿಂದ—ವರುಣನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಬಹುದು, ಅಂದರೆ ವರುಣಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಕೃತವಾದ ವರುಣನದೇ ಜಲದಿಂದಲೇ।

Verse 15

आपो देवीति गिरिजैर् एकाशीविघटैस्ततः स्नापयेद्वरुणस्येति त्वन्नो वरुणा चार्घ्यकं

ನಂತರ ಪರ್ವತೋದ್ಭವ (ಝರಿ/ನದಿ) ಜಲವನ್ನು ಏಕಾಶೀವಿಘಟ (ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲಶ)ದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, “ಆಪೋ ದೇವೀಃ…” ಎಂದು ಜಪಿಸುತ್ತ ದೇವತೆಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ವರುಣನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ “ವರುಣಸ್ಯ…” ಹಾಗೂ “ತ್ವನ್ನೋ ವರುಣ…” ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.

Verse 16

व्याहृत्या मधुपर्कन्तु वृहस्पतेति वस्त्रकं वरुणेति पवित्रन्तु प्रणवेनोत्तरीयकं

ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಧುಪರ್ಕವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; “ಬೃಹಸ್ಪತೇ” ಮಂತ್ರದಿಂದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು; “ವರುಣೇ” ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪವಿತ್ರ (ಕುಶವಲಯ) ನೀಡಬೇಕು; ಮತ್ತು ಪ್ರಣವ (ಓಂ)ದಿಂದ ಉತ್ತರೀಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 17

नदीक्षोदमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः आसां रुद्रेति कीर्तयेदिति ङ, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः इन्द्रियेति विचक्षण इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकपाठः यद्वारण्येन पुष्पादि प्रदद्याद्वरुणाय तु चामरं दर्पणं छत्रं व्यजनं वैजयन्तिकां

“ನದೀಕ್ಷೋದಮಿತಿ”—ಖ ಶಾಖೆಯ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪಾಠ. “ಆಸಾಂ ರುದ್ರೇತಿ ಕೀರ್ತಯೇತ್”—ಙ ಮತ್ತು ಗ ಶಾಖೆಗಳ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪಾಠ. “ಇಂದ್ರಿಯೇತಿ… ವಿಚಕ್ಷಣ”—ಗ ಮತ್ತು ಘ ಶಾಖೆಗಳ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪಾಠ. ಅಥವಾ ವರುಣನಿಗೆ ಅರಣ್ಯಪುಷ್ಪಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ಚಾಮರ, ದರ್ಪಣ, ಛತ್ರ, ವ್ಯಜನ ಮತ್ತು ವೈಜಯಂತಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 18

मूलेनोत्तिष्ठेत्युत्थाप्य तां रात्रिमधिवासयेत् वरुणञ्चेति सान्निध्यं यद्वारण्येन पूजयेत्

“ಮೂಲೇನೋತ್ತಿಷ್ಠ” ಎಂಬ ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ (ದೇವತೆ/ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ರೂಪವನ್ನು) ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಆ ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲಾ ಅಧಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ “ವರುಣಂಚೇತಿ” ಎಂಬ ಆಮಂತ್ರಣದಿಂದ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಾರುಣ ವಿಧಿಯಿಂದ (ಅಥವಾ ಅದೇ ಉಪಾಯದಿಂದ) ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 19

सजीवीकरणं मूलात् पुनर्गन्धादिना यजेत् मण्डपे पूर्ववत् प्रार्च्य कुण्डेषु समिदादिकं

ಸಜೀವೀಕರಣ (ಪುನಃಪ್ರಾಣಪ್ರತಿಷ್ಠೆ) ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮೂಲದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಯಜನ ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಗಂಧಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ವವಿಧವಾಗಿ ಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿ, ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಿಧೆ ಮೊದಲಾದ ನಿಯತ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 20

वेदादिमन्त्रैर् गन्धाद्याश् चतस्रो धेनवो दुहेत् दिक्ष्वथो वै यवचरुं ततः संस्थाप्य होमयेत्

ವೇದಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಗಂಧಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಲ್ಕು ‘ಧೇನು’ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ದೋಹನ (ಸಿದ್ಧ) ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಯವ-ಚರುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಹೋಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 21

व्याहृत्या वाथ गायत्र्या मूलेनामन्त्रयेत्तथा सूर्याय प्रजापतये द्यौः स्वाहा चान्तरिक्षकः

ನಂತರ ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಗಾಯತ್ರಿಯಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದಲೂ ಅಭಿಮಂತ್ರಣ ಮಾಡಬೇಕು. ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೂ ‘ದ್ಯೌಃ ಸ್ವಾಹಾ’ ಎಂದು, ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೂ (ಆಹುತಿ/ಜಪ) ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 22

तस्यै पृथिव्यै देहधृत्यै इह स्वधृतये ततः इह रत्यै चेह रमत्या उग्रो भीमश् च रौद्रकः

ದೇಹಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಆ ಪೃಥ್ವೀದೇವಿಗೆ—ಇಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಧೃತಿ’ಗಾಗಿ; ನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ‘ರತಿ’ಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ‘ರಮತ್ಯಾ’ (ಆನಂದಾನುಭವ)ಗಾಗಿ (ಆವಾಹನ) ಮಾಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಉಗ್ರ, ಭೀಮ, ರೌದ್ರ ರೂಪಗಳನ್ನೂ (ಆವಾಹನ) ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 23

विष्णुश् च वरुणो धाता रायस्पोषो महेन्द्रकः अग्निर्यमो नैरृतो ऽथ वरुणो वायुरेव च

ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು, ವರುಣ, ಧಾತೃ, ರಾಯಸ್ಪೋಷ, ಮಹೇಂದ್ರ; ಅಗ್ನಿ, ಯಮ, ನೈಋತ; ಹಾಗೆಯೇ ನಂತರ ವರುಣ ಮತ್ತು ವಾಯುವೂ (ಆರಾಧ್ಯ/ಆವಾಹ್ಯ) ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 24

कुवेर ईशो ऽनन्तो ऽथ ब्रह्मा राजा जलेश्वरः तस्मै स्वाहेदं विष्णुश् च तद्विप्रासेति होमयेत्

ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು—“ಕುಬೇರ, ಈಶ, ಅನಂತ, ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ರಾಜ (ಇಂದ್ರ), ಜಲೇಶ್ವರ (ವರುಣ)—ತಸ್ಮೈ ಸ್ವಾಹಾ; ಇದಂ ಸ್ವಾಹಾ; ವಿಷ್ಣವೇ ಸ್ವಾಹಾ; ಮತ್ತು ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯಃ’ ಸ್ವಾಹಾ” ಎಂದು ಜಪಿಸಿ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 25

सोमो धेन्विति षड् हुत्वा इमं मेति च होमयेत् आपो हि ष्ठेति तिसृभिरिमा रुद्रेति होमयेत्

“ಸೋಮೋ ಧೇನುಃ…” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆರು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, “ಇಮಂ ಮೇ…” ಮಂತ್ರದಿಂದಲೂ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು। ನಂತರ “ಆಪೋ ಹಿ ಷ್ಠಾ…” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೂರು ಋಚಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ “ಇಮಾ ರುದ್ರ…” ಮಂತ್ರದಿಂದಲೂ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 26

दशादिक्षु बलिं दद्यात् गन्धपुष्पादिनार्चयेत् प्रतिमां तु समुत्थाप्य मण्डले विन्यसेद् बुधः

ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು। ನಂತರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಅದನ್ನು ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಯಥಾಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 27

पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैर् हेमपुष्पादिभिः क्रमात् मण्डले इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः मूले त्वग्नौ च होमयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वायुः सोमो महेन्द्रक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः जलाशयांस्तु दिग्भागे वितस्तिद्वयसम्मितान्

ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದಲೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಹಿಮಪುಷ್ಪ (ಸುವರ್ಣಪುಷ್ಪ) ಮೊದಲಾದ ಅರ್ಪಣೆಗಳಿಂದಲೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು। ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ (ಪಾಠಾಂತರಾನುಸಾರ) ಮೂಲಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮವೂ ಮಾಡಬೇಕು; ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು, ಸೋಮ, ಮಹೇಂದ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇದೆ। ದಿಕ್ಕುಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿತಸ್ತಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲಾಶಯಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 28

कृत्वाष्टौ स्थण्डिलान् रम्यान् सैकतान् देशिकोत्तमः वरुणस्येति मन्त्रेण साज्यमष्टशतं ततः

ಉತ್ತಮ ದೇಶಿಕನು ಮರಳಿನಿಂದ ಎಂಟು ಸುಂದರ ಸ್ಥಂಡಿಲಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ನಂತರ “ವರುಣಸ್ಯ…” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರದಿಂದ ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಎಂಟು ನೂರು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 29

चरुं यवमयं हुत्वा शान्तितोयं समाचरेत् सेचयेन्मूर्ध्नि देवं तु सजीवकरणं चरेत्

ಯವದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಚರುವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಶಾಂತಿ-ತೋಯದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆ ಜಲವನ್ನು ದೇವರ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಛಿಟಕಿ ಸಜೀವಕರಣ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 30

ध्यायेत्तु वरुणं युक्तं गौर्या नदनदीगणैः ॐ वरुणाय नमो ऽभ्यर्च्य ततः सान्निध्यमाचरेत्

ಗೌರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ನದ-ನದಿಗಳ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾದ ವರುಣನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. “ಓಂ ವರುಣಾಯ ನಮಃ” ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಿ, ನಂತರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 31

उत्थाप्य नागपृष्ठाद्यैर् भ्रामयेत्तैः समङ्गलैः आपो हि ष्ठेति च क्षिपेत्त्रिमध्वाक्ते घटे जले

ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿ, ನಾಗಪೃಷ್ಠಾದಿ ಮಂಗಳ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಪರಿಭ್ರಮಣ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. “ಆಪೋ ಹಿ ಷ್ಠಾ…” ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ತ್ರಿಮಧುವಿನಿಂದ ಸಿಹಿಗೊಳಿಸಿದ ಘಟಸ್ಥ ಜಲದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.

Verse 32

जलाशये मध्यगतं सुगुप्तं विनिवेशयेत् स्नात्वा ध्यायेच्च वरुणं सृष्टिं ब्रह्माण्डसञ्ज्ञिकां

ಅದನ್ನು ಜಲಾಶಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ವರುಣನನ್ನೂ ‘ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ’ ಎಂಬ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

Verse 33

अग्निवीजेन सन्दग्द्ध्य तद्भस्म प्लावयेद्धरां सर्वमपोमयं लोकं ध्यायेत् तत्र जलेश्वरं

ಅಗ್ನಿಬೀಜದಿಂದ ದಹಿಸಿ, ಅದರ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ಲಾವಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಸಮಸ್ತ ಲೋಕವನ್ನು ಜಲಮಯವೆಂದು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಜಲೇಶ್ವರನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.

Verse 34

तोयमध्यस्थितं देवं ततो यूपं निवेशयेत् चतुरस्रमथाष्टास्रं वर्तुलं वा प्रवर्तितं

ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಚತುರ್ಸ್ರ ಅಥವಾ ಅಷ್ಟಾಸ್ರ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಯೂಪವನ್ನು (ಯಜ್ಞಸ್ತಂಭವನ್ನು) ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 35

आराध्य देवतालिङ्गं दशहस्तं तु कूपके यूपं यज्ञीयवृक्षोत्थं मूले हैमं फलं न्यसेत्

ದೇವತಾಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿ, ಕೂಪಕದಲ್ಲಿ (ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ) ಹತ್ತು ಹಸ್ತ ಉದ್ದದ, ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವೃಕ್ಷದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಯೂಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಫಲವನ್ನು ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.

