Adhyaya 51

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये देवीप्रतिमालक्षणं नाम पञ्चाशो ऽध्यायः अथ एकपञ्चाशो ऽध्यायः सूर्यादिप्रतिमालक्षणं भगवानुवाच ससप्ताश्वे सैकचक्रे रथे सूर्यो द्विपद्मधृक् मसीभाजनलेखन्यौ बिभ्रत्कुण्डी तु दक्षिणे

ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ‘ದೇವೀಪ್ರತಿಮಾಲಕ್ಷಣ’ ಎಂಬ ಐವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ‘ಸೂರ್ಯಾದಿಪ್ರತಿಮಾಲಕ್ಷಣ’ ಎಂಬ ಏಕಪಂಚಾಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭ. ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಏಳು ಅಶ್ವಗಳು ಎಳೆಯುವ, ಏಕಚಕ್ರ ರಥದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕು; ಅವನು ಎರಡು ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು; ಮಸೀಭಾಜನ (ದವಾತ) ಮತ್ತು ಲೇಖನಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಂಡೀ (ಜಲಪಾತ್ರ) ಇರಲಿ।

Verse 2

वामे तु पिङ्गलो द्वारि दण्डभृत् स रवेर्गणः शिवाच्युतेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वज्रदृष्टय इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः महारथ्यो रूपिण्यो ऽप्सरस इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः विस्फोटकरुणर्दन इति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः बालव्यजनधारिण्यौ पार्श्वे राज्ञी च निष्प्रभा

ಎಡ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ದಂಡಧಾರಿಯಾದ ಪಿಂಗಲನು ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ರವಿ (ಸೂರ್ಯ)ಯ ಗಣ, ಅಂದರೆ ಪರಿಚಾರಕ. ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಜನ (ವೀಸಣಿಗಳು) ಹಿಡಿದ ಇಬ್ಬರು ಯುವ ಪರಿಚಾರಕರು ಇರುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ರಾಣಿ (ಸಹಧರ್ಮಿಣಿ) ನಿಷ್ಪ್ರಭ, ಅಂದರೆ ಕಾಂತಿಹೀನಳಾಗಿ ವರ್ಣಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 3

अथवाश्वारूढः कार्य एकस्तु भास्करः वरदा द्व्यब्जनः सर्वे दिक्पालास्त्रकराः क्रमात्

ಅಥವಾ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು (ಸೂರ್ಯನನ್ನು) ಅಶ್ವಾರೂಢನಾಗಿ, ಏಕಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಅವನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ವರದಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಪಾಲರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುಧಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 4

मुद्गरशूलचक्राब्जभृतोग्न्यादिविदिक्स्थिताः सूर्यार्यमादिरक्षोन्ताश् चतुर्हस्ता द्विषड्दले

ಅಗ್ನಿ ಮೊದಲಾದ ಮಧ್ಯದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಭುಜ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಅವರು ಮುದುಗರ (ಗದೆ), ಶೂಲ, ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಪದ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿರಬೇಕು. ಸೂರ್ಯ-ಆರ್ಯಮಾ ಮೊದಲಾಗಿ ಈಶಾನ (ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ) ರಕ್ಷಕನ ತನಕ, ಅವರು ಎರಡು ಗುಂಪಿನ ಆರು ದಳಗಳಿರುವ ಪದ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 5

वरुणः सूर्यनामा च सहस्रांशुस् तथापरः धाता तपनसञ्ज्ञश् च सविताथ गभस्तिकः

ಅವನನ್ನು ‘ವರುಣ’ ಎಂದು, ಹಾಗೆಯೇ ಹೆಸರಾಗಿ ‘ಸೂರ್ಯ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ‘ಸಹಸ್ರಾಂಶು’ (ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳವನು) ಮತ್ತು ‘ಅಪರ’ ಕೂಡ; ‘ಧಾತೃ’; ‘ತಪನ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ; ‘ಸವಿತೃ’; ಮತ್ತು ‘ಗಭಸ್ತಿಕ’ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಿರಣಧಾರಿ) ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 6

रविश् चैवाथ पर्जन्यस्त्वष्टा मित्रोथ विष्णुकः मेषादिराशिसंस्थाश् च मार्गादिकार्त्तिकान्तकाः

ರವಿ, ಪರ್ಜನ್ಯ, ತ್ವಷ್ಟೃ, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಕ—ಇವರು ಮೇಷಾದಿ ರಾಶಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಷ್ಠಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ (ಸಂಬಂಧಿತ) ವಿಭಾಗಗಳು ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷದಿಂದ ಕಾರ್ತ್ತಿಕಾಂತದವರೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 7

कृष्णो रक्तो मनाग्रक्तः पीतः पाण्डरकः सितः कपिलः पीतवर्णश् च शुकाभो धवलस् तथा

ಕೃಷ್ಣ, ರಕ್ತ, ಸ್ವಲ್ಪ ರಕ್ತಾಭ, ಪೀತ, ಪಾಂಡುರ-ರಕ್ತ (ಅಥವಾ ಮಸುಕಾದ), ಶ್ವೇತ, ಕಪಿಲ, ಪೀತವರ್ಣ, ಶುಕಸದೃಶ ಹರಿತ, ಹಾಗೆಯೇ ಧವಲ—ಇವು ವರ್ಣಭೇದಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 8

धूम्रो नीलः क्रमाद्वर्णाः शक्तयः केशराग्रगाः इडा सुषुम्ना विश्वार्चिरिन्दुसञ्ज्ञा प्रमर्दिनी

ಅವುಗಳ ವರ್ಣಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಧೂಮ್ರ ಮತ್ತು ನೀಲ. ಈ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕೇಶಶಿಖೆಯ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳಿಗೆ ಇಡಾ, ಸುಷುಮ್ನಾ, ವಿಶ್ವಾರ್ಚಿಸ್, ಇಂದು, ಪ್ರಮರ್ದಿನೀ ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿವೆ.

Verse 9

प्रहर्षिणी महाकाली कपिला च प्रबोधनी नीलाम्बरा घनान्तस्था अमृताख्या च शक्तयः

ಶಕ್ತಿಗಳು ಇವು—ಪ್ರಹರ್ಷಿಣೀ, ಮಹಾಕಾಳಿ, ಕಪಿಲಾ, ಪ್ರಬೋಧನೀ, ನೀಲಾಂಬರಾ, ಘನಾಂತಸ್ಥಾ ಮತ್ತು ಅಮೃತಾ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿ।

Verse 10

वरुणादेश् च तद्वर्णाः केशराग्रेषु विन्यसेत् तेजश् चण्डो महावक्रो द्विभुजः पद्मखद्गभृत्

ವರುಣನ ಅಕ್ಷರ-ನ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಅದರ ಅನುಗುಣ ವರ್ಣಗಳನ್ನೂ ಕೇಶದ ಅಗ್ರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು. ಅವನನ್ನು ತೇಜಸ್ವಿ, ಚಂಡ, ಮಹಾವಕ್ರರೂಪ, ದ್ವಿಭುಜ, ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಧಾರಿಯಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

Verse 11

कुण्डिकाजप्यामालीन्दुः कुजः शक्त्यक्षमालिकः बुधश्चापाक्षपाणिः स्याज्जीवः कुण्ड्यक्षमालिकः

ಇಂದು (ಚಂದ್ರ)ನನ್ನು ಕುಂಡಿಕಾ ಮತ್ತು ಜಪಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕು. ಕುಜ (ಮಂಗಳ) ಶಕ್ತಿ (ಭಾಲ) ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಮಾಲೆ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬುಧನನ್ನು ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಾಲೆಯನ್ನು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಜೀವ (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಕುಂಡಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಮಾಲೆ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 12

प्रवर्धनी इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः महारक्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः मार्तण्डश् च महारक्त इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पद्मखड्गधृगिति ग, घ, चिह्नितपुस्तकपुस्तकपाठः खड्गचर्मभृदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शुक्रः कुण्ड्यक्षमाली स्यात् किण्किणीसूत्रवाञ्छनिः अर्धचन्द्रधरो राहुः केतुः खड्गी च दीपभृत्

[ಚಿಹ್ನಿತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠಭೇದಗಳು—“ಪ್ರವರ್ಧನೀ”, “ಮಹಾರಕ್ತ”, “ಮಾರ್ತಂಡಶ್ಚ ಮಹಾರಕ್ತ”, “ಪದ್ಮಖಡ್ಗಧೃಕ್”, “ಖಡ್ಗಚರ್ಮಭೃತ್”.] ಶುಕ್ರನನ್ನು ಕುಂಡಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ, ಕಿಂಕಿಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಸೂತ್ರ/ಕಟಿಬಂಧದಿಂದ ಶೋಭಿತನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕು. ರಾಹು ಅರ್ಧಚಂದ್ರಚಿಹ್ನ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೇತು ಖಡ್ಗಧಾರಿ; ದೀಪವನ್ನೂ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 13

अनन्तस्तक्षकः कर्कः पद्मो महाब्जः शङ्खकः कुलिकः सूत्रिणः सर्वे फणवक्त्रा महाप्रभाः

ಅನಂತ, ತಕ್ಷಕ, ಕರ್ಕ, ಪದ್ಮ, ಮಹಾಬ್ಜ, ಶಂಖಕ, ಕುಲಿಕ ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಿಣ—ಇವರೆಲ್ಲ ಫಣಮಕುಟಿತ ಮುಖಗಳಿರುವ, ಮಹಾಪ್ರಭಾವಂತ ಮಹಾನಾಗರು.

Verse 14

इन्द्रो वज्री गजारूढश्छागगोग्निश् च शक्तिमान् यमो दण्डी च महिषे नैरृतः खड्गवान् करे

ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರಧಾರಿ, ಗಜಾರೂಢನು. ಅಗ್ನಿ ಛಾಗಾರೂಢನು, ಶಕ್ತಿಮಾನನು, ಶಕ್ತಿ (ಭಾಲ) ಧಾರಕನು. ಯಮನು ದಂಡಧಾರಿ, ಮಹಿಷಾರೂಢನು. ನೈಋತನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 15

मकरे वरुणः पाशी वायुर्ध्वजधरो मृगे गदी कुवेरो मेषस्थ ईशानश् च जटी वृषे

ಮಕರದಲ್ಲಿ ವರುಣನು ಪಾಶಧಾರಿ; ಧನುಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಾಯು ಧ್ವಜಧಾರಿ; ಮೇಷದಲ್ಲಿ ಕುಬೇರನು ಗದಾಧಾರಿ; ವೃಷಭದಲ್ಲಿ ಈಶಾನನು ಜಟಾಧಾರಿ.

Verse 16

द्विबाहवो लोकपाला विश्वकर्माक्षसूत्रभृत् हनूमान् वज्रहस्तः स्यात् पद्भ्यां सम्पीडिताश्रयः

ಲೋಕಪಾಲರನ್ನು ದ್ವಿಬಾಹುಗಳಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕು. ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ಅಕ್ಷಸೂತ್ರ (ಜಪಮಾಲೆ) ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಹನುಮಾನನನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರವಿಟ್ಟು, ಪಾದಗಳಿಂದ ಆಧಾರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹಿಡಿದಂತೆ ತೋರಿಸಬೇಕು.

Verse 17

वीणाहस्ताः किन्नराः स्युर्मालाविद्याधराश् च खे दुर्बलाङ्गाः पिशाचाः स्युर्वेताला विकृताननाः क्षेत्रपालाः शूलवन्तः प्रेता महोदराः कृशाः

ಕಿನ್ನರರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ವೀಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು; ವಿದ್ಯಾಧರರು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಾಲಾಧಾರಿಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಪಿಶಾಚರು ದುರ್ಬಲಾಂಗಿಗಳಾಗಿರಬೇಕು; ವೇತಾಳರು ವಿಕೃತಮುಖಿಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲರು ಶೂಲಧಾರಿಗಳು; ಪ್ರೇತರು ಕೃಶರು, ಮಹೋದರರು ಆಗಿರಬೇಕು.