Adhyaya 55

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये व्यक्ताव्यक्तलक्षणं नाम चतुःपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः अथ पञ्चपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः पिण्डिकालक्षणकथनं भगवानुवाच अतः परंप्रवक्ष्यामि प्रतिमानान्तु पिण्डिकाम् दैर्घ्येण प्रतिमातुल्या तदर्धेन तु विस्तृता

ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತಲಕ್ಷಣ’ ಎಂಬ ಐವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಐವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—ಪಿಣ್ಡಿಕಾಲಕ್ಷಣಕಥನ. ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು: ‘ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಪಿಣ್ಡಿಕಾ (ಆಧಾರ)ವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ದೈರ್ಘ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಸಮ, ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅರ್ಧವಾಗಿರಲಿ.’

Verse 2

उच्छ्रितायामतोर्धेन सुविस्तारार्धभागतः तृतीयेन तु वा तुल्यं तत्त्रिभागेण मेखला

ಮೇಖಲಾ (ಪಟ್ಟಿ/ಬಂಧ)ಯ ಪ್ರಮಾಣ—ಎತ್ತರ/ದೈರ್ಘ್ಯದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಧಿಕ ವಿಸ್ತಾರದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಇರಲಿ; ಅಥವಾ ಒಂದು-ಮೂರನೇ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು—ಅಂದರೆ ಆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ಮೆಖಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 3

खातं च तत्प्रमाणं तु किञ्चिदुत्तरतो नतम् विस्तारस्य चतुर्थेन प्रणालस्य विनिर्गमः

ಖಾತ (ಅಡಿಪಾಯದ ಗುಂಡಿ) ನಿಗದಿತ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರಲಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಜಾರಾಗಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಣಾಲ (ನೀರಿನ ಹೊರಹೋಗುವ ದ್ವಾರ)ದ ನಿರ್ಗಮವು ವಿಸ್ತಾರದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರಲಿ.

Verse 4

समूलस्य विस्तारमग्रे कुर्यात्तदर्धतः विस्तारस्य तृतीयेन तोयमार्गन्तु कारयेत्

ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂಲಾಧಾರದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಅದರ ಅರ್ಧವಾಗಿರಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ನೀರಿನ ಮಾರ್ಗ/ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ವಿಸ್ತಾರದ ಒಂದು-ಮೂರನೇ ಅಗಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 5

पिण्डिकार्धेन वा तुल्यं दैर्घ्यमीशस्य कीर्तितम् ईशं वा तुल्यदीर्घञ्च ज्ञात्वा सूत्रं प्रकल्पयेत्

ಈಶನ (ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರತಿಮೆ) ದೈರ್ಘ್ಯವು ಪಿಂಡಿಕಾ (ಆಧಾರ)ದ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಸಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನಕ್ಕೆ ಸಮದೈರ್ಘ್ಯವಾದ ಈಶ-ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅದರಂತೆ ಮಾಪನ-ಸೂತ್ರವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 6

मांशेनेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः त्रिभागेन तु बाहुल्यमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पिण्डिकार्धेन बाहुल्यमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दैर्घ्यं कुशस्येति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः कुशम्बाहुल्यदीर्घञ्चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः उच्छ्रायं पूर्ववत् कुर्याद्भागषोडशसङ्ख्यया अधः षट्कं द्विभागन्तु कण्ठं कुर्यात्त्रिभागकम्

ಎತ್ತರವನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಹದಿನಾರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗ ಆರು ಭಾಗ, ಮಧ್ಯಭಾಗ ಎರಡು ಭಾಗ, ಮತ್ತು ಕಂಠ (ಕತ್ತು) ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 7

शेषास्त्वेकैकशः कार्याः प्रतिष्ठानिर्गमास् तथा पट्टिका पिण्डिका चेयं सामान्यप्रतिमासु च

ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ವಿಧಿಗಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ನಿರ್ಗಮ/ರಂಧ್ರಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು. ಪಟ್ಟಿಕಾ ಮತ್ತು ಪಿಂಡಿಕಾ ಕುರಿತು ಈ ನಿಯಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 8

प्रासादद्वारमानेन प्रतिमाद्वारमुच्यते गजव्यालकसंयुक्ता प्रभा स्यात् प्रतिमासु च

ಪ್ರಾಸಾದದ ದ್ವಾರಮಾನದಂತೆ ಪ್ರತಿಮಾಗೃಹದ ದ್ವಾರವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಭಾ (ಆಭಾಮಂಡಲ/ತೋರಣ) ಗಜ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲಕ ಅಲಂಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 9

पिण्डिकापि यथाशोभं कर्तव्या सततं हरेः सर्वेषामेव देवानां शिष्णूक्तं मानमुच्यते देवीनामपि सर्वासां लक्ष्म्युक्तं मानमुच्यते

ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು)ಯ ಪಿಂಡಿಕಾವನ್ನೂ ಸದಾ ಯಥೋಚಿತ ಶೋಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಶಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾನ (ಪ್ರಮಾಣ)ವೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇವಿಯರಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾನವೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.