Verse 36

वाप्यां पञ्चदशकरं पुष्करिण्यां तु विंशतिकं तडागे पञ्चविंशाख्यं जलमध्ये निवेशयेत्

ವಾಪಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ಹಸ್ತದದು, ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಹಸ್ತದದು, ತಡಾಗದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದು—ಇವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 37

यागमण्डपाङ्गेण वा यूपब्रस्केति मन्त्रतः स्थाप्य तद्वेष्टयेद्वस्त्रैर् यूपोपरि पताकिकां

“ಯಾಗಮಂಡಪಾಂಗೇಣ” ಅಥವಾ “ಯೂಪಬ್ರಸ್ಕ” ಎಂಬ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಂತರ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಿ, ಯೂಪದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು.

Verse 38

चरुं सचमसं हुत्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः उत्थाय इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकपाठः सुवर्तितमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः यूपस्थानेति मन्त्रत इति ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तदभ्यर्च्य च गन्धाद्यैर् जगच्छान्तिं समाचरेत् दक्षिणां गुरवे दद्याद्भूगोहेमाम्बुपात्रकं

ಚರುವನ್ನು ಚಮಸದೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಸಿ, ನಂತರ ಎದ್ದು—ಪಾಠಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ವಿಧಿಯಂತೆ—ಯೂಪಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗಂಧಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ‘ಜಗಚ್ಛಾಂತಿ’ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಗುರುವಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಭೂಮಿ, ಗೋವು, ಸ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಜಲಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

Verse 39

द्विजेभ्यो दक्षिणा देया आगतान् भोजयेत्तथा आब्रह्मस्तम्बपर्यन्ता ये केचित्सलिलार्थिनः

ದ್ವಿಜರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಭೋಜನಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ತೃಣದವರೆಗೆ ಜಲಾರ್ಥಿಗಳಾದ ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನೀರನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

Verse 40

ते तृप्तिमुपगच्छन्तु तडागस्थेन वारिणा तोयमुत्सर्जयेदेवं पञ्चगव्यं विनिक्षिपेत्

ಕೆರೆಗೆ ಸೇರಿದ ನೀರಿನಿಂದ ಅವರು ತೃಪ್ತರಾಗಲಿ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ/ಹೊರಸೂಸಿ ನಂತರ ಪಂಚಗವ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 41

आपो हि ष्ठेति तिसृभिः शान्तितोयं द्विजैः कृतं तीर्थतोयं क्षिपेत् पुण्यं गोकुलञ्चार्पयेद्विजान्

‘ಆಪೋ ಹಿ ಷ್ಠಾ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೂರು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ದ್ವಿಜರು ಶಾಂತಿನೀರನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಪುಣ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ತೀರ್ಥನೀರನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ, ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಗೋಕುಲ/ಗೋದಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 42

अनिवारितमन्नाद्यं सर्वजन्यञ्च कारयेत् अश्वमेधसहस्राणां सहस्रं यः समाचरेत्

ಯಾರಿಗೂ ತಡೆಯದೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಅನ್ನಾದಿ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯವ್ರತದಂತೆ ಆಚರಿಸುವವನು ಸಾವಿರ ಸಾವಿರ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 43

एकाहं स्थापयेत्तोयं तत्पुण्यमयुतायुतं विमाने मोदते स्वर्गे नरकं न स गच्छति

ಯಾರು ಒಂದೇ ದಿನವಾದರೂ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಪುಣ್ಯವು ಅನೇಕ ಅನೇಕ ಅಯುತಗಳಷ್ಟು. ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ; ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 44

गवादि पिवते यस्मात्तस्मात् कर्तुर् न पातकं तोयदानात्सर्वदानफलं प्राप्य दिवं यजेत्

ಆ ನೀರನ್ನು ಗೋವುಗಳು ಮೊದಲಾದ ಜೀವಿಗಳು ಕುಡಿಯುವದರಿಂದ ಕರ್ತನಿಗೆ ಪಾಪವುಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜಲದಾನದಿಂದ ಸರ್ವ ದಾನಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.