Adhyaya 57
Chapter 57 — कुम्भाधिवासविधिः (Kumbhādhivāsa-vidhi: Rite of Installing/Consecrating the Ritual Jar)
ವಾಸ್ತು-ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಕಲಶ(ಗಳ) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕುಂಭಾಧಿವಾಸ ವಿಧಿಯನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಭೂಮಿ-ಪರಿಗ್ರಹ, ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ಚಿಮ್ಮುವುದು, ನರಸಿಂಹಮಂತ್ರದಿಂದ ರಾಕ್ಷೋಘ್ನ ಶುದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಪಂಚಗವ್ಯ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಕುಂಭದವರೆಗೆ ಪೂಜೆ, ಹರಿಯ ಅಂಗೋಪಚಾರಗಳು, ಸಹಾಯಕ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ಸಂಸ್ಕಾರ; ಅಚ್ಛಿನ್ನ ಧಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಪ್ರವಾಹ ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ “ಯೋಗೇ ಯೋಗೇ” ಮಂತ್ರದಿಂದ ಶಯ್ಯಾ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಸ್ನಾನಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕಿನಂತೆ ವಿಷ್ಣುರೂಪಗಳ ನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಈಶಾನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಅನುಲೇಪನಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಎಲೆಗಳು, ಮರ, ಮಣ್ಣು, ಔಷಧಿ, ಧಾನ್ಯ, ಲೋಹ, ರತ್ನ, ಜಲ, ದೀಪ ಇತ್ಯಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳ ವಿಶದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ದಿಕ್ಕಿನಂತೆ ಇಟ್ಟು ಅರ್ಘ್ಯ, ಪಾದ್ಯ, ಆಚಮನ, ನೀರಾಜನ ಮೊದಲಾದ ಉಪಚಾರಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಂತ್ರ–ದ್ರವ್ಯ–ಸ್ಥಳ–ಕ್ರಮಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಿಯಮದಿಂದ ದೈವಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಆಗ್ನೇಯ ವಿದ್ಯೆಯ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये दिक्पतियागो नाम षट्पञ्चाशत्तमोध्यायः अथ सप्तपञ्चाशोध्यायः कुम्भाधिवासविधिः भगवानुवाच भूमेः परिग्रहं कुर्यात् क्षिपेद्ब्रीहींश् च सर्षपान् नारसिंहेन रक्षोघ्नान् प्रोक्षोघ्नान् प्रोक्षयेत् पञ्चगव्यतः
ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ‘ದಿಕ್ಪತಿಯಾಗ’ ಎಂಬ ಐವತ್ತಾರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಈಗ ಐವತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಕುಂಭಾಧಿವಾಸವಿಧಿ’ ಆರಂಭ. ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಭೂಮಿಯ ಪರಿಗ್ರಹ (ಸಂಸ್ಕಾರ) ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಅಕ್ಕಿ ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಚಲ್ಲಬೇಕು. ನಾರಸಿಂಹ ಮಂತ್ರದಿಂದ ರಕ್ಷೋಘ್ನ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಬೇಕು; ಪಂಚಗವ್ಯದಿಂದಲೂ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಬೇಕು।
Verse 2
भूमिं घटे तु सम्पूज्य सरत्ने साङ्गकं हरिं अस्त्रमन्त्रेण करकं तत्र चाष्टशतं यजेत्
ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಘಟ (ಕಲಶ)ವನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ರತ್ನಯುಕ್ತ ಪಾತ್ರ/ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸಾಂಗವಾಗಿ (ಅಂಗವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಕರಕ (ಜಲಪಾತ್ರ)ವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಎಂಟುನೂರು ಆಹುತಿಗಳು/ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 3
अच्छिन्नधारया सिञ्चन् ब्रीहीन् संस्कृत्य धारयेत् अस्त्रमन्त्रेण कवचमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रदक्षिणं परिभ्राम्य कलशं विकिरोपरि
ಅಚ್ಛಿನ್ನ ಧಾರೆಯಿಂದ ಜಲ ಸಿಂಚನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅಕ್ಕಿ ಕಣಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ (ಶುದ್ಧ) ಮಾಡಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಬೇಕು. ಚಿಹ್ನಿತ ಪಾಂಡುಲಿಪಿಯ ಪಾಠದಂತೆ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ಕವಚಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಕಲಶದ ಮೇಲೆ (ಕಣಗಳನ್ನು) ಚದರಿಸಬೇಕು।
Verse 4
सवस्त्रे कलशे भूयः पूजयेदच्युतं श्रियं योगे योगेति मन्त्रेण न्यसेच्छय्यान्तु मण्डले
ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅಚ್ಯುತ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ‘ಯೋಗೇ ಯೋಗೇ’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಶಯ್ಯೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಸ (ಸ್ಥಾಪನೆ) ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 5
कुशोपरि तूलिकाञ्च शय्यायां दिग्विदिक्षु च विद्याधिपान् यजेद्विष्णुं मधुघातं त्रिविक्रमं
ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಶಾಗ್ರಾಸದ ಮೇಲೆ ತೂಲಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಾ-ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ವಿದ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ಯಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮಧುಘಾತ ಮತ್ತು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಎಂದು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು।
Verse 6
वामनं दिक्षु वाय्वादौ श्रीधरञ्च हृषीकपं पद्मनाभं दामोदरमैशान्यां स्नानमण्डपे
ಸ್ನಾನಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ವಾಯವ್ಯಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ‘ವಾಮನ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಶ್ರೀಧರ’ ಮತ್ತು ‘ಹೃಷೀಕೇಶ’ ನಾಮಗಳನ್ನೂ; ಮತ್ತು ಈಶಾನ (ಈಶಾನ್ಯ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ‘ಪದ್ಮನಾಭ’ ಹಾಗೂ ‘ದಾಮೋದರ’ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು।
Verse 7
अभ्यर्च्य पश्चादैशान्यां चतुष्कुम्भे सवेदिके स्नानमण्डषके सर्वद्रव्याण्यानीय निक्षिपेत्
ಅಭ್ಯರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಯೊಡನೆ ನಾಲ್ಕು ಕುಂಭಗಳಿರುವ ಸ್ನಾನಮಂಡಪಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ತಂದು ಅಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷೇಪಿಸಬೇಕು।
Verse 8
स्नानकुम्भेषु कुम्भांस्तांश् चतुर्दिक्ष्वधिवासयेत् कलशाः स्थापनीयास्तु अभिषेकार्थमादरात्
ಸ್ನಾನಕುಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ಮತ್ತು ಅಭಿಷೇಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಲಶಗಳನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।
Verse 9
वटोदुम्बरकाश्वत्थांश् चम्पकाशोकश्रीद्रुमान् पलाशार्जुनप्लक्षांस्तु कदम्बवकुलाम्रकान्
ವಟ, ಉದುಂಬರ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತ್ಥ; ಚಂಪಕ, ಅಶೋಕ ಮತ್ತು ಶ್ರೀವೃಕ್ಷ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಲಾಶ, ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಪ್ಲಕ್ಷ; ಹಾಗೂ ಕದಂಬ, ವಕುಲ ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ಮರಗಳು।
Verse 10
पल्लवांस्तु समानीय पूर्वकुम्भे विनिक्षिपेत् पद्मकं रोचनां दूर्वां दर्भपिञ्जलमेव च
ತಾಜಾ ಪಲ್ಲವಗಳನ್ನು ತಂದು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧ ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷಿಪಿಸಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ಪದ್ಮಕ, ರೋಚನಾ (ಹಳದಿ ವರ್ಣಕ), ದೂರ್ವಾ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಲ ದರ್ಭವನ್ನೂ ಹಾಕಬೇಕು।
Verse 11
जातीपुष्पं कुन्दपुष्पचन्दनं रक्तचन्दनं सिद्धार्थं तगरञ्चैव तण्डुलं दक्षिणे न्यसेत्
ಬಲ (ದಕ್ಷಿಣ/ಬಲಭಾಗ)ದಲ್ಲಿ ಜಾತೀಪುಷ್ಪ, ಕುಂದಪುಷ್ಪ, ಚಂದನ, ರಕ್ತಚಂದನ, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ (ಬಿಳಿ ಸಾಸಿವೆ), ತಗರ ಮತ್ತು ತಂಡುಲ (ಅಕ್ಕಿ)ಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು।
Verse 12
सवर्णं रजतञ्चैव कूलद्वयमृदन्तथा नद्याः समुद्रगामिन्या विशेषात् जाह्नवीमृदं
ಸುವರ್ಣ ಮತ್ತು ರಜತ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಮುದ್ರಗಾಮಿ ನದಿಯ ಎರಡೂ ದಡಗಳ ಮಣ್ಣು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗಾ)ಯ ಮಣ್ಣು—(ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ದ್ರವ್ಯಗಳೆಂದು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ)।
Verse 13
गोमयञ्च यवान् शालींस्तिलांश् चैवापरे न्यसेत् विष्णुपर्णीं श्यामलतां भृङ्गराजं शतावरीं
ಇನ್ನೂ ಗೋಮಯ, ಯವ, ಶಾಲಿ (ಅಕ್ಕಿ/ಧಾನ್ಯ) ಮತ್ತು ಎಳ್ಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುಪರ್ಣೀ, ಶ್ಯಾಮಲತಾ, ಭೃಂಗರಾಜ ಮತ್ತು ಶತಾವರಿಯನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।
Verse 14
दिक्षु वह्न्यादाविति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुस्तम्भे इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः पद्मकाशोकश्रीद्रुमानिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः पर्णकुम्भ इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः सहदेवां महादेवीं बलां व्यघ्रीं सलक्ष्मणां ऐशान्यामपरे कुम्भे मङ्गल्यान्विनिवेशयेत्
ಈಶಾನ (ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಕರ ದೇವಿಯರು—ಸಹದೇವೀ, ಮಹಾದೇವೀ, ಬಲಾ, ವ್ಯಾಘ್ರೀ ಮತ್ತು ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾ—ಇವರನ್ನು ವಿನಿವೇಶಿಸಬೇಕು। (ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಠಭೇದಗಳು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ।)
Verse 15
वल्मीकमृत्तिकां सप्तस्थानोत्थामपरे न्यसेत् जाह्नवीवालुकातोयं विन्यसेदपरे घटे
ಅಥವಾ ಏಳು ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವಲ್ಮೀಕ (ಚಿಟ್ಟೆಗುಡ್ಡ) ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ಘಟದಲ್ಲಿ ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗಾ)ಯ ಮರಳಿನೊಡನೆ ಜಲವನ್ನು ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು.
Verse 16
वराहवृषनागेन्द्रविषाणोद्धृतमृत्तिकां मृत्तिकां पद्ममूलस्य कुशस्य त्वपरे न्यसेत्
ವರಾಹ, ವೃಷಭ ಅಥವಾ ನಾಗೇಂದ್ರನ ದಂತ/ಶೃಂಗದಿಂದ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪದ್ಮಮೂಲದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕುಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಣ್ಣನ್ನೂ ಇತರರು ವಿನ್ಯಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 17
तीर्थपर्वतमृद्भिश् च युक्तमप्यपरे न्यसेत् नागकेशरपुष्पञ्च काश्मीरमपरे न्यसेत्
ಕೆಲವರು ತೀರ್ಥ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತ ಲೇಪ/ಚಿಹ್ನವನ್ನೂ ಬಳಸಲು ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ನಾಗಕೇಶರ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು, ಮತ್ತಿತರರು ಕಾಶ್ಮೀರ (ಕೇಸರಿ)ಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 18
चन्दनागुरुकर्पूरैः पुष्पं चैवापरे न्यसेत् वैदूर्यं विद्रुमं मुक्तां स्फटिकं वज्रमेव च
ಇತರರು ಚಂದನ, ಅಗರು, ಕರ್ಪೂರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪುಷ್ಪವನ್ನೂ ವಿನ್ಯಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವೈದೂರ್ಯ (ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಣ್ಣು ರತ್ನ), ವಿದ್ರುಮ (ಪ್ರವಾಳ), ಮುತ್ತು, ಸ್ಫಟಿಕ ಮತ್ತು ವಜ್ರ (ವಜ್ರರತ್ನ)ವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 19
एतान्येकत्र निक्षिप्य स्थापयेद्देवसत्तम नदीनदतडागानां सलिलैर् अपरं न्यसेत्
ಹೇ ದೇವಸತ್ತಮ! ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇಟ್ಟು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ನದಿಗಳು, ಹೊಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮೂಹವನ್ನೂ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು.
Verse 20
एकाशीतिपदे चान्यान्मण्डपे कलशान् न्यसेत् गन्धोदकाद्यैः सम्पूर्णान् श्रीसूक्तेनाभिमन्त्रयेत्
ಎಂಭತ್ತೊಂದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿತರ ಕಲಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಸುಗಂಧಜಲಾದಿಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತುಂಬಿಸಿ ಶ್ರೀಸೂಕ್ತವನ್ನು ಜಪಿಸಿ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು.
Verse 21
यवं सिद्धार्थकं गन्धं कुशाग्रं चाक्षतं तथा तिलान् फलं तथा पुष्पमर्घ्यार्थं पूर्वतो न्यसेत्
ಅರ್ಘ್ಯಾರ್ಪಣಾರ್ಥ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಯವ, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕ (ಬಿಳಿ ಸಾಸಿವೆ), ಗಂಧದ್ರವ್ಯ, ಕುಶಾಗ್ರ, ಅಕ್ಷತ, ಎಳ್ಳು, ಫಲ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು.
Verse 22
पद्मं श्यामलतां दूर्वां विष्णुपर्णीं कुशांस्तथा पाद्यार्थं दक्षिणे भागे मधुपर्कं तु दक्षिणे
ಪಾದ್ಯಾರ್ಥ ದಕ್ಷಿಣ (ಬಲ) ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ, ಶ್ಯಾಮಲತಾ, ದೂರ್ವಾ, ವಿಷ್ಣುಪರ್ಣೀ ಮತ್ತು ಕುಶಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು; ಮಧುಪರ್ಕವನ್ನೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲೇ ಇಡಬೇಕು.
Verse 23
कक्कोलकं लवङ्गञ्च तथा जातीफलं शुभं उत्तरे ह्य् आचमनाय अग्नौ दूर्वाक्षतान्वितं
ಕಕ್ಕೋಲಕ, ಲವಂಗ ಮತ್ತು ಶುಭ ಜಾತೀಫಲ (ಜಾಯಿಕಾಯಿ) ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಸಮೀಪ ಆಚಮನಕ್ಕಾಗಿ ದೂರ್ವಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಮ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 24
पात्रं नीराजनार्थं च तथोद्वर्तनमानिले गन्धपुष्पान्वितं पात्रमैशान्यां पात्रके न्यसेत्
ನೀರಾಜನಾರ್ಥ ಪಾತ್ರ, ಹಾಗೆಯೇ ಉದ್ವರ್ತನ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಚಾಮರ/ಪವನಪಂಖ ಸಹಿತ; ಗಂಧಪುಷ್ಪಯುಕ್ತ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಈಶಾನ (ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ) ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಇಡಬೇಕು.
Verse 25
सहदेवां सिंहपुच्छीमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सहदेवां जवां सिंहीमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मधुपर्कन्तु पश्चिमे इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मुरामांसी चामलकं सहदेवां निशादिकं षष्टिदीपान्न्यसेदष्टौ न्यसेन्नीराजनाय च
(ಪಾಠಾಂತರ ಸೂಚನೆ) ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ “ಸಹದೇವೀ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಪುಚ್ಛೀ”, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ “ಸಹದೇವೀ, ಜವಾ, ಸಿಂಹೀ”; ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಠದಲ್ಲಿ “ಮಧುಪರ್ಕವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು” ಎಂದೂ ಇದೆ. ನೀರಾಜನ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುರಾ, ಮಾಂಸೀ, ಆಮಲಕ, ಸಹದೇವೀ, ನಿಶಾ ಮೊದಲಾದ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅರವತ್ತು ದೀಪಗಳನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ನೀರಾಜನಾರ್ಥ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಂಟು ದೀಪಗಳನ್ನೂ ಇಡಬೇಕು।
Verse 26
शङ्खं चक्रञ्च श्रीवत्सं कुलिशं पङ्कजादिकं हेमादिपात्रे कृत्वा तु नानावर्णादिपुष्पकं
ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆ, ವಜ್ರ, ಪದ್ಮ ಮೊದಲಾದವುಗಳ (ಪ್ರತೀಕಗಳನ್ನು) ಚಿನ್ನಾದಿ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳ ಪುಷ್ಪಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉಪಹಾರ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು।
Frequently Asked Questions
The chapter stresses sequential ritual engineering: bhūmi-parigraha and rākṣoghna protection, continuous-stream sprinkling (acchinna-dhārā), Astra-mantra applications (including kavaca), and precise directional placement of kumbhas, vessels, and offerings for abhiṣeka and upacāras.
By sacralizing space through disciplined sequence, mantra, and pure substances, the rite externalizes inner purification: ordered Vāstu and consecrated vessels become supports for dharma, devotion, and stabilized worship conducive to sāttvika transformation